Ebola lây qua đường gì? Cơ chế xâm nhập

Virus Ebola là tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm mầm bệnh cần giám sát đặc biệt. Do khả năng gây bùng phát dịch và tỷ lệ tử vong cao, nhiều người quan tâm virus Ebola lây qua đường gì và những đối tượng nào có nguy cơ nhiễm bệnh. Việc hiểu rõ cơ chế lây truyền, các yếu tố nguy cơ phơi nhiễm và đường lây của virus giúp chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và xử trí kịp thời theo khuyến cáo y khoa.

Ebola lây qua đường gì?

Virus Ebola (Orthoebolavirus) có thể lây truyền từ động vật sang người, từ người sang người hoặc qua tiếp xúc với máu, dịch cơ thể và các vật dụng nhiễm mầm bệnh. Các con đường lây nhiễm chính của virus Ebola bao gồm:

1. Từ động vật sang người

Dơi ăn quả thuộc họ Pteropodidae được cho là ổ chứa tự nhiên của virus Ebola. Virus có thể lây sang người khi tiếp xúc trực tiếp với máu, nội tạng, dịch tiết của động vật nhiễm bệnh như dơi ăn quả, khỉ, tinh tinh, khỉ đột, nhím hoặc linh dương rừng. (1)

WHO cũng cho rằng nguồn khởi phát của các đợt bùng phát dịch trong quá khứ nhiều khả năng là do con người tiếp xúc với động vật hoang dã thông qua săn bắn, giết mổ và chế biến thịt từ những động vật hoang dã bị nhiễm bệnh.

2. Từ người sang người

Theo WHO, trong đợt dịch hiện tại, phần lớn các trường hợp mắc bệnh là do lây nhiễm từ người sang người. Ebolavirus lây từ người sang người chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với cơ thể người nhiễm bệnh, virus có thể tồn tại trong:

Camera imou A32EP 3MP

Tầm xa hồng ngoại 10m với công nghệ hống ngoại thông minh. Chống ngược sáng HDR - Hỗ trợ đàm thoại 2 chiều - Hỗ trợ các tính năng thông minh: phát hiện chuyển động, phát hiện con người, phát hiện âm thanh bất thường, chế độ riêng tu, Smart tracking. Tích hợp còi báo động - Hỗ trợ chức năng Soft-AP, kết nối trực tiếp wifi camera không cần thông qua modem nhà mạng. Tích hợp Wi-Fi(IEEE802.11b/g/n), LAN, CLOUD (Imou Protect), ONVIF - Hỗ trơ khe cắm thẻ nhớ Micro SD max 256GB - Nguổn cấp: DC 5V1A, điện năng tiêu thụ - Chất liệu vỏ: Plastic. Đạt chứng nhận CE, FCC Xuất xứ: Trung Quốc ⁃ Bảo hành: 24 tháng. Trọn bộ sản phẩm bao gồm: -1 x Camera - 1 x Hướng dẫn Bắt đầu Nhanh -1x Bộ đổi nguồn -1x Cáp nguồn -1x Bọt gắn Hàng chính hãng imou bảo hành 2 năm toàn quốc

• Máu;
• Nước tiểu;
• Nước bọt;
• Mồ hôi;
• Phân;
• Chất nôn;
• Sữa mẹ;
• Dịch ối;
• Tinh dịch.

Ebolavirus không lây trong giai đoạn ủ bệnh, khi chưa xuất hiện triệu chứng. Khả năng lây nhiễm tăng cao khi bệnh tiến triển, người bệnh xuất hiện dấu hiệu nôn ói, tiêu chảy, xuất huyết.

3. Đồ vật và bề mặt

Đường lây bệnh của Ebolavirus còn liên quan đến các đồ vật và bề mặt nhiễm dịch sinh học của người bệnh. Virus có thể tồn tại trên quần áo, ga trải giường, tay nắm cửa, kim tiêm hoặc thiết bị y tế nếu các vật dụng này dính máu, chất nôn hoặc dịch tiết nhiễm virus. (2)

Nghiên cứu cho thấy virus có thể tồn tại vài giờ trên bề mặt khô và kéo dài nhiều ngày trong máu hoặc môi trường ẩm. Đặc biệt, virus trong máu khô vẫn có khả năng sống tới khoảng 5 ngày trong điều kiện môi trường phù hợp. Điều này khiến việc xử lý chất thải y tế, khử khuẩn bề mặt và thảo bỏ đồ bảo hộ trở thành khâu cực kỳ quan trọng trong kiểm soát dịch bởi nếu không vệ sinh đúng quy trình, nguy cơ lây nhiễm chéo trong bệnh viện hoặc gia đình là rất cao.

4. Rủi ro về khả năng lây truyền qua đường tình dục sau khi phục hồi

Ngay cả khi đã khỏi bệnh, một số người sống sót sau mắc Ebola vẫn có thể mang virus trong tinh dịch hoặc dịch sinh dục trong thời gian dài. Nghiên cứu cho thấy RNA của virus từng được phát hiện trong tinh dịch nhiều tuần đến vài tháng sau khi hồi phục, tiềm ẩn nguy cơ lây truyền qua đường tình dục.

WHO khuyến cáo nam giới từng mắc Ebola nên kiêng quan hệ hoặc sử dụng bao cao su đúng cách trong ít nhất 12 tháng cho đến khi xét nghiệm xác nhận không còn virus trong tinh dịch.

5. Những con đường không lây nhiễm bị hiểu lầm

Đường lây bệnh Ebola không bao gồm một số hình thức tiếp xúc thông thường, bao gồm:

• Không lây qua không khí;
• Muỗi hoặc côn trùng đốt hiện chưa được chứng minh là trung gian lây truyền virus Ebola;
• Nguồn nước sạch và thực phẩm nấu chín kỹ không phải nguồn lây;
• Giao tiếp thông thường với người đã khỏi bệnh không tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm.

Ai có nguy cơ lây nhiễm Ebola cao?

Nguy cơ nhiễm virus Ebola tăng mạnh ở những người thường xuyên tiếp xúc với nguồn bệnh, dịch cơ thể hoặc sống trong khu vực đang có dịch lưu hành. Các đối tượng cụ thể có nguy cơ nhiễm virus Ebola cao bao gồm:

3ộ điều khiển nhiệt độ PID REX-C100, với cặp nhiệt

Giới thiệu về sản phẩm này Độ chính xác đo: + / - 0,5% FS Dung sai bù đầu lạnh: + /- 2 độ C (có thể được sửa đổi bằng phần mếm trong 0 ~ 50 độ C) Độ phân giải: 14 bit Chu ky lấy mẫu: 0,5 giây Quyền lực: AC 100-240V 50 / 60HZ Giá trị quá trình (PV), Giá trị cài đặt (SV) <iểm soát PIN (bao gồm ON / OFF, PID loại bước và PID liêr tỤc) Điều khiển tự điều chỉnh Đầu ra rơ le: công suất tiếp xúc 250V AC 3A (tải điện

