Cách chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết tại nhà an toàn, hiệu quả

Sốt xuất huyết ở trẻ nhỏ có thể diễn tiến nhanh và tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Do đó, việc chăm sóc trẻ khi bị sốt xuất huyết tại nhà đúng cách, đúng thời điểm sẽ giúp kiểm soát tốt triệu chứng, hỗ trợ quá trình hồi phục và hạn chế khả năng xuất hiện các biến chứng. Sau đây là hướng dẫn chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết tại nhà mà bố mẹ nên lưu ý.

Dấu hiệu nhận biết sốt xuất huyết ở trẻ em

Trẻ em bị sốt xuất huyết thường trải qua 3 giai đoạn, mỗi giai đoạn sẽ có những dấu hiệu khác nhau. Cụ thể:

1. Giai đoạn sốt

Giai đoạn đầu của sốt xuất huyết thường kéo dài từ 2 – 7 ngày, biểu hiện nổi bật nhất của giai đoạn này là sốt cao đột ngột 39 – 40 độ C, liên tục, khó đáp ứng với các thuốc hạ sốt thông thường. Trẻ có thể đau đầu dữ dội, đặc biệt là vùng trán và sau nhãn cầu, kèm đau nhức hai hố mắt.

Một số trẻ trở nên mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, đau nhức cơ bắp và khớp. Vùng da mặt đỏ, da xung huyết, có thể xuất hiện chấm xuất huyết nhỏ li ti dưới da, thường gặp ở cẳng chân, cánh tay hoặc ngực. Ngoài ra, một số trường hợp ghi nhận hiện tượng chảy máu chân răng hoặc chảy máu cam nhẹ. Bố mẹ cần theo dõi sát diễn biến thân nhiệt, tình trạng ăn uống, sinh hoạt và dấu hiệu toàn thân của trẻ trong giai đoạn này để phát hiện sớm các biến chứng nguy hiểm xuất hiện.

2. Giai đoạn nguy hiểm

Giai đoạn này thường xảy ra từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi bắt đầu phát sốt. Đây là thời điểm lượng virus trong máu bắt đầu giảm nhưng lại là lúc nguy hiểm nhất, do hiện tượng thoát huyết tương và rối loạn đông máu có thể diễn ra.

Lúc này, trẻ vẫn còn sốt hoặc đã hạ sốt nhưng lại xuất hiện những dấu hiệu bất thường như nề mí mắt, đau bụng nhiều, nôn liên tục, đau ngực, khó thở. Nếu diễn tiến nặng, trẻ có thể rơi vào tình trạng sốc với biểu hiện vật vã, li bì, da lạnh ẩm, các đầu ngón chân và ngón tay lạnh, huyết áp tụt, tiểu ít.

3. Giai đoạn hồi phục

Nếu được chăm sóc đúng cách, trẻ sẽ bước vào giai đoạn hồi phục sau khoảng 7 ngày kể từ khi khởi phát bệnh. Thân nhiệt trẻ trở về mức bình thường, thể trạng dần cải thiện, trẻ ăn ngon miệng trở lại, tiểu nhiều hơn do cơ thể đào thải lượng dịch đã tích tụ. Tuy nhiên, bố mẹ vẫn cần theo dõi trẻ vì một số biến chứng có thể diễn tiến âm thầm như tổn thương gan hoặc hội chứng viêm sau nhiễm virus.

Hướng dẫn cách chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết tại nhà

Việc chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết tại nhà cần dựa trên tình trạng bệnh và thể trạng của trẻ. Cụ thể:

Tải VPBank

1. Chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết ở mức độ nhẹ

Phần lớn các trường hợp sốt xuất huyết ở mức độ nhẹ có thể điều trị ngoại trú với điều kiện trẻ được theo dõi sát và chăm sóc đúng cách tại nhà:

