Lý giải việc tại sao sốt xuất huyết bị đắng miệng?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời. Bên cạnh các triệu chứng điển hình như sốt cao liên tục, đau đầu hay phát ban, nhiều người bệnh còn gặp phải hiện tượng biến đổi vị giác rất khó chịu như sốt xuất huyết bị đắng miệng. Bài viết dưới đây sẽ lý giải cụ thể nguyên nhân y khoa đứng sau tình trạng này.

Sốt xuất huyết có bị đắng miệng không?

Sốt xuất huyết có bị đắng miệng, đây là một biểu hiện lâm sàng cực kỳ phổ biến, xuất hiện ở phần lớn các ca bệnh từ thể nhẹ đến thể trung bình. Dấu hiệu này thường đi kèm với tình trạng chán ăn, khô môi và suy giảm vị giác rõ rệt suốt giai đoạn sốt cao. (1)

Người bệnh luôn cảm thấy có vị đắng ngắt, sực mùi kim loại hoặc khó chịu trong khoang miệng dù không ăn uống gì trong quá trình nhiễm virus Dengue. Đây là một rối loạn vị giác tạm thời phản ánh phản ứng viêm toàn thân và các xáo trộn chức năng cơ quan bên trong cơ thể.

Tình trạng đắng miệng khi bị sốt xuất huyết thường xuất hiện rõ rệt nhất vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh, đây cũng là giai đoạn nguy hiểm nhất khi cơ thể phải tập trung năng lượng để chống lại sự nhân lên của virus, việc ăn uống kém có thể làm cơ thể nhanh chóng suy kiệt nếu không có biện pháp chăm sóc sốt xuất huyết phù hợp.

Tại sao sốt xuất huyết bị đắng miệng?

Cơ chế dẫn đến triệu chứng đắng miệng do sốt xuất huyết không đơn thuần đến từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là hệ quả tổng hòa từ nhiều rối loạn bên trong cơ thể khi hệ miễn dịch phản ứng với virus:

1. Sốt cao và mất nước

Trong những ngày đầu, virus Dengue kích thích trung tâm điều nhiệt ở não gây ra những cơn sốt cao liên tục từ 39 – 40 độ C. Tình trạng nhiệt độ cơ thể tăng cao làm tăng tốc độ chuyển hóa cơ bản, khiến cơ thể bị thất thoát một lượng nước lớn qua mồ hôi và hơi thở.

Khi cơ thể rơi vào trạng thái mất nước, tuyến nước bọt sẽ tự động cắt giảm lượng bài tiết để giữ nước cho các cơ quan quan trọng hơn. Miệng bị khô, thiếu hụt dòng nước bọt luân chuyển tuần hoàn sẽ tạo điều kiện cho các tế bào chết và vi khuẩn tích tụ ở niêm mạc lưỡi, cô đặc các ion trong khoang miệng và tạo ra cảm giác đắng ngắt.

2. Rối loạn chức năng gan

Gan là một trong những cơ quan đích thường xuyên bị virus Dengue tấn công trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các phản ứng viêm hệ thống. Khi virus xâm nhập, chúng có thể gây viêm tế bào gan, làm giải phóng các men gan (AST và ALT) vào máu.

Tổn thương gan cấp tính dù ở mức độ nhẹ, cũng làm xáo trộn quy trình bài tiết và chuyển hóa mật. Một lượng nhỏ dịch mật có thể bị ứ trệ hoặc trào ngược nhẹ, đi vào tuần hoàn chung hoặc tác động lên các thụ cảm thể vị giác, dẫn đến tình trạng sốt xuất huyết bị đắng miệng.

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

3. Tác dụng phụ của thuốc

Để kiểm soát cơn sốt và giảm đau nhức cơ xương khớp, người bệnh sốt xuất huyết bắt buộc phải sử dụng thuốc hạ sốt, phổ biến nhất là Paracetamol. Khi phải dùng thuốc liên tục mỗi 4 – 6 tiếng trong nhiều ngày, các chất chuyển hóa của thuốc có thể làm thay đổi tạm thời hoạt động của các dây thần kinh vị giác.

Đáng lo ngại hơn, một số người bệnh do tự ý điều trị tại nhà đã lầm tưởng mình bị cảm cúm thông thường nên tự mua các loại thuốc kháng sinh hoặc kháng viêm nặng để uống. Việc dùng thuốc sai cách là nguyên nhân hàng đầu khiến tình trạng sốt xuất huyết gây đắng miệng trở nên nghiêm trọng hơn.

4. Buồn nôn và rối loạn tiêu hóa

Virus Dengue có khả năng gây kích ứng niêm mạc đường tiêu hóa, dẫn đến hiện tượng giảm nhu động dạ dày, chậm tiêu và chướng bụng. Người bệnh thường xuyên có cảm giác buồn nôn, nôn mửa hoặc tiêu chảy. Quá trình nôn hoặc rặn nôn sẽ đẩy ngược một phần dịch vị axit dạ dày có lẫn dịch mật từ tá tràng lên vùng hầu họng. Kể cả sau khi đã súc miệng, các phân tử axit và dịch mật bám lại ở cuống lưỡi vẫn tiếp tục kích thích các gai vị giác, duy trì cảm giác đắng miệng kéo dài.

5. Chán ăn và thay đổi vị giác

Khi phát hiện sự xâm nhập của virus, các tế bào miễn dịch của cơ thể sẽ giải phóng một lượng lớn các chất hóa học trung gian gọi là cytokine (như TNF-alpha, Interleukin-1, Interleukin-6) để tiêu diệt mầm bệnh.

Tuy nhiên, các cytokine này cũng tác động trực tiếp lên vùng dưới đồi ở não bộ gây chán ăn, đồng thời làm giảm tuổi thọ và độ nhạy cảm của các tế bào nụ vị giác trên lưỡi. Kết quả là khả năng cảm nhận vị ngọt, vị mặn của thức ăn bị suy giảm nghiêm trọng, trong khi vị giác đối với vị đắng lại bị phóng đại lên nhiều lần.

Sốt xuất huyết bị đắng miệng có đáng lo không?

Nhìn chung, hiện tượng đắng miệng khi bị sốt xuất huyết là triệu chứng thứ phát lành tính, không trực tiếp gây ra các biến chứng nguy hiểm và thường sẽ tự biến mất hoàn toàn khi người bệnh khỏi bệnh. Do đó, bản thân triệu chứng này không đáng lo ngại về mặt cấp cứu

Tuy nhiên, ở một góc độ khác, tình trạng sốt xuất huyết bị đắng miệng gián tiếp cảnh báo cơ thể đang ở trong giai đoạn nhiễm trùng, nhiễm độc nặng và các cơ quan như gan, hệ tiêu hóa đang phải chịu áp lực lớn. Mối nguy hiểm thực sự nằm ở chỗ đắng miệng dẫn đến chán ăn, sợ ăn.

Nếu người bệnh bỏ bữa, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái suy kiệt, hạ đường huyết và mất nước trầm trọng. Đây là yếu tố nguy cơ làm tăng tỷ lệ cô đặc máu, khiến người bệnh dễ rơi vào sốc sốt xuất huyết nguy hiểm.

Dù đắng miệng là bình thường, nhưng nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sau thì phải đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức:

• Đau bụng vùng gan dữ dội.
• Nôn ói liên tục không thể kiểm soát.
• Chảy máu cam, chảy máu chân răng.
• Đi ngoài phân đen.
• Vật vã, lờ đờ hoặc chân tay lạnh ngắt.

Cách giảm cảm giác đắng miệng khi bị sốt xuất huyết

Để cải thiện vị giác, giúp người bệnh ăn uống tốt hơn và nhanh chóng vượt qua giai đoạn toàn phát của bệnh, bạn có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc khoa học sau:

1. Uống đủ nước

Nhiệm vụ tối quan trọng khi điều trị sốt xuất huyết là bù dịch. Người bệnh nên uống từ 2 – 3 lít nước mỗi ngày để làm ẩm khoang miệng, kích thích tuyến nước bọt hoạt động và làm loãng nồng độ các chất gây đắng miệng.

