Quản lý suy tim phân suất tống máu cải thiện (HFimpEF)

Suy tim là bệnh lý mạn tính phổ biến với diễn tiến khác nhau ở mỗi bệnh nhân, do đó chiến lược điều trị và tiên lượng cũng không giống nhau. Trong đó, một nhóm nhỏ bệnh nhân suy tim phân suất tống máu giảm có thể ghi nhận sự cải thiện phân suất tống máu theo thời gian, thường nhờ điều trị nội khoa tối ưu và kiểm soát nguyên nhân. Nhóm này được gọi là suy tim phân suất tống máu cải thiện (HFimpEF).

Vậy với trường hợp suy tim phân suất tống máu cải thiện này, có phải cơ tim đã hồi phục hoàn toàn không? Bệnh nhân có cần tiếp tục điều trị không?

Suy tim phân suất tống máu cải thiện là gì?

Suy tim phân suất tống máu cải thiện (HFimpEF) là suy tim với phân suất tống máu thất trái (LVEF) ban đầu ≤40%, tăng ≥10 điểm so với LVEF ban đầu và lần đo LVEF thứ hai >40%. Hiệp hội Tim mạch Châu Âu (ESC) phân loại suy tim với phân suất tống máu cải thiện là những bệnh nhân có tiền sử giảm rõ rệt phân suất tống máu thất trái (LVEF ≤40%), sau đó có LVEF ≥50%. (1)

Hướng dẫn của Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ/Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (ACC/AHA) năm 2022 định nghĩa suy tim có phân suất tống máu cải thiện (HFimpEF) là suy tim với LVEF ban đầu ≤40% và kết quả đo theo dõi >40% sau một thời gian điều trị.

Các định nghĩa về suy tim phân suất tống máu cải thiện trên đều nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đo lường phân suất tống máu EF theo thời gian để phân biệt HFimpEF với suy tim có phân suất tống máu giảm nhẹ (HFmrEF) và suy tim có phân suất tống máu bảo tồn (HFpEF). Nguyên nhân là do những bệnh nhân có sự suy giảm phân suất tống máu thất trái tiến triển hoặc thấp kéo dài thường có tiên lượng xấu hơn so với những bệnh nhân có phân suất tống máu thất trái cải thiện.

Cơ chế và nguyên nhân dẫn đến suy tim phân suất tống máu cải thiện

Cơ chế dẫn đến HFimpEF là quá trình “tái cấu trúc ngược”, tâm thất trái giảm kích thước và cải thiện chức năng co bóp sau một thời gian chịu tổn thương. Tình trạng này xuất hiện khi các tác nhân gây hại được loại bỏ hoặc khi thuốc điều trị giúp giảm tải cho cơ tim, cho phép các tế bào cơ tim phục hồi chức năng.

Xác định nguyên nhân gây bệnh đóng vai trò quyết định đến khả năng hồi phục của cơ tim:

• Bệnh cơ tim do nhiễm độc: Thường gặp do lạm dụng rượu hoặc tác dụng phụ của hóa trị liệu trong điều trị ung thư.
• Bệnh cơ tim do nhịp nhanh: Chức năng tim hồi phục sau khi kiểm soát tốt tần số tim hoặc điều trị dứt điểm các cơn loạn nhịp.
• Viêm cơ tim cấp: Cơ tim có khả năng tự phục hồi hoặc hồi phục nhanh sau giai đoạn viêm nhiễm cấp tính.
• Rối loạn nội tiết: Các bệnh nội tiết như cường giáp, suy giáp gây ảnh hưởng đến tim có thể đảo ngược sau khi điều trị ổn định nội tiết.
• Bệnh mạch vành: Vùng cơ tim được tái tưới máu kịp thời.
• Bệnh cơ tim chu sản: Một dạng suy tim liên quan đến thai kỳ, có tỷ lệ cải thiện phân suất tống máu khá cao nếu được quản lý tốt.

Chẩn đoán suy tim phân suất tống máu cải thiện

Chẩn đoán suy tim phân suất tống máu cải thiện dựa trên việc theo dõi diễn tiến chức năng tim theo thời gian, kết hợp các phương pháp cận lâm sàng. Thông qua đó, bác sĩ có thể xác định được bệnh nhân đang thực sự hồi phục hay chỉ là sự biến thiên tạm thời của các chỉ số.

Mua Hàng với Shopee

1. Các tiêu chí chẩn đoán HFimpEF

Để xác định HFimpEF, cần dựa vào 3 tiêu chí:

• Bệnh nhân có tiền sử suy tim với LVEF ≤ 40% được ghi nhận trước đó.
• Kết quả siêu âm tim hiện tại cho thấy LVEF tăng thêm ít nhất 10% và tổng mức LVEF phải đạt trên 40%.
• Sự cải thiện của LVEF được duy trì ổn định dưới phác đồ điều trị nội khoa theo hướng dẫn thay vì chỉ là sự thay đổi nhất thời.

2. Các phương pháp cận lâm sàng

Một số cận lâm sàng có thể được chỉ định để đánh giá tình trạng suy tim phân suất tống máu cải thiện gồm:

• Siêu âm tim: Là phương pháp chẩn đoán đầu tay quan trọng nhất để đo lường phân suất tống máu thất trái và đánh giá kích thước các buồng tim. Siêu âm tim giúp bác sĩ quan sát trực tiếp những thay đổi của thành tim và hoạt động co bóp qua từng giai đoạn điều trị.
• Xét nghiệm định lượng NT-proBNP: Chỉ số NT-proBNP phản ánh áp lực lên thành tim và tình trạng quá tải thể tích, thường giảm mạnh khi bệnh nhân bước vào giai đoạn HFimpEF. Đây là dấu ấn sinh học để bác sĩ tiên lượng nguy cơ tái nhập viện và đánh giá mức độ ổn định của bệnh.
• Chụp cộng hưởng từ tim (MRI): Cung cấp hình ảnh chi tiết về cấu trúc cơ tim, giúp phát hiện các vùng sẹo xơ hoặc phù nề mà siêu âm có thể bỏ qua. Chụp MRI tim là tiêu chuẩn vàng để đánh giá mức độ hồi phục thực sự của mô cơ tim và tiên lượng khả năng duy trì phân suất tống máu lâu dài.

Điều trị suy tim phân suất tống máu cải thiện có cần duy trì không?

ThS.BS.CKII Huỳnh Thanh Kiều, Trưởng khoa Nội Tim mạch 1, Trung tâm Tim mạch, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết: Rất nhiều bệnh nhân lầm tưởng rằng khi chỉ số EF đã tăng lên mức bình thường thì có thể ngừng thuốc, nhưng đây là một quan niệm hết sức nguy hiểm. Duy trì điều trị là bắt buộc để bảo vệ thành quả hồi phục và ngăn ngừa tình trạng tái cấu trúc cơ tim theo hướng xấu.

1. Nguyên tắc điều trị lâu dài

Nguyên tắc quan trọng nhất trong điều trị suy tim là tiếp tục duy trì phác đồ điều trị nội khoa tối ưu ngay cả khi các triệu chứng lâm sàng đã giảm hoặc biến mất hoàn toàn. Tự ý ngưng thuốc có thể dẫn đến giảm chức năng tim đột ngột và làm tăng nguy cơ tử vong do biến cố tim mạch. Vì vậy, việc điều chỉnh liều lượng thuốc cần dựa trên đáp ứng của từng bệnh nhân nhưng hiếm khi loại bỏ hoàn toàn các nhóm thuốc chủ chốt.

2. Các nhóm thuốc quan trọng

Hiệp hội Tim mạch Châu Âu (ESC) và Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ/Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ/Hiệp hội Suy tim Hoa Kỳ (ACCF/AHA/HFSA) đã kết hợp bốn trụ cột của liệu pháp điều trị suy tim vào các hướng dẫn thực hành lâm sàng suy tim hiện nay gồm:

• Thuốc ức chế men chuyển (ACEi) hoặc chẹn thụ thể angiotensin (ARB) hoặc ARNI.
• Beta-blockers: Thuốc chẹn beta giao cảm.
• MRA: Thuốc kháng aldosterone.
• SGLT2i: Thuốc ức chế kênh đồng vận chuyển natri-glucose 2.

Phối hợp sớm 4 nhóm thuốc chính này, còn gọi là tứ trụ suy tim, được xem là chiến lược điều trị tối ưu, giúp kiểm soát suy tim một cách toàn diện, cải thiện tiên lượng và làm chậm tiến triển bệnh. Tuy nhiên, phác đồ cần được cá thể hóa linh hoạt để phù hợp với tình trạng lâm sàng và khả năng dung nạp riêng biệt của từng bệnh nhân.

Tiên lượng sống ở bệnh nhân suy tim phân suất tống máu cải thiện

Bệnh nhân mắc suy tim phân suất tống máu cải thiện và các triệu chứng suy tim thuyên giảm thường có tiên lượng tốt hơn so với bệnh nhân mắc suy tim phân suất tống máu giảm (HFrEF) hoặc suy tim phân suất tống máu bảo tồn (HFpEF). Cụ thể: (2)

• Bệnh nhân HFimpEF đã giảm gần 50% nguy cơ tử vong so với bệnh nhân HFrEF sau thời gian theo dõi trung bình là 2 năm.
• Nghiên cứu trên 2166 bệnh nhân cũng cho thấy những người mắc HFimpEF có tỷ lệ nhập viện thấp nhất.
• Phân tích tổng hợp dựa trên 9 nghiên cứu trên 9491 bệnh nhân suy tim cho thấy: tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân giảm 56% và tỷ lệ nhập viện giảm 60% ở bệnh nhân HFimpEF.

Mặc dù có tiên lượng tốt hơn so với nhóm bệnh nhân suy tim phân suất tống máu giảm và suy tim phân suất tống máu bảo tồn, nhưng bệnh nhân suy tim phân suất tống máu cải thiện nếu có triệu chứng, vẫn có nguy cơ tử vong và nhập viện cao hơn, dễ bị tái phát, nhất là khi ngừng điều trị tối ưu theo chỉ định của bác sĩ.

Kiểm soát và điều trị khi suy tim phân suất tống máu cải thiện thế nào?

Kiểm soát suy tim phân suất tống máu cải thiện là quá trình toàn diện, kết hợp giữa điều trị y tế, lối sống và sự tuân thủ của người bệnh.

Mall) Loa Kiểm Âm Bluetooth EDIFIER MR3/MR5 I Công Suất 36W | Bluetooth 5.4 |

1. Cân bằng dinh dưỡng và thay đổi lối sống

• Bệnh nhân cần duy trì chế độ ăn giảm muối để hạn chế giữ nước và giảm tải cho tim, đồng thời bổ sung nhiều rau xanh, trái cây.
• Vận động thể dục nhẹ nhàng, phù hợp với tình trạng sức khỏe của bản thân như đi bộ, yoga nhẹ.
• Tuyệt đối không hút thuốc lá, uống rượu bia, sử dụng các chất kích thích.
• Nghỉ ngơi đầy đủ, tránh căng thẳng, stress.

2. Tái khám định kỳ

Bệnh nhân tái khám theo đúng hẹn để bác sĩ theo dõi sát sao sự biến động của phân suất tống máu thất trái thông qua siêu âm tim và các xét nghiệm máu cần thiết. Đồng thời, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu tái phát âm thầm trước khi triệu chứng nghiêm trọng hơn hoặc gây biến chứng.

3. Điều trị thuốc theo chỉ định

Bệnh nhân cần tuân thủ dùng thuốc đúng theo đơn của bác sĩ. Tự ý điều chỉnh hoặc ngưng thuốc khi thấy cơ thể khỏe hơn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng suy giảm chức năng tim tái phát. Các thuốc điều trị suy tim đóng vai trò bảo vệ, giúp tim hoạt động hiệu quả hơn và hạn chế những tổn thương tiềm ẩn về mặt cấu trúc mô học nên cần được duy trì lâu dài.

Bên cạnh đó, Trung tâm xây dựng phòng khám Suy tim, tập trung tầm soát toàn diện, phát hiện sớm nguy cơ suy tim và tiền suy tim để có biện pháp phòng ngừa từ giai đoạn đầu. Phác đồ điều trị được “cá thể hóa”, phù hợp với tình trạng sức khỏe từng bệnh nhân, giúp kiểm soát bệnh tốt hơn và ngăn ngừa suy tim tiến triển.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:

Suy tim phân suất tống máu cải thiện là dấu hiệu lâm sàng vô cùng khả quan, mở ra cơ hội về một cuộc sống chất lượng và kéo dài tuổi thọ cho người bệnh. Tuy nhiên, phân suất tống máu cải thiện không đồng nghĩa với việc cơ tim đã phục hồi hoàn toàn về trạng thái ban đầu. Do đó, người bệnh vẫn cần tiếp tục duy trì điều trị tối ưu theo đúng phác đồ của bác sĩ để cải thiện tình trạng bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.