Tìm hiểu về tiếng thổi động mạch cảnh

Nghe tiếng thổi động mạch cảnh là một phần quan trọng khi thăm khám lâm sàng, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân có nguy cơ cao. Phát hiện sớm âm thanh này giúp bác sĩ có cơ sở đánh giá chung, từ đó có chỉ định thực hiện các cận lâm sàng nhằm xác định cụ thể mức độ bệnh và có phương pháp điều trị thích hợp cho người bệnh.

Tiếng thổi động mạch cảnh là gì?

Tiếng thổi động mạch cảnh là âm thanh của dòng máu chảy xoáy thường xuất hiện khi chảy qua chỗ hẹp của động mạch cảnh. Âm thanh của tiếng thổi động mạch cảnh có thể cho thấy động mạch cảnh đang bị thu hẹp do mảng bám tích tụ. Tuy nhiên, đôi khi tiếng thổi động mạch cảnh cũng xuất hiện ở những người có động mạch cảnh khỏe mạnh.

Trong khi đó, một số người bị hẹp động mạch cảnh nặng lại không có tiếng thổi. Vì vậy, bác sĩ nghe tiếng thổi động mạch cảnh là một bước trong khi khám lâm sàng nhằm có thêm cơ sở để chỉ định các cận lâm sàng chuyên sâu khác.

Khi đặt ống nghe lên vùng cổ, bác sĩ sẽ nghe thấy âm thanh thổi nhẹ hoặc vù vù trùng với nhịp đập của tim. Người bệnh có thể cần hít vào và nín thở trong vài giây trong khi bác sĩ nghe dòng máu chảy qua ống nghe. Tần số và cường độ của âm thanh có thể thay đổi tùy thuộc vào mức độ hẹp của lòng mạch và chênh lệch áp suất. Dòng máu bị nghẽn càng nặng thì tiếng thổi thu được thường có âm vực càng cao và kéo dài. Tuy nhiên, khi mức độ hẹp nặng hơn nữa, thì cường độ âm thổi lại có thể giảm hoặc mất. (1)

Nguyên nhân gây ra tiếng thổi động mạch cảnh

Nguyên nhân hàng đầu hình thành tiếng thổi động mạch cảnh là do các mảng xơ vữa lắng đọng gây hẹp lòng mạch, với khoảng 80% mảng xơ vữa xuất hiện tại vị trí chia đôi của động mạch cảnh chung. Bên cạnh đó, các bất thường như xoắn vặn động mạch, bóc tách thành mạch, các tổn thương/khối u từ bên ngoài chèn ép cũng làm rối loạn dòng chảy và sinh ra âm thổi.

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

Các nguyên nhân không do xơ vữa bao gồm: bệnh lý xơ sợi cơ, tổn thương viêm mạch. Ngoài ra, âm thanh này có thể xuất hiện do trạng thái tăng động tuần hoàn, sự lan truyền của tiếng thổi từ van tim do hẹp van tim.

Một số yếu tố có thể tăng nguy cơ hình thành tiếng thổi động mạch cảnh gồm:

• Tăng huyết áp mạn tính không kiểm soát tốt.
• Rối loạn lipid máu.
• Hút thuốc lá.
• Bệnh lý đái tháo đường.
• Tuổi cao và tiền sử gia đình có người mắc bệnh lý tim mạch.

Tiếng thổi động mạch cảnh có nguy hiểm không?

Tiếng thổi động mạch cảnh có thể là dấu hiệu cảnh báo cho thấy người bệnh bị hẹp động mạch cảnh. Nếu mức độ hẹp nặng, mảng xơ vữa tại động mạch cảnh có thể nứt vỡ, tạo thành cục máu đông gây tắc nghẽn hoàn toàn dòng máu nuôi não. Hậu quả là người bệnh có nguy cơ bị thiếu máu cục bộ thoáng qua (TIA) hoặc đột quỵ não.

Tuy nhiên, không phải tất cả mọi trường hợp người bệnh có tiếng thổi động mạch cảnh đều nguy hiểm. Một số người xuất hiện âm thanh này nhưng không có mảng bám tích tụ và vẫn khỏe mạnh. Vì vậy, bác sĩ sẽ cần chỉ định thêm các cận lâm sàng khác để có đánh giá chính xác tình trạng bệnh, từ đó có chiến lược điều trị thích hợp.

Cần làm gì khi phát hiện tiếng thổi động mạch cảnh?

Khi thăm khám nếu nghe thấy tiếng thổi động mạch cảnh, bác sĩ sẽ có chỉ định làm các cận lâm sàng để xác định vị trí và mức độ tổn thương tại động mạch cảnh gồm:

• Siêu âm Doppler động mạch cảnh: Giúp đánh giá tốc độ dòng máu và cấu trúc mảng xơ vữa, cung cấp thông số chính xác về tỷ lệ phần trăm lòng mạch bị hẹp.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT): Tái tạo chi tiết không gian ba chiều của hệ động mạch cảnh, giúp bác sĩ quan sát rõ mức độ vôi hóa và chiều dài đoạn mạch bị tổn thương.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Khảo sát chuyên sâu tình trạng lưu thông máu mà không cần sử dụng đến tia X, giúp phát hiện các tổn thương nhu mô não kèm theo do thiếu máu.
• Chụp mạch máu xóa nền (DSA): Đây là tiêu chuẩn vàng giúp bác sĩ nhìn rõ nét, chi tiết toàn bộ hệ mạch máu vùng cổ và não. DSA thường được chỉ định khi cần chuẩn bị cho các phương pháp can thiệp ít xâm lấn.

Xem thêm: Siêu âm động mạch cảnh (Doppler mạch cảnh) vì sao cần thực hiện?

Phương pháp điều trị

Tùy vào mức độ hẹp của lòng động mạch cảnh và tình trạng cụ thể của từng người bệnh, bác sĩ sẽ lên phác đồ điều trị “cá thể hóa” nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.

Tải VPBank

• Dùng thuốc: Nếu động mạch cảnh chỉ hẹp nhẹ, bác sĩ sẽ chỉ định một số loại thuốc như thuốc hạ huyết áp, thuốc giúp giảm mức cholesterol trong máu, thuốc kiểm soát đường huyết… để hỗ trợ bảo vệ cấu trúc thành mạch.
• Thay đổi lối sống: Trong quá trình điều trị bằng thuốc, người bệnh cần kết hợp xây dựng chế độ dinh dưỡng và lối sống khoa học:
  • Ưu tiên bổ sung nhiều rau xanh, cá biển, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi…
  • Hạn chế chất béo bão hòa.
  • Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn theo hướng dẫn của bác sĩ.
  • Không hút thuốc lá.
  • Vận động thể chất thường xuyên, ít nhất 5 buổi/tuần, mỗi buổi khoảng 30 phút.
  • Ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng.
• Phẫu thuật: Phẫu thuật bóc tách nội mạc động mạch cảnh giúp bóc tách và loại bỏ trực tiếp mảng xơ vữa trong lòng mạch. Phẫu thuật viên sẽ rạch một đường nhỏ ở vùng cổ để tiếp cận đoạn mạch bị tổn thương và làm sạch tích tụ gây hẹp. Phẫu thuật thường được ưu tiên cho các trường hợp hẹp nặng kèm triệu chứng thiếu máu não.
• Đặt stent động mạch cảnh: Là thủ thuật can thiệp ít xâm lấn, bác sĩ sẽ đưa giá đỡ kim loại (stent) vào vị trí lòng mạch bị hẹp qua đường ống thông. Stent sau khi đặt đúng vị trí, được mở rộng sẽ áp mảng xơ vữa vào thành mạch, giúp tái thông dòng máu nuôi não. Đặt stent thường được áp dụng cho bệnh nhân có vị trí hẹp khó phẫu thuật hở hoặc có nguy cơ cao khi gây mê toàn thân.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Phát hiện tiếng thổi động mạch cảnh qua thăm khám lâm sàng là cơ sở để bác sĩ chỉ định thêm các chẩn đoán cận lâm sàng khác, nhằm xác định tình trạng tổn thương động mạch cảnh. Từ đó có biện pháp điều trị nhằm tránh các biến chứng nguy hiểm như tai biến mạch máu não.