Nỗ lực khôi phục hàng hải ở Hormuz gặp thử thách sau vụ tàu hàng bị tấn công

VOV.VN – Hôm qua (25/6), một tàu chở hàng bị tấn công gần Oman, buộc Tổ chức Hàng hải Quốc tế tạm dừng kế hoạch đưa tàu thuyền mắc kẹt rời eo biển Hormuz, trong khi Iran tiếp tục siết cảnh báo đối với các tuyến quá cảnh không được Tehran chấp thuận.

Sự cố mới nhất làm lung lay nỗ lực khôi phục lưu thông tại “yết hầu” năng lượng toàn cầu, đồng thời làm dấy lên lo ngại về độ bền vững của thỏa thuận giảm căng thẳng giữa Mỹ và Iran. Cơ quan Hoạt động Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết tàu bị đánh trúng khi đang ở gần bờ biển Oman, song chưa công bố đầy đủ thông tin về thiệt hại, tình trạng thủy thủ đoàn hay nguồn gốc chính xác của vật thể.

Hormuz (2).JPG — Tàu hàng ở vùng Vịnh, gần eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters

Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez thông báo họ đã quyết định “tạm dừng hoạt động hộ tống để tái xác nhận các biện pháp đảm bảo an toàn cần thiết vẫn được duy trì cho những tàu thuyền nằm trong danh sách sơ tán”. Việc Tổ chức Hàng hải Quốc tế đình chỉ hoạt động cho thấy mức độ mong manh của các nỗ lực khôi phục lưu thông qua Hormuz. Cơ chế này được Oman phối hợp với Tổ chức Hàng hải Quốc tế xây dựng nhằm đưa các tàu mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư ra khỏi khu vực.

Trả lời phỏng vấn hãng tin CNN, ông Dominguez kêu gọi các bên cùng hạ nhiệt căng thẳng: “Tôi rất quan ngại về tình hình hiện tại và đặc biệt là về sự an toàn của các thuyền viên. Tôi vẫn tiếp tục kêu gọi các chủ tàu và đơn vị vận hành tàu không nên di chuyển vào eo biển Hormuz và trên thực tế là nên tránh vùng biển này. Và tôi cũng kêu gọi tất cả các bên cùng hạ nhiệt căng thẳng, thận trọng, tiến hành đánh giá rủi ro và tránh khu vực này khi có thể”.

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

Trước đó, Iran cảnh báo các tàu chỉ nên đi theo các tuyến đường do Cơ quan Quản lý eo biển vịnh Ba Tư – một cơ quan do Iran thành lập để quản lý eo biển Hormuz và bất kỳ tàu thuyền nào di chuyển ngoài các tuyến đường do Cơ quan Quản lý eo biển vịnh Ba Tư chỉ định sẽ không được bảo đảm an toàn và sẽ không đủ điều kiện được bảo hiểm hoặc chịu trách nhiệm pháp lý liên quan. Hiện Iran vẫn chưa có bình luận nào liên quan đến tàu hàng bị tấn công.

Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman và biển Arab, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Sau khi Mỹ và Iran công bố khuôn khổ thỏa thuận kéo dài ngừng bắn trong 60 ngày và mở lại tuyến hàng hải này vào giữa tháng 6, số tàu dầu qua Hormuz đã có dấu hiệu tăng trở lại. Tuy vậy, lưu lượng tàu vẫn thấp hơn mức trước xung đột. Các chủ tàu và công ty bảo hiểm tiếp tục thận trọng trước nguy cơ bị tấn công, các yêu cầu kiểm soát hành trình và rủi ro phát sinh phí bảo hiểm chiến tranh.

Bộ trưởng năng lượng Mỹ Chris Wright thừa nhận: “Tôi có thể ước tính sơ bộ khoảng 72 tàu trong 24 giờ qua, chúng ta đang có lưu lượng cao hơn bình thường. Nhưng để trở lại trạng thái bình thường cần phải mất thêm nhiều thời gian hơn. Vì tàu đang đi qua tuyến đường phía bắc qua các đảo của Iran hoặc tuyến đường phía nam qua vùng biển Oman và thời gian vận chuyển cũng dài hơn”.

Vụ việc mới cũng đặt ra câu hỏi về cơ chế bảo đảm an ninh tại một trong những “điểm nghẽn” năng lượng quan trọng nhất thế giới. Thỏa thuận Mỹ – Iran được kỳ vọng tạo khoảng lặng cho các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân và an ninh khu vực, song chưa giải quyết được vấn đề then chốt: ai có quyền thiết lập quy tắc quá cảnh, giám sát và bảo vệ tàu dân sự tại Hormuz. Trong bối cảnh đó, việc một tàu hàng bị tấn công không chỉ là sự cố an ninh đơn lẻ. Nó có thể làm suy giảm niềm tin của giới vận tải, kéo dài tình trạng tắc nghẽn, đẩy chi phí logistics và bảo hiểm lên cao, từ đó tạo sức ép mới lên thị trường năng lượng toàn cầu.