Khoan sâu 7.500 mét, phát hiện mỏ dầu 30 tỷ thùng dưới giếng ngoài khơi sâu thứ 2 thế giới

Thổ Nhĩ Kỳ đang thực hiện một trong những chiến dịch khoan dầu khí tham vọng nhất từ trước đến nay khi đưa tàu khoan siêu sâu Çağrı Bey tới vùng biển ngoài khơi Somalia, mở đầu cho hoạt động thăm dò ở độ sâu chưa từng có tại quốc gia Đông Phi này.

Sau hơn 7 tháng khảo sát địa chấn 3D, tàu Çağrı Bey chính thức triển khai giếng khoan Curad-1 từ tháng 4/2026, cách thủ đô Mogadishu khoảng 372 km.

Đây là giếng khoan nước siêu sâu đầu tiên của Somalia, đồng thời là chiến dịch khoan nước sâu đầu tiên của Tập đoàn Dầu khí Thổ Nhĩ Kỳ (TPAO) bên ngoài lãnh thổ nước này.

Điểm khiến Curad-1 trở thành tâm điểm của ngành dầu khí là độ sâu của giếng khoan. Vị trí khoan nằm ở vùng biển sâu khoảng 3.500 mét. Từ đáy biển, mũi khoan tiếp tục xuyên thêm khoảng 4.000 mét địa tầng, đưa tổng chiều sâu mục tiêu lên khoảng 7.500 mét.

Nếu hoàn thành đúng thiết kế, Curad-1 sẽ trở thành một trong những giếng khoan ngoài khơi sâu nhất thế giới và được giới chức Thổ Nhĩ Kỳ mô tả là giếng khoan ngoài khơi sâu thứ 2 toàn cầu. Chiến dịch dự kiến kéo dài khoảng 288 ngày.

Để xác định vị trí khoan, tàu khảo sát địa chấn Oruç Reis đã hoạt động ngoài khơi Somalia suốt 234 ngày, thu thập dữ liệu địa chấn 3 chiều trên diện tích khoảng 4.464 km2 thuộc 3 lô dầu khí ngoài khơi. Sau khi xử lý và diễn giải dữ liệu, các chuyên gia xác định Curad-1 là cấu tạo địa chất triển vọng nhất để tiến hành giếng khoan đầu tiên.

Hoạt động này là kết quả của thỏa thuận hợp tác năng lượng giữa Ankara và Mogadishu ký năm 2024, theo đó TPAO được quyền thăm dò tại ba lô ngoài khơi có tổng diện tích khoảng 15.000 km2.

Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược mở rộng hiện diện năng lượng của Thổ Nhĩ Kỳ, quốc gia vẫn phải nhập khẩu phần lớn nhu cầu dầu và khí đốt mỗi năm.

Khác với nhiều khu vực đã được khai thác từ lâu, ngoài khơi Somalia vẫn gần như là “vùng trắng” trên bản đồ dầu khí thế giới.

Tuy nhiên, về mặt địa chất, khu vực này nằm trong bồn trầm tích Tây Ấn Độ Dương, có nhiều đặc điểm tương đồng với các vùng ngoài khơi Tanzania và Mozambique, nơi các tập đoàn quốc tế đã phát hiện những mỏ khí khổng lồ trong hai thập kỷ qua.

Chính yếu tố địa chất này khiến Somalia được đánh giá có tiềm năng đáng kể. Một số nghiên cứu địa chất cho rằng toàn bộ vùng ngoài khơi Somalia có thể chứa khoảng 30 tỷ thùng dầu tiềm năng. Một số đánh giá địa chấn trước đây thậm chí đưa ra kịch bản lạc quan hơn đối với một số bồn trầm tích.

Nhiệm vụ của Curad-1 không phải đưa dầu lên khai thác ngay, mà là trả lời những câu hỏi quan trọng nhất: liệu cấu tạo địa chất dưới đáy biển có thực sự chứa hydrocarbon hay không, thân chứa có đủ lớn để phát triển thành mỏ thương mại hay không, và dầu nếu có thuộc loại nhẹ hay nặng. Chỉ sau khi phát hiện dầu hoặc khí, các nhà khai thác mới tiếp tục khoan thẩm lượng để xác định quy mô mỏ và ước tính trữ lượng có thể khai thác.

Ngoài ý nghĩa kinh tế, chiến dịch khoan còn phản ánh tham vọng địa chính trị của Ankara. Trong hơn 1 thập kỷ qua, Thổ Nhĩ Kỳ đã đầu tư mạnh vào năng lực khảo sát và khoan nước sâu, xây dựng một trong những đội tàu khoan hiện đại nhất khu vực.

Thành công tại Biển Đen với các phát hiện khí đốt đã tạo nền tảng để nước này mở rộng hoạt động sang nước ngoài, và Somalia trở thành điểm đến đầu tiên.

Somalia cũng là đối tác đặc biệt trong chiến lược của Ankara. Ngoài hợp tác dầu khí, Thổ Nhĩ Kỳ đã đầu tư vào cảng biển, hạ tầng, đào tạo quân đội và duy trì căn cứ quân sự lớn nhất ở nước ngoài tại Mogadishu. Chiến dịch Curad-1 không chỉ là một dự án năng lượng mà còn là mắt xích trong quan hệ hợp tác ngày càng sâu rộng giữa hai nước.

Dù vậy, rủi ro vẫn hiện hữu. Vùng Sừng châu Phi vẫn đối mặt với xung đột, bất ổn chính trị và nguy cơ cướp biển trên tuyến hàng hải Ấn Độ Dương. Việc vận hành một giếng khoan ở độ sâu tới 7.500 mét trong môi trường như vậy đòi hỏi chi phí rất lớn, cùng sự phối hợp giữa đội tàu hỗ trợ, lực lượng hải quân và các đơn vị bảo đảm an ninh ngoài khơi.