Thế nào là viêm gan B thể ngủ (không hoạt động)?

Viêm gan B thể ngủ (hay theo cách gọi y khoa là nhiễm virus viêm gan B mạn HBeAg âm tính không hoạt động) thường không gây ra triệu chứng rõ rệt và nguy cơ biến chứng thấp. Điều này khiến nhiều người mắc bệnh chủ quan và không chủ động phòng ngừa.

“Nhiễm virus viêm gan B mạn HBeAg âm tính không hoạt động” theo cách gọi dân gian là“Viêm gan B thể ngủ”. Do đó, bài viết linh hoạt sử dụng 2 khái niệm này để gần gũi với cách gọi của người dân.

Viêm gan B thể ngủ là gì?

Viêm gan B thể ngủ hay viêm gan B thể không hoạt động (gọi đúng theo y khoa là nhiễm virus viêm gan B mạn HBeAg âm tính không hoạt động) là tình trạng virus viêm gan B (HBV) tồn tại trong cơ thể nhưng chưa hoạt động và xâm nhập vào tế bào gan. Người bệnh thường ít hoặc không nhận thấy những triệu chứng đặc trưng.

Khi chẩn đoán cận lâm sàng có thể nhận thấy HbsAg dương tính, chỉ số ALT (Alanine aminotransferase) ở mức bình thường, nồng độ DNA HBV huyết thanh rất thấp hoặc không phát hiện, HBeAg âm tính và không xuất hiện bất thường về mặt hình thái của gan.

Vì sao viêm gan B chuyển sang thể ngủ?

Trong giai đoạn miễn dịch hoạt hóa, tế bào T tấn công tế bào gan nhiễm virus; khi quá trình này thành công, HBeAg biến mất, anti-HBe xuất hiện, HBV DNA giảm mạnh và men gan trở về bình thường. Xác suất mất HBeAg đạt khoảng 50% sau 5 năm và 70% sau 10 năm kể từ khi chẩn đoán; ở người có ALT tăng, tỷ lệ chuyển đảo tự nhiên là 8–15% mỗi năm, còn ở trẻ châu Á nhiễm từ nhỏ với ALT bình thường chỉ 4–5% mỗi năm. (1)

Ba yếu tố ảnh hưởng tốc độ chuyển sang thể ngủ:

• Tuổi nhiễm virus: nhiễm ở tuổi trưởng thành chuyển đảo nhanh hơn nhiễm từ sơ sinh qua đường mẹ – con, vì miễn dịch trẻ sơ sinh “dung nạp” virus lâu hơn.
• Kiểu gen HBV: kiểu gen A và B mất HBeAg sớm hơn kiểu gen C và D.
• Đáp ứng miễn dịch cá nhân: người từng có đợt viêm gan bùng phát mạnh (ALT tăng cao) thường chuyển đảo sau đó.

Triệu chứng viêm gan B thể không hoạt động

1. Triệu chứng lâm sàng

Viêm gan B thể ngủ thường không gây ra triệu chứng bên ngoài rõ rệt do virus chưa hoạt động mạnh và làm tổn thương gan. Vì vậy, bệnh còn gọi là viêm gan B thể lành tính. Người bệnh có thể không nhận thấy những triệu chứng viêm gan B điển hình như đau hạ sườn phải, vàng da và mắt, chán ăn, buồn nôn hoặc nôn, mệt mỏi… Nếu có, những dấu hiệu này đa phần chỉ thoáng qua và dễ bị nhầm lẫn với những bệnh lý khác.

2. Triệu chứng cận lâm sàng

Người bệnh có khả năng mắc virus viêm gan B thể ngủ yên khi có những dấu hiệu cận lâm sàng như:

• HbsAg dương tính
• HbeAg âm tính
• Anti – Hbe âm tính
• HBV DNA thấp hoặc không phát hiện trong các xét nghiệm dựa trên PCR
• Chỉ số men gan (ALT) bình thường, ít hoặc không có tình trạng viêm
• Siêu âm gan không phát hiện dấu hiệu bất thường

Chẩn đoán viêm gan B thể ngủ

Để chẩn đoán viêm gan B thể không hoạt động, cần kết hợp nhiều phương pháp khác nhau như:

