Báo chí giữ vai trò tuyến đầu trong bảo vệ sự thật, chống thông tin sai lệch

Cuộc chiến bảo vệ nhận thức và niềm tin của cộng đồng

Tạo điều kiện để mọi người dân trên cả nước được tiếp cận các thông tin thiết yếu, chính thống, kịp thời, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và nâng cao đời sống tinh thần là mục tiêu quan trọng của công tác giảm nghèo thông tin, góp phần giảm nghèo bền vững cho các cộng đồng dân cư. Trong hành trình đó, báo chí được nhận định luôn giữ vai trò quan trọng.

Trao đổi tại tọa đàm “Báo chí trên tuyến đầu chống thông tin sai lệch” được Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao – A05 (Bộ Công an) tổ chức ngày 18/6 tại Hà Nội, đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục A05 khẳng định: Lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam luôn đồng hành cùng lịch sử dân tộc, từ những năm tháng chiến tranh đến giai đoạn phát triển đất nước và chuyển đổi số hiện nay. Trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ, báo chí tiếp tục giữ một sứ mệnh đặc biệt: Đứng trên tuyến đầu bảo vệ sự thật, định hướng nhận thức xã hội và giữ gìn niềm tin của nhân dân.

Đại tá Nguyễn Hồng Quân phân tích: Sự phát triển của các nền tảng xuyên biên giới, AI và công nghệ DeepFake đang khiến việc tạo lập và phát tán thông tin sai lệch trở nên nhanh hơn, tinh vi hơn và khó nhận diện hơn bao giờ hết.

Cạnh tranh giữa các quốc gia không chỉ diễn ra trên lĩnh vực kinh tế hay công nghệ mà còn diễn ra trên mặt trận thông tin và nhận thức xã hội. Vì vậy, bảo vệ an ninh mạng không chỉ là bảo vệ hệ thống kỹ thuật hay dữ liệu số mà còn là bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh, bảo vệ nhận thức xã hội và niềm tin của người dân.

“Trong cuộc đấu tranh đó, báo chí chính thống giữ vai trò không thể thay thế bằng khả năng kiểm chứng, xác thực và dẫn dắt dư luận”, đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.

Nhận định thông tin sai lệch hiện đã trở thành thách thức mang tính toàn cầu, tác động trực tiếp đến an ninh quốc gia, trật tự xã hội và nhận thức của mỗi cá nhân, Thượng tá Nguyễn Tiến Cường, Trưởng phòng 1, Cục A05 cho biết, theo thống kê của lực lượng chức năng, chỉ trong 6 tháng đầu năm đã phát hiện hơn 20.000 bài viết chứa thông tin sai lệch trên các nền tảng khác nhau.

Trong 5 năm qua, lực lượng an ninh mạng đã ngăn chặn khoảng 40.000 nguồn phát tán thông tin xấu độc, xử lý hơn 1,5 tỷ lượt đăng tải vi phạm, đấu tranh 100 chuyên án, xử lý hình sự gần 300 đối tượng, xử lý hành chính gần 4.300 trường hợp và giáo dục răn đe gần 13.500 trường hợp.

Đặc biệt, sự phát triển của AI và thuật toán mạng xã hội đang tạo ra những thay đổi mang tính căn bản với môi trường thông tin. “Các cơ chế “bong bóng thông tin” và “buồng vang thông tin” khiến người dùng chỉ tiếp cận những thông tin phù hợp với nhận thức sẵn có, làm gia tăng nguy cơ thao túng nhận thức xã hội. Vì vậy, cuộc chiến chống thông tin sai lệch không chỉ là cuộc chiến giữa đúng và sai mà còn là cuộc chiến bảo vệ nhận thức và niềm tin của cộng đồng”, Thượng tá Nguyễn Tiến Cường thông tin.

Đồng hành xây dựng môi trường thông tin an toàn, lành mạnh

Để ứng phó với những thách thức trong cuộc chiến chống thông tin sai lệch trên môi trường mạng, đại diện A05 đề xuất chú trọng triển khai 5 trụ cột giải pháp gồm: Hoàn thiện hành lang pháp lý và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật; nâng cao nhận thức xã hội; ứng dụng công nghệ và AI trong phát hiện, xử lý thông tin xấu độc; phát huy vai trò của cộng đồng trong xây dựng “an ninh nhận thức”; đồng thời tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và các cơ quan báo chí.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho rằng, trong kỷ nguyên số, báo chí đang đứng trước yêu cầu phải định vị lại vai trò của mình khi công chúng tiếp nhận thông tin trong môi trường khó phân biệt giữa báo chí chính thống, mạng xã hội, nền tảng công nghệ và nội dung do AI tạo ra.

Theo ông Nguyễn Thanh Lâm, nếu không đổi mới đúng hướng, báo chí có nguy cơ đánh mất vai trò, tầm vóc và khả năng dẫn dắt xã hội. Báo chí không thể chạy theo cuộc đua tốc độ, lượt xem hay chỉ phản ánh thông tin nguồn, bởi đó là cuộc đua mà báo chí khó thắng trước mạng xã hội và các nền tảng số.

“Giá trị cốt lõi của báo chí chính thống phải nằm ở khả năng kiểm chứng, phân tích, lý giải bản chất sự việc và cung cấp thông tin có chiều sâu; đồng thời dù đa phương thức, đa nền tảng, báo chí vẫn phải giữ vững chuẩn mực, không hạ thấp tính trung thực, xác thực và trách nhiệm xã hội”, ông Nguyễn Thanh Lâm nhấn mạnh.

Cũng tại sự kiện, các đại biểu cũng thống nhất rằng cần xây dựng cơ chế kết nối thường xuyên giữa lực lượng an ninh mạng và các cơ quan báo chí để chia sẻ dữ liệu, cảnh báo sớm các thủ đoạn mới; tăng cường đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ phóng viên, biên tập viên và phối hợp triển khai các chiến dịch truyền thông góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng.

Khẳng định cuộc chiến chống thông tin sai lệch là nhiệm vụ lâu dài, Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục A05 cho rằng nhiệm vụ này đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị, trong đó báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc định hướng dư luận, lan tỏa thông tin tích cực và củng cố niềm tin xã hội.

“Trước sự phát triển mạnh mẽ của AI và các nền tảng số, lực lượng an ninh mạng sẽ tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan báo chí trong việc chia sẻ thông tin, phối hợp truyền thông, xây dựng cơ chế kết nối và hỗ trợ chuyên môn nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh với thông tin sai lệch, bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian mạng và góp phần xây dựng môi trường thông tin an toàn, lành mạnh”, trung tướng Lê Xuân Minh nhấn mạnh.