Raphinha cũng có thể là… Messi?

Mùa hè 2024, Raphinha đã nghĩ đến chuyện rời Barcelona. Anh vừa trải qua một mùa giải chỉ đá chính 17 trận tại La Liga và cảm thấy không nhận được đủ niềm tin từ Xavi Hernandez cùng ban huấn luyện.

1. Rồi Hansi Flick gọi điện. HLV người Đức khi ấy còn chưa dẫn Raphinha một buổi tập nào, chưa nhìn anh chơi một trận chính thức và cũng chẳng có bằng chứng rằng 2 người sẽ hợp nhau. Nhưng Flick nói rất rõ rằng Raphinha nằm trong kế hoạch của mình và ông đang trông cậy vào anh, như một người dẫn đầu.

2 năm sau, người từng nghĩ Barcelona không cần mình đang đeo băng đội trưởng của đội bóng. Trong vòng 4 ngày vừa qua, Raphinha lập 2 hat-trick liên tiếp: 3 bàn vào lưới Racing Santander rồi thêm 3 bàn trước Sevilla. Sau 7 vòng La Liga mùa này, anh đã có 12 bàn và Barcelona thắng cả 7 trận. Trong chiến thắng 3-1 trước Sevilla hôm thứ Bảy, Barca thậm chí bị dẫn trước, nhưng chính đội trưởng của họ ghi cả 3 bàn để đảo ngược trận đấu.

Nếu chỉ nhìn vào 2 đầu của câu chuyện, người ta rất dễ dùng một từ quen thuộc: Flick đã “hồi sinh” Raphinha. Nhưng cách diễn đạt ấy khiến mọi chuyện giống phép màu. Flick không dạy một cầu thủ 27 tuổi cách sút bóng chỉ bằng một cuộc điện thoại. Raphinha cũng không đột nhiên có thêm kỹ thuật sau một đêm.

Có thể thứ thay đổi đầu tiên đơn giản hơn nhiều: Một người có quyền quyết định tương lai của anh nói rằng tôi tin cậu và tôi cần cậu.

2. Năm 1963, hai nhà tâm lý học Robert Rosenthal và Kermit Fode thực hiện một thí nghiệm sau này trở thành một trong những ví dụ nổi tiếng về ảnh hưởng của kỳ vọng.

Những sinh viên tham gia một lớp nghiên cứu được giao huấn luyện chuột chạy mê cung. Một số được nói rằng những con chuột của họ thuộc dòng “maze-bright”, tức được lai tạo để học mê cung rất nhanh; những người khác được nói rằng mình nhận những con “maze-dull”, vốn chậm học và khó huấn luyện. Thực tế, việc gắn nhãn được thực hiện ngẫu nhiên và những nhóm chuột không có sự khác biệt tương ứng như các sinh viên được kể.

Sau 5 ngày, những con chuột mang nhãn “thông minh” thực hiện nhiệm vụ tốt hơn: Phản ứng chính xác hơn, nhanh hơn và tiến bộ đều hơn. Điều đáng chú ý nằm ở phía những người huấn luyện. Khi nghiên cứu kết thúc, những sinh viên nghĩ mình đang sở hữu chuột thông minh cũng mô tả chúng tích cực hơn và cho biết họ đã xử lý chúng nhiều hơn, nhẹ nhàng hơn.

Đó cũng là phần thú vị nhất trong câu chuyện Raphinha. Nếu Flick chỉ gọi điện nói “tôi tin cậu”, rồi 3 tuần sau lại để anh ngồi dự bị, rút anh ra ngay sau mỗi sai lầm và bật đèn xanh cho CLB bán anh, cuộc gọi ấy chẳng có giá trị gì.

Niềm tin chỉ trở nên có thật khi nó biến thành hành vi. Flick cho Raphinha một vị trí quan trọng, sử dụng anh thường xuyên, trao thêm trách nhiệm và cuối cùng đặt băng đội trưởng lên tay anh. Khi Lamine Yamal lập kỷ lục trở thành cầu thủ trẻ nhất đeo băng thủ quân Barcelona hồi đầu tháng này, đó cũng là bởi Raphinha – đội trưởng số 1 – rời sân và trao lại chiếc băng.

Vòng lặp ấy rất dễ bị bỏ qua. Một HLV tin một cầu thủ nên cho anh thêm cơ hội. Cầu thủ nhận được nhiều cơ hội hơn nên có thêm thời gian sửa sai, hiểu hệ thống và tạo ra những trận đấu tốt. Những trận đấu tốt làm HLV tin hơn, rồi trách nhiệm tiếp tục tăng.

Điều ngược lại cũng xảy ra. Khi HLV không tin một cầu thủ, mỗi sai lầm dễ trở thành bằng chứng cho định kiến có sẵn. Anh ta được đá ít hơn, bị thay sớm hơn và mỗi lần vào sân đều phải chứng minh quá nhiều trong quá ít thời gian. Đôi khi một lời tiên đoán không chỉ dự đoán tương lai; cách chúng ta hành động vì tin vào nó góp phần tạo ra tương lai ấy.

3. Sau cuộc gọi của Flick, vị trí của Raphinha thay đổi rất nhanh. Mùa 2024-25 trở thành mùa giải hay nhất sự nghiệp khi Raphinha có 34 bàn và 25 kiến tạo trên mọi đấu trường, góp phần giúp Barcelona vô địch La Liga rồi gia hạn hợp đồng tới năm 2028.

Đó không thể chỉ là sản phẩm của tâm lý. Flick thay đổi cách sử dụng anh, hệ thống Barcelona thay đổi và bản thân Raphinha cũng tiến bộ. Nhưng thật khó bỏ qua việc tất cả bắt đầu bằng một sự thay đổi rất nhỏ trong quan hệ giữa cầu thủ và HLV: Từ cảm giác mình có thể bị bỏ đi thành cảm giác mình được tôn trọng.

Mua Hàng với Shopee

Nhưng giữa 2 con người có khả năng tương đương, người được trao cơ hội, kiên nhẫn và trách nhiệm thường được sống trong một môi trường khác với người luôn cảm thấy mình đang đứng trước kỳ kiểm tra cuối cùng.

2 năm trước, Raphinha nhìn Barcelona và nghĩ rằng đội bóng có thể sống mà không cần mình. Hôm thứ Bảy, Barcelona bị Sevilla dẫn bàn và quay sang tìm anh. Bóng đá cũng kỳ lạ và kỳ diệu ở chỗ này: Đôi khi tất cả những gì cần làm để biến một mẩu rác thành vàng chỉ đơn giản là niềm tin, đúng nghĩa đen. Raphinha có thể mãi chỉ là Raphinha thôi, nếu Hansi Flick không bốc máy lên và tạo cảm giác rằng anh đáng tin cậy như… Messi vậy.

Phạm An