• Nghỉ ngơi tuyệt đối: Hạn chế vận động, cho trẻ nghỉ ngơi hoàn toàn để tránh làm tăng nguy cơ thoát huyết tương và xuất huyết.
• Hạ sốt đúng cách: Hạ sốt cho trẻ bằng Paracetamol đơn chất, liều 10 – 15mg/kg cân nặng mỗi lần, uống cách nhau 4 – 6 giờ nếu còn sốt trên 38,5 độ C (không dùng Aspirin hoặc Ibuprofen vì làm tăng nguy cơ xuất huyết). Có thể lau mát cho trẻ bằng nước ấm ở các vị trí nách, bẹn và toàn thân để hỗ trợ hạ sốt.
• Bù dịch đúng cách: Có thể bù dịch oresol đường uống để bù nước và điện giải cho trẻ. Cho trẻ uống theo từng ngụm nhỏ, không ép uống nhiều cùng lúc (nếu trẻ không thích oresol, có thể thay thế bằng nước cam, nước dừa, nước cháo loãng).
• Theo dõi dấu hiệu chuyển nặng: Theo dõi các biểu hiện như tiểu ít, lừ đừ, nôn nhiều, đau bụng nhiều, chảy máu bất thường,… khi đó, phải đưa trẻ đến cơ sở y tế.

Ngoài ra, cần giữ cho môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng; vệ sinh răng miệng, tắm hoặc lau người bằng nước ấm và mặc đồ thoáng mát cho trẻ. Tuyệt đối không dùng thuốc mà chưa có chỉ định của bác sĩ.

2. Chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết ở mức độ nặng

Khi trẻ có các biểu hiện chuyển nặng cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay: (2)

• Nôn trớ liên tục, đau bụng vùng gan.
• Lừ đừ, li bì, bứt rứt không yên.
• Da lạnh, tay chân tím tái, vã mồ hôi.
• Chảy máu cam, chảy máu chân răng.
• Nôn ra máu, đi ngoài ra máu hoặc phân đen.

3. Chế độ dinh dưỡng cho trẻ bị sốt xuất huyết

Chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng là điều bố mẹ cần quan tâm khi chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết. Chế độ dinh dưỡng hợp lý cho trẻ cần đảm bảo:

3.1 Nên ăn gì?

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục của trẻ. Khi bị sốt xuất huyết, trẻ thường chán ăn, buồn nôn, nên cần chế biến thức ăn mềm, dễ tiêu hóa, chia nhỏ bữa ăn để tránh gây quá tải cho hệ tiêu hóa.

Đối với trẻ còn bú mẹ, mẹ cần tiếp tục cho trẻ bú nhiều hơn bình thường, tăng số lần bú lên 8 – 10 lần/ngày. Đối với trẻ ăn dặm hoặc lớn hơn, cần cho trẻ ăn:

• Cháo, súp, cơm nát với thịt nạc, thịt bò, trứng, đậu phụ kết hợp rau củ tươi, đa dạng màu sắc (cà rốt, bí đỏ, súp lơ).
• Trái cây tươi giàu vitamin C (cam, ổi, xoài chín).
• Sữa, chữa chua, sinh tố.

Quan trọng nhất vẫn là cho trẻ uống đủ nước, xen kẽ các loại nước trái cây, oresol, nước lọc để tránh mất nước và hỗ trợ quá trình hồi phục.

3.2 Kiêng ăn gì?

Khi chăm sóc bé bị sốt xuất huyết tại nhà, cần kiêng cho trẻ ăn một số loại thực phẩm có thể làm nặng thêm triệu chứng hoặc gây khó khăn trong việc theo dõi bệnh. Cụ thể:

• Không dùng thực phẩm màu đỏ, màu nâu hoặc màu đen dễ gây nhầm lẫn với xuất huyết tiêu hóa khi đi ngoài.
• Tránh các món ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên xào vì khó tiêu hóa.
• Không cho uống nước ngọt có gas, hàm lượng đường cao (soda, mật ong) vì dễ làm trẻ đầy bụng, rối loạn tiêu hóa.
• Tránh hoàn toàn đồ ăn cay nóng, đồ muối chua hoặc thực phẩm chế biến sẵn.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Bố mẹ có thể tiếp tục chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết tại nhà nếu bệnh ở mức độ nhẹ, vẫn ăn uống được và không có dấu hiệu của biến chứng nguy hiểm. Tuy nhiên, nhiều trường hợp trẻ có thể chuyển nặng rất nhanh và tiềm ẩn biến chứng nguy hiểm nếu không được đưa đến bệnh viện kịp thời. Trẻ cần được đưa đến gặp bác sĩ hoặc nhập viện ngay nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Đau bụng dữ dội hoặc đau vùng gan.
• Nôn ói liên tục, không kiểm soát.
• Thở nhanh, hơi thở ngắn, khó thở.
• Chảy máu mũi, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân có lẫn máu hoặc phân đen.
• Mệt lả, li bì, lờ đờ, không còn tỉnh táo.
• Da xanh tái, lạnh đầu ngón chân, ngón tay, mạch yếu.
• Tiểu ít, khát nước nhiều, môi khô, mắt trũng.
• Bất kỳ dấu hiệu bất thường khác xuất hiện sau khi trẻ đã hạ sốt.