Mall) Loa Kiểm Âm Bluetooth EDIFIER MR3/MR5 I Công Suất 36W | Bluetooth 5.4 |

1. Xét nghiệm huyết thanh học

Đây là xét nghiệm chẩn đoán viêm gan B thể không hoạt động bằng cách tìm kháng nguyên HBsAg và những dấu hiệu liên quan khác trong mẫu máu. Trường hợp HBsAg âm tính, có khả năng chưa từng mắc hoặc đã khỏi bệnh. Trường hợp HBsAg dương tính và chỉ số men gan bình thường, không xuất hiện triệu chứng lâm sàng, có thể nghi ngờ mắc virus viêm gan B dạng ngủ.

2. Xét nghiệm HBV DNA

Xét nghiệm này giúp xác định số lượng virus viêm gan B trong máu (đơn vị: IU/ml). Nồng độ HBV DNA càng cao cho thấy mức độ nhân lên của virus càng mạnh. Theo đó, HBV DNA huyết thanh dưới 2000 IU/mL hoặc không phát hiện có thể cảnh báo nguy cơ mắc viêm gan B thể ngủ. Để chẩn đoán chính xác nhất, cần kết hợp thêm những chỉ số khác.

3. Sinh thiết gan (nếu cần)

Sinh thiết gan hiếm khi được khuyến nghị để chẩn đoán viêm gan B không hoạt động do bệnh ít hoặc không gây ra tổn thương rõ nét về mặt mô học. Tuy nhiên, phương pháp này có thể được cân nhắc khi các chỉ số xét nghiệm mâu thuẫn hoặc nghi ngờ tổn thương gan tiềm ẩn.

Biến chứng của viêm gan thể lành

Dù nguy cơ thấp hơn thể hoạt động, viêm gan B thể người lành mang bệnh vẫn có thể gây ra những biến chứng như:

1. Viêm gan cấp tính

Đây là một trong những biến chứng thường gặp khi mắc viêm gan B thể ngủ. Hệ miễn dịch suy yếu là yếu tố nguy cơ khiến virus tái hoạt động, dẫn đến viêm gan B cấp tính. Virus tái hoạt động nhiều đợt còn có thể gây tổn thương gan, thậm chí suy gan.

2. Xơ gan

Tuy hiếm gặp nhưng xơ gan là một trong những biến chứng có thể xảy ra, kể cả khi nhiễm virus viêm gan B mạn HBeAg âm tính không hoạt động nhiều năm. Khả năng mắc bệnh sẽ cao hơn khi tuổi tác tăng và người bệnh lạm dụng rượu bia quá mức.

3. Ung thư gan

Ung thư biểu mô tế bào gan là biến chứng nguy hiểm nhất của bệnh viêm gan B thể lành tính. Đặc biệt, cần lưu ý nếu chỉ số HBV DNA tăng cao.

Theo dõi và điều trị viêm gan B thể ngủ

Người mắc HBV ở trạng thái ngủ yên thường không cần dùng thuốc để điều trị do bệnh không gây ra triệu chứng rõ ràng và chưa ảnh hưởng đến gan. Tuy nhiên, người bệnh được khuyến cáo nên theo dõi sức khỏe định kỳ, đặc biệt là chỉ số ALT và HBV DNA, khoảng 1 – 2 lần mỗi năm. Điều này giúp phát hiện sớm khả năng virus viêm gan B tái hoạt động (nếu có) và những dấu hiệu bất thường khác để can thiệp kịp thời. (2)

Phòng tránh viêm gan B thể ngủ

1. Tiêm phòng viêm gan B

Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp phòng ngừa viêm gan B thể không hoạt động an toàn và hiệu quả nhất hiện nay. Vắc xin phòng viêm gan B có khả năng bảo vệ ít nhất khoảng 20 năm, thậm chí suốt đời nếu tiêm đủ liều. Vì vậy, tất cả mọi người, đặc biệt là trẻ sơ sinh, người sống chung với người mắc bệnh hoặc có nguy cơ cao, nên chủ động tiêm phòng để bảo vệ cơ thể khỏi sự xâm nhập của HBV.