Mua Hàng với Shopee

Nên ưu tiên uống nước điện giải Oresol (pha đúng tỷ lệ hướng dẫn), nước dừa tươi, nước ép cam, bưởi hoặc chanh. Các loại nước giàu Vitamin C không chỉ giúp trung hòa vị đắng, kích thích vị giác mà còn hỗ trợ làm bền thành mạch máu, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.

2. Vệ sinh răng miệng sạch sẽ

Việc loại bỏ các mảng bám vi khuẩn và tế bào chết trên lưỡi sẽ giảm đáng kể cảm giác đắng miệng. Người bệnh nên đánh răng nhẹ nhàng sau mỗi bữa ăn bằng bàn chải lông mềm để tránh làm tổn thương lợi gây chảy máu. Đặc biệt, nên duy trì thói quen súc miệng bằng nước muối sinh lý 0.9% hoặc các dung dịch súc miệng sát khuẩn dịu nhẹ từ 3 – 4 lần mỗi ngày để làm sạch sâu khoang miệng.

3. Chế độ ăn khoa học

• Thức ăn mềm, lỏng: Nên chế biến món ăn dưới dạng cháo, súp, canh dinh dưỡng (cháo thịt băm, súp gà…) để người bệnh dễ nuốt, dễ tiêu hóa và không gây áp lực lên dạ dày đang bị kích ứng.
• Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ăn 3 bữa lớn, hãy chia nhỏ thành 5 – 6 bữa phụ trong ngày. Việc này giúp giảm cảm giác ngấy, đảm bảo cơ thể vẫn nhận đủ năng lượng mà không gây nôn ói.
• Tránh thực phẩm kích ứng: Tuyệt đối kiêng các món ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, đồ ăn quá cay nóng hoặc các thức uống chứa chất kích thích như cà phê, trà đặc vì chúng làm khô miệng và khiến gan phải làm việc vất vả hơn.

=> Xem thêm: Người bệnh sốt xuất huyết nên ăn gì?

4. Nghỉ ngơi đầy đủ

Người bệnh cần được nằm nghỉ ngơi trong không gian thoáng đãng, yên tĩnh. Việc ngủ đủ giấc giúp hệ thần kinh trung ương được thư giãn, giảm bớt căng thẳng, từ đó điều hòa lại hoạt động của các hóa chất trung gian và hỗ trợ các nụ vị giác trên lưỡi nhanh chóng phục hồi chức năng cảm nhận bình thường.

Nếu bạn hoặc người thân đang trải qua các triệu chứng mệt mỏi dữ dội, chán ăn kéo dài hoặc lo lắng về những diễn tiến bất thường của bệnh, hãy đến ngay khoa Nội Tổng hợp, BVĐK Tâm Anh. Với hệ thống phòng bệnh hiện đại, sạch sẽ cùng các trang thiết bị xét nghiệm máu, siêu âm ổ bụng tiên tiến, giúp theo dõi sát sao chỉ số tiểu cầu, hematocrit và chức năng gan của người bệnh từng giờ.

Tại đây, người bệnh sẽ được đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm trực tiếp thăm khám, tư vấn phác đồ điều trị và chăm sóc giảm nhẹ chuẩn y khoa, giúp người bệnh nhanh chóng vượt qua tình trạng sốt xuất huyết gây đắng miệng và hồi phục sức khỏe một cách an toàn, hiệu quả.

Tóm lại, hiện tượng sốt xuất huyết bị đắng miệng là một phản ứng phụ sinh học hoàn toàn bình thường của cơ thể trước sự tấn công của virus Dengue và tình trạng tổn thương gan, mất nước tạm thời. Người bệnh và gia đình không cần quá hoang mang nhưng tuyệt đối không được chủ quan bỏ bê việc ăn uống. Cần áp dụng một chế độ bù nước đầy đủ, ăn uống lỏng và vệ sinh răng miệng đúng cách sẽ giúp xoa dịu cảm giác khó chịu này, bảo vệ thể trạng an toàn suốt mùa dịch.