• Người thân và nhân viên y tế chăm sóc bệnh nhân Ebola: Những người này thường xuyên tiếp xúc với máu, chất nôn, phân, nước tiểu của người bệnh. Nếu không sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ, virus có thể xâm nhập qua vết thương hở hoặc niêm mạc mắt, mũi, miệng của người lành;
• Người quan hệ tình dục không an toàn với bệnh nhân đã khỏi bệnh: Virus có thể tồn tại trong tinh dịch nhiều tháng sau khi hồi phục lâm sàng. Quan hệ tình dục không có biện pháp bảo vệ có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm virus;
• Nhân viên phòng xét nghiệm và cơ sở y tế: Những người xử lý mẫu bệnh phẩm, máu hoặc dịch sinh học nhiễm virus có nguy cơ phơi nhiễm cao nếu quy trình an toàn sinh học không được tuân thủ nghiêm ngặt;
• Người tham gia nghi thức mai táng truyền thống: Tiếp xúc trực tiếp với thi thể người tử vong vì virus Ebola là một trong những nguyên nhân khiến nhiều ổ dịch bùng phát mạnh trong cộng đồng tại các nước Châu Phi;
• Người săn bắt, giết mổ hoặc ăn thịt thú rừng: Dơi ăn quả, linh trưởng và nhiều động vật hoang dã có thể mang virus. Việc chế biến, ăn thịt chưa nấu chín kỹ của động vật nhiễm bệnh có thể tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm;
• Người bệnh là phụ nữ mang thai hoặc cho con bú: Virus có thể truyền sang thai nhi qua nhau thai hoặc sang trẻ sơ sinh qua sữa mẹ.

Cách phòng ngừa hiệu quả

Biện pháp phòng ngừa nhiễm virus Ebola hiệu quả bao gồm vệ sinh cá nhân, kiểm soát tiếp xúc với nguồn bệnh và tuân thủ nghiêm ngặt các biện pháp y tế dự phòng. Cụ thể:

• Vệ sinh cá nhân sạch sẽ: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn giúp giảm nguy cơ đưa virus từ bề mặt vào mắt, mũi hoặc miệng;
• Tránh tiếp xúc với máu, dịch cơ thể người nhiễm: Không chạm trực tiếp vào máu, nước tiểu, phân, chất nôn, mồ hôi hoặc vật dụng cá nhân của người nhiễm bệnh nếu không có biện pháp bảo hộ phù hợp;
• Tránh tiếp xúc với động vật mang mầm bệnh: Không săn bắt, giết mổ hoặc ăn thịt thú rừng chưa nấu chín kỹ, đặc biệt là dơi ăn quả, linh trưởng tại vùng có dịch;
• Tiêm vắc xin: Hiện đã có vắc xin Ervebo và phác đồ Zabdeno kết hợp Mvabea được sử dụng để phòng ngừa Ebola virus disease (EVD) do loài Orthoebolavirus zairense (Ebola virus) gây ra. Vắc xin được ưu tiên sử dụng cho nhân viên y tế, nhóm người, cộng đồng nguy cơ cao tại vùng dịch;
• Sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân: Nhân viên y tế và và người chăm sóc bệnh nhân cần mặc đồ bảo hộ, đeo khẩu trang, kính chắn và găng tay đúng quy chuẩn để giảm nguy cơ phơi nhiễm;
• Theo dõi sức khỏe sau khi về từ vùng dịch: Người trở về từ khu vực dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong 21 ngày. Nếu xuất hiện sốt, đau đầu dữ dội, tiêu chảy hoặc xuất huyết bất thường cần đến cơ sở y tế ngay;
• Kiểm soát lây nhiễm trong cộng đồng: Cần cách ly người bệnh, truy vết người tiếp xúc gần, thực hiện mai táng an toàn và nâng cao nhận thức cộng đồng để hạn chế bùng phát dịch diện rộng.

Khi có triệu chứng nghi ngờ hoặc tiền sử tiếp xúc dịch tễ, người bệnh cần được thăm khám và đánh giá kịp thời để xác định nguy cơ lây nhiễm cũng như có hướng xử trí phù hợp. Tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm phối hợp cùng hệ thống xét nghiệm hiện đại và các chuyên khoa liên quan giúp đánh giá toàn diện tình trạng người bệnh, hỗ trợ chẩn đoán chính xác và xây dựng kế hoạch theo dõi, điều trị phù hợp với từng trường hợp.

Qua bài viết trên, độc giả đã hiểu rõ virus Ebola lây qua đường gì giúp chủ động phòng tránh các yếu tố phơi nhiễm, nhận biết sớm nguy cơ mắc bệnh và thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe bản thân cũng như cộng đồng.