2. Duy trì lối sống lành mạnh

• Duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học, bổ sung nhiều rau xanh, trái cây và uống đủ nước.
• Hạn chế tiêu thụ thức ăn nhiều dầu mỡ, nội tạng động vật, rượu bia và thuốc lá.
• Tập thể dục đều đặn 3 – 5 ngày mỗi tuần tùy tình trạng sức khỏe để nâng cao sức đề kháng.
• Ngủ đủ giấc, giữ tinh thần thoải mái và tránh làm việc quá sức.
• Không sử dụng thuốc khi chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ để tránh gây độc cho gan.
• Chủ động xét nghiệm tầm soát viêm gan B định kỳ, đặc biệt là phụ nữ đang mang thai, người có tiền sử gia đình mắc bệnh, sức đề kháng yếu…

3. Tránh lây nhiễm cho người khác

Để phòng tránh lây nhiễm virus viêm gan B ở thể ngủ, cần chủ động thực hiện những biện pháp như:

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

• Quan hệ tình dục an toàn, không quan hệ với nhiều bạn tình.
• Không sử dụng chung đồ dùng cá nhân như khăn, bàn chải, dao cạo râu…
• Đeo găng tay hoặc dụng cụ bảo vệ khi tiếp xúc với máu và chất bẩn, rửa tay sạch ngay sau đó.
• Đảm bảo dùng kim mới khi xỏ khuyên, châm cứu.
• Phụ nữ đang mang thai bị nhiễm HBV với tải lượng virus cao có thể được chỉ định dùng thuốc kháng virus trong tuần 24 của thai kỳ để giảm nguy cơ lây bệnh cho con.
• Trẻ có mẹ mắc viêm gan B cần được tiêm vắc xin và globulin miễn dịch HBV (HBIG) ngay sau sinh.

Phân biệt viêm gan B thể ngủ và viêm gan B thể hoạt động

Thắc mắc thường gặp

1. Viêm gan B thể ngủ có lây không?

Đối với viêm gan B thể lành tính, người bệnh vẫn mang một lượng virus nhất định trong cơ thể. Vì vậy, dù không gây ra triệu chứng, bệnh vẫn có thể lây nhiễm cho người khác nếu tiếp xúc với máu và dịch tiết của người mang mầm bệnh.

2. Viêm gan B thể lành có nguy hiểm không?

HBV thể không hoạt động phần lớn không gây nguy hiểm cho sức khỏe nếu được phát hiện và chẩn đoán. Nhiều trường hợp có thể sống chung với bệnh nhiều năm mà không xuất hiện triệu chứng.

Tuy nhiên, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan. Bởi virus chỉ tạm thời ngưng hoạt động và có nguy cơ tiến triển mạnh bất cứ lúc nào, nhất là khi sức đề kháng suy giảm. Thậm chí, virus có thể chuyển sang thể hoạt động, gây viêm gan B cấp và mạn tính, dẫn đến những biến chứng như xơ gan hay ung thư gan.

3. Người mang virus viêm gan B thể ngủ có cần điều trị không?

Thông thường, người mắc viêm gan B thể không hoạt động không cần sử dụng thuốc kháng virus để điều trị. Tuy nhiên, người bệnh cần theo dõi sức khỏe định kỳ theo chỉ định của bác sĩ để kiểm tra sự phát triển của virus. Song song đó, việc tuân thủ lối sống và chế độ dinh dưỡng lành mạnh cũng đóng vai trò quan trọng để hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển nặng.

4. Người bị viêm gan B thể ngủ có thể chuyển sang thể hoạt động không?

Virus HBV thể ngủ chỉ tạm thời ngưng hoạt động và có thể tái hoạt động bất cứ lúc nào. Nguy cơ sẽ cao hơn nếu sức đề kháng giảm sút làm suy giảm khả năng chống lại virus. Vì vậy, người bệnh không nên chủ quan và phải theo dõi sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và can thiệp kịp thời.

Viêm gan B thể ngủ không gây ra triệu chứng điển hình, khiến nhiều người khó phát hiện và chủ quan trong việc điều trị. Nghiêm trọng hơn, virus có khả năng chuyển sang thể hoạt động và ảnh hưởng đến sức khỏe. Để phòng tránh tình trạng này, mỗi người nên chủ động tầm soát viêm gan B định kỳ và điều trị theo phác đồ của bác sĩ nếu được chẩn đoán mắc bệnh.