Bố mẹ cần đặc biệt lưu ý, xuất huyết không phải biểu hiện bắt buộc của sốt xuất huyết. Trẻ bị xuất huyết hoặc không vẫn có thể xảy ra tình trạng sốc (biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết, tỷ lệ tử vong cao). Do đó, bố mẹ không nên chủ quan, không tự ý dừng điều trị mà không có chỉ định của bác sĩ.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

Lưu ý khi chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết

Khi chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết, bên cạnh chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi và theo dõi triệu chứng, bố mẹ nên lưu ý thêm những điều sau:

• Không cạo gió hoặc dùng các biện pháp dân gian chưa được kiểm chứng vì có thể gây kích ứng da, tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Không dùng thuốc hạ sốt thuộc nhóm Ibuprofen, Aspirin vì hai nhóm thuốc này có tác dụng chống tập kết tiểu cầu, chống đông máu, có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết nội tạng.
• Không tự ý dùng thuốc kháng sinh bởi sốt xuất huyết là do virus Dengue gây ra, không phải là do vi khuẩn.
• Không truyền dịch tại các phòng khám tư nhân hoặc cơ sở y tế không đảm bảo.
• Chăm sóc trẻ khi bị sốt xuất huyết phải luôn theo sát dấu hiệu của bệnh, cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ khi bệnh có dấu hiệu chuyển nặng.

Câu hỏi thường gặp

1. Trẻ sốt xuất huyết có cần kiêng tắm không?

Trẻ sốt xuất huyết không cần kiêng tắm. Nhiều bố mẹ lo lắng rằng trẻ đang bị sốt xuất huyết không nên tắm vì sợ trẻ bị nhiễm lạnh hoặc làm bệnh nặng hơn. Tuy nhiên, quan niệm này là không chính xác. Thực tế, tắm bằng nước ấm giúp làm sạch cơ thể, tránh nhiễm trùng da, đồng thời giúp trẻ dễ chịu và ngủ ngon hơn.

Bố mẹ cần lưu ý không nên cho trẻ ngâm nước quá lâu, không tắm khi trẻ đang sốt cao hoặc có biểu hiện ớn lạnh. Bên cạnh đó, có thể lau người nhẹ nhàng bằng nước ấm nếu trẻ quá yếu.

2. Trẻ bị sốt xuất huyết có lây sang người chăm sóc không?

Virus Dengue gây bệnh sốt xuất huyết không lây trực tiếp từ người sang người qua đường tiếp xúc, nước bọt hoặc hô hấp như nhiều bệnh truyền nhiễm khác. Bệnh lây qua muỗi vằn (Aedes aegypti) mang virus đốt người bệnh rồi đốt người khác. Do đó, việc chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết không khiến người lớn mắc bệnh nếu không có muỗi truyền bệnh. Tuy nhiên, cần chủ động phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn, xịt kem chống muỗi, giữ môi trường sống sạch sẽ.

3. Trẻ bị sốt xuất huyết mấy ngày thì khỏi?

Thông thường, trẻ bị sốt xuất huyết nếu không có biến chứng sẽ khỏi trong vòng 7 – 10 ngày. Giai đoạn sốt thường kéo dài từ 3 – 5 ngày, sau đó chuyển sang giai đoạn nguy hiểm và hồi phục. Ở giai đoạn hồi phục, trẻ sẽ hết sốt, ăn uống ngon miệng, tiểu nhiều, hoạt động vui chơi trở lại.

Cách chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết mà phụ huynh nên lưu ý là bù đủ nước cho trẻ, hạ sốt đúng cách theo chỉ định của bác sĩ và theo dõi các biểu hiện bất thường ở trẻ. Việc lập kế hoạch chăm sóc trẻ bị sốt xuất huyết chuẩn y khoa theo hướng dẫn của bác sĩ có thể giúp trẻ mau hồi phục, hạn chế nguy cơ biến chứng. Trong trường hợp trẻ xuất hiện những biểu hiện như nôn ói liên tục, đau bụng dữ dội, thở nhanh, mệt lả, da xanh tái,… cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ để tránh các biến chứng nguy hiểm của sốt xuất huyết.