Bệnh gan và tiểu đường ảnh hưởng lẫn nhau ra sao?

Đái tháo đường không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch, thận, mắt hay thần kinh mà còn có thể gây tổn thương gan nếu đường huyết không được kiểm soát tốt trong thời gian dài. Do các bệnh lý gan thường tiến triển âm thầm, nhiều người chỉ phát hiện khi tổn thương đã ở giai đoạn nặng. Nhận biết sớm các dấu hiệu và chủ động phòng ngừa bệnh gan và tiểu đường là chìa khóa giúp bảo vệ chức năng gan và hạn chế biến chứng.

Bệnh gan và tiểu đường ảnh hưởng lẫn nhau ra sao?

Bệnh gan và tiểu đường là tình trạng tổn thương gan xảy ra do đường huyết tăng cao kéo dài và tình trạng kháng insulin. Theo thời gian, lượng đường trong máu cao làm rối loạn quá trình chuyển hóa chất béo, khiến mỡ tích tụ trong gan và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD), bệnh viêm gan nhiễm mỡ do rối loạn chuyển hóa (MASH), xơ gan và thậm chí ung thư gan ở một số trường hợp. (1)

Gan là cơ quan trung tâm trong quá trình chuyển hóa carbohydrate, chất béo và protein, đồng thời có vai trò dự trữ glycogen và điều hòa đường huyết. Khi chức năng gan bị suy giảm, khả năng chuyển hóa glucose và lipid cũng bị ảnh hưởng, tạo thành vòng xoắn bệnh lý khiến việc kiểm soát tiểu đường trở nên khó khăn hơn.

Ai có nguy cơ biến chứng gan khi mắc tiểu đường? 

Bệnh gan và tiểu đường thường song hành với nhau. Mặc dù là bệnh gắn liền với đường huyết cao, nhưng không phải ai cũng sẽ tổn thương gan ngay lập tức. Những người có nguy cơ cao mắc biến chứng này bao gồm:

3ộ điều khiển nhiệt độ PID REX-C100, với cặp nhiệt

Giới thiệu về sản phẩm này Độ chính xác đo: + / - 0,5% FS Dung sai bù đầu lạnh: + /- 2 độ C (có thể được sửa đổi bằng phần mếm trong 0 ~ 50 độ C) Độ phân giải: 14 bit Chu ky lấy mẫu: 0,5 giây Quyền lực: AC 100-240V 50 / 60HZ Giá trị quá trình (PV), Giá trị cài đặt (SV) <iểm soát PIN (bao gồm ON / OFF, PID loại bước và PID liêr tỤc) Điều khiển tự điều chỉnh Đầu ra rơ le: công suất tiếp xúc 250V AC 3A (tải điện

• Người bệnh đái tháo đường type 2: Tình trạng kháng insulin ở nhóm này là nguyên nhân chính thúc đẩy mỡ tích tụ ở gan.
• Chỉ số HbA1c chưa đạt mục tiêu: Đường huyết không được kiểm soát tốt làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan.
• Người có Triglyceride cao, HDL-C thấp: Tình trạng rối loạn mỡ máu đi kèm đái tháo đường đẩy nhanh quá trình tổn thương tế bào gan.
• Người thừa cân, ít vận động: Lối sống tĩnh tại góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng kháng insulin, khiến tiểu đường biến chứng sang gan dễ dàng và nhanh chóng hơn.

Tiểu đường biến chứng qua gan nhiễm mỡ như thế nào?

Mối liên hệ giữa đường glucose và bệnh gan xuất phát từ tình trạng kháng insulin. Khi cơ thể kháng insulin, tuyến tụy phải sản xuất nhiều insulin hơn để đẩy glucose vào tế bào. Lượng insulin và đường huyết dư thừa trong máu sẽ được gan chuyển hóa thành chất béo (triglyceride).

Theo thời gian, lượng chất béo này tích tụ vượt quá khả năng xử lý, làm các tế bào gan phình to và chứa đầy mỡ. Đây là giai đoạn đầu của bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD). Nếu không kiểm soát tốt, tình trạng này sẽ tiến triển thành viêm gan, tạo ra các mô sẹo và cuối cùng dẫn đến xơ gan.

Dấu hiệu tiểu đường ảnh hưởng đến gan

Ở giai đoạn đầu, các tổn thương gan thường diễn ra thầm lặng và không có biểu hiện rõ ràng. Tuy nhiên, khi bệnh trở nặng, người bệnh gan và tiểu đường có thể gặp các dấu hiệu sau:

• Tăng men gan/Men gan tăng cao: Khi tế bào gan bị viêm hoặc phá hủy, chúng giải phóng enzyme vào máu, gây ra tăng men gan. Tỷ lệ người tiểu đường bị men gan cao rất phổ biến nhưng thường chỉ được phát hiện qua xét nghiệm định kỳ. Việc theo dõi vấn đề men gan cao trong điều trị tiểu đường là cực kỳ quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn thuốc hạ đường huyết của bác sĩ.
• Mệt mỏi kéo dài: Người bệnh luôn cảm thấy thiếu năng lượng, uể oải dù không làm việc nặng.
• Căng tức vùng hạ sườn phải: Cảm giác đau âm ỉ hoặc căng tức vùng gan (góc phần tư phía trên bên phải bụng) do gan bị sưng to.
• Đầy bụng, ăn kém: Chức năng gan suy giảm làm ảnh hưởng đến quá trình tiết mật và tiêu hóa thức ăn.

Người tiểu đường biến chứng qua gan được chẩn đoán thế nào?

Để phát hiện sớm và chính xác các tổn thương, người bệnh gan và tiểu đường cần thực hiện các phương pháp kiểm tra lâm sàng và cận lâm sàng như: (2)

• Xét nghiệm máu: Đánh giá chức năng gan qua các chỉ số men gan (AST, ALT), bilirubin và albumin máu.
• Chỉ số FIB-4: Một công thức tính toán dựa trên tuổi tác, men gan và số lượng tiểu cầu để đánh giá nguy cơ xơ hóa gan nhanh chóng.
• Siêu âm gan: Hình ảnh siêu âm giúp bác sĩ nhìn thấy bề mặt gan có bị nhiễm mỡ, phì đại hay có các nốt xơ bất thường hay không.
• FibroScan và elastography (Đo độ đàn hồi gan): Phương pháp siêu âm chuyên sâu không xâm lấn, giúp đánh giá mức độ xơ hóa và định lượng mỡ tích tụ trong gan rất chính xác.
• Sinh thiết gan: Trong một số trường hợp nghi ngờ tổn thương nặng hoặc cần phân biệt với các bệnh khác, bác sĩ có thể lấy một mẫu mô gan nhỏ để kiểm tra chi tiết dưới kính hiển vi.

Điều trị tiểu đường biến chứng qua gan

Điều trị đái tháo đường ở người đã có tổn thương gan, đặc biệt là xơ gan, thường phức tạp hơn so với người không mắc bệnh gan. Khi gan bị suy giảm chức năng, khả năng dự trữ glycogen và chuyển hóa insulin có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến rối loạn kiểm soát đường huyết. Đồng thời, bệnh gan và tiểu đường có thể tác động qua lại, tạo thành vòng xoắn khiến cả hai tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn nếu không được quản lý đúng cách.

Đặc biệt, với những người đồng thời mắc bệnh gan do virus như viêm gan B và đái tháo đường, quá trình điều trị cần được theo dõi chặt chẽ nhằm kiểm soát đường huyết nhưng vẫn bảo vệ chức năng gan còn lại. Các biện pháp điều trị bao gồm:

Mua Hàng với Shopee

• Kiểm soát đường huyết: Sử dụng thuốc hoặc tiêm insulin theo đúng chỉ định. Người mắc xơ gan và tiểu đường cần được theo dõi đường huyết sát sao để tránh tình trạng hạ đường huyết đột ngột, rất nguy hiểm.
• Giảm cân: Giảm từ 5 – 10% trọng lượng cơ thể giúp giảm đáng kể lượng mỡ trong gan và cải thiện tình trạng viêm.
• Kiểm soát mỡ máu, huyết áp: Sử dụng các loại thuốc điều chỉnh mỡ máu và ổn định huyết áp để giảm áp lực cho hệ tim mạch cũng như lá gan.
• Thuốc điều trị chuyên biệt: Một số loại thuốc tiểu đường thế hệ mới không chỉ có tác dụng hạ đường huyết mà còn mang lại lợi ích đào thải mỡ gan, tuy nhiên cần có sự tư vấn kỹ lưỡng từ bác sĩ.

Vận động và lối sống giúp bảo vệ gan ở người tiểu đường

Bên cạnh việc dùng thuốc, một lối sống khoa học chính là “liều thuốc” tự nhiên giúp lá gan phục hồi hiệu quả:

• Chăm chỉ vận động: Dành 30 – 45 phút mỗi ngày cho các bài tập vừa sức như đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe. Việc này giúp cơ thể tiêu hao mỡ thừa, giảm kháng insulin và hạn chế mỡ bám vào gan.
• Giảm rượu bia và bỏ thuốc lá: Tránh xa rượu bia vì cồn là tác nhân đẩy nhanh quá trình xơ gan. Bỏ thuốc lá giúp giảm căng thẳng oxy hóa và viêm nhiễm toàn thân.
• Cải thiện giấc ngủ: Ngủ đủ 7 – 8 tiếng mỗi đêm giúp các cơ quan, bao gồm cả gan, có thời gian nghỉ ngơi, phục hồi, đào thải độc tố và ổn định các hormone chuyển hóa.

Bệnh gan và tiểu đường là biến chứng thầm lặng nhưng nguy hiểm, cần được quan tâm và tầm soát định kỳ ngay từ khi mới phát hiện bệnh. Để ngăn ngừa gan nhiễm mỡ, xơ gan hay các tổn thương nặng khác, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ kiểm soát đường huyết và duy trì lối sống lành mạnh. Nếu bạn đang lo lắng về tình trạng sức khỏe của mình, hãy đến ngay khoa Nội Tổng hợp và Đơn vị Nội Tổng hợp, Hệ thống BVĐK Tâm Anh TP.HCM để được các chuyên gia thăm khám, tư vấn và lên phác đồ điều trị an toàn, phù hợp nhất.