Theo báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng cho biết đã phối hợp với 6 bộ, ngành để rà soát, làm rõ căn cứ pháp lý và thẩm quyền đầu tư dự án mở rộng cao tốc Bắc – Nam phía Đông.

Trên cơ sở kết quả nghiên cứu tiền khả thi và đề xuất sơ bộ của các nhà đầu tư, Bộ đang xem xét giao một số doanh nghiệp chuẩn bị đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).

Bốn doanh nghiệp được xem xét gồm Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC), Công ty cổ phần Tập đoàn Đèo Cả, Công ty cổ phần Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật TP.HCM (CII) và Doanh nghiệp Xây dựng Xuân Trường.

Đáng chú ý, với 15 đoạn tuyến đã được đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước và đang tổ chức thu phí, Bộ Xây dựng đề xuất gom thành hai dự án PPP, không sử dụng vốn ngân sách nhà nước hỗ trợ.

Cụ thể, dự án phía Bắc, từ Mai Sơn đến Cam Lộ, dài khoảng 415 km, có tổng mức đầu tư sơ bộ 72.186 tỷ đồng, thời gian hoàn vốn dự kiến khoảng 20 năm.

Dự án phía Nam, từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây, dài khoảng 551 km, tổng mức đầu tư sơ bộ 78.223 tỷ đồng, thời gian hoàn vốn khoảng 15 năm.

Như vậy, hai dự án có tổng chiều dài khoảng 966 km, với tổng vốn đầu tư hơn 150.400 tỷ đồng.

Bộ Xây dựng cho biết, trong quá trình triển khai, nếu phát sinh vấn đề vượt thẩm quyền, cơ quan này sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ và cấp có thẩm quyền xem xét, chỉ đạo.

Gom các đoạn tuyến để cân đối hiệu quả tài chính

Trao đổi với VietNamNet, đại diện Ban Quản lý dự án 2 (Bộ Xây dựng) cho biết, nếu triển khai PPP riêng lẻ từng đoạn, hiệu quả tài chính giữa các tuyến có thể chênh lệch đáng kể.

Tải VPBank

Một số đoạn có lưu lượng phương tiện lớn, doanh thu khai thác tốt, trong khi những đoạn khác có hiệu quả tài chính thấp hơn. Việc gom các tuyến này thành dự án tổng thể giúp cân đối dòng tiền, cải thiện khả năng hoàn vốn và tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư tư nhân.

Cách làm này cũng hướng tới mục tiêu mở rộng đồng bộ cao tốc Bắc – Nam phía Đông lên 6 làn xe, thay vì triển khai manh mún, thiếu kết nối giữa các đoạn tuyến.

Tuy nhiên, việc chuyển các tuyến đã đầu tư bằng vốn công sang PPP đặt ra yêu cầu phải làm rõ cơ chế thu phí và hoàn vốn.

Theo đại diện Ban Quản lý dự án 2, các nghị quyết trước đây đã đặt ra yêu cầu thu phí để hoàn vốn ngân sách nhà nước. Khi chuyển sang phương thức PPP, cơ chế tài chính cần được rà soát, tính toán lại, đặc biệt là tác động của mức phí đến chi phí vận tải, logistics và người sử dụng đường.

“Đây là vấn đề cần được báo cáo, xem xét công khai, minh bạch, bởi phương án đầu tư và cơ chế thu phí không chỉ liên quan đến nhà đầu tư mà còn tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp”, đại diện Ban Quản lý dự án 2 nhấn mạnh.

Nhà đầu tư có lợi thế huy động vốn vay ngân hàng

Về khả năng huy động vốn, đại diện Ban Quản lý dự án 2 cho biết một số nhà đầu tư đã chủ động tìm hiểu phương án tài chính và làm việc sơ bộ với các ngân hàng.

Một phương án được đề cập là vốn vay ngân hàng có thể chiếm khoảng 75% tổng mức đầu tư; 25% còn lại do nhà đầu tư thu xếp, trong đó khoảng 15% là vốn chủ sở hữu và 10% từ các nguồn huy động khác. Đây mới là tỷ lệ dự kiến trong quá trình trao đổi, chưa phải phương án huy động vốn chính thức được phê duyệt.

Theo đại diện Ban Quản lý dự án 2, các dự án mở rộng cao tốc hiện hữu có lợi thế hơn so với đầu tư tuyến đường hoàn toàn mới, bởi nhà đầu tư có thể dựa vào dữ liệu thực tế về lưu lượng phương tiện, doanh thu khai thác và điều kiện kỹ thuật để đánh giá khả năng hoàn vốn.

Mua Hàng với Shopee

Đặc biệt, công tác giải phóng mặt bằng đã được triển khai trong giai đoạn đầu tư trước. Dữ liệu khảo sát địa chất, giải pháp thiết kế và kinh nghiệm tổ chức thi công cũng là những yếu tố giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án.

“Ưu thế của các dự án này là công tác giải phóng mặt bằng đã được triển khai trong giai đoạn trước. Các nhà đầu tư có thể đánh giá rõ hơn những khó khăn, rủi ro và tiềm năng của dự án. Doanh thu khai thác cũng có dữ liệu thực tế để tham chiếu”, đại diện Ban Quản lý dự án 2 phân tích.

Dù vậy, việc huy động nguồn lực tư nhân để mở rộng gần 1.000 km cao tốc vẫn đặt ra nhiều thách thức. Cơ quan quản lý và nhà đầu tư phải giải quyết đồng thời bài toán cân đối tài chính giữa các đoạn tuyến, khả năng vay vốn ngân hàng, cơ chế thu phí và quản lý nguồn thu.

Đây sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định tính khả thi của phương án PPP, cũng như tiến độ triển khai mở rộng cao tốc Bắc – Nam phía Đông trong thời gian tới.

29 dự án cao tốc cần 923.000 tỷ đồng, vốn tư nhân lấy từ đâu?29 dự án cao tốc cần gần 923.000 tỷ đồng vốn đầu tư trong giai đoạn 2026-2030, nhưng huy động nguồn lực tư nhân không dễ khi thời gian hoàn vốn kéo dài, doanh thu khó dự báo và rủi ro chính sách còn hiện hữu.