Dù không thích, Gordon vẫn phải cảm ơn Tây Ban Nha

Sau 1 pha thu hồi bóng thành công, Jude Bellingham kéo bóng qua trung tuyến rồi tỉa cho Anthony Gordon lao xuống khoảng trống phía sau hàng thủ. Gordon tăng tốc và dễ dàng đánh bại Unai Simón.

1. Đấy là 1 bàn thắng mang phong cách rất… Anh, với tốc độ và sự trực diện theo chiều dọc. Pha lập công ấy cũng là bằng chứng hoàn hảo cho quan điểm của Gordon trong phát biểu trước trận. Anh cho rằng đội tuyển Anh không cần và không thể học được phong cách của đội Tây Ban Nha, vì cầu thủ Anh không có tố chất cần thiết khi ra quyết định. Thay vào đó, “Tam Sư” nên tập trung vào các thế mạnh của mình, thể hiện qua sự nhạy bén trong tình huống ghi bàn vào lưới Tây Ban Nha.

Tất nhiên, Gordon không hoàn toàn sai. Cơ bắp và tốc độ phi thường trong đoạn ngắn của các cầu thủ Anh cũng là những phẩm chất mà các nền bóng đá khác rất khó sao chép, như khả năng ra quyết định và tư duy cảm thụ nhịp trận đấu xuất sắc của cầu thủ xứ đấu bò.

Nhưng điểm khác biệt giữa một pha tăng tốc theo chiều dọc của hiện tại và những năm 1990 là gì? Nếu Gordon không xử lý đủ tinh tế ở nhịp chạm đầu tiên (nhả bóng ngay cho Bellingham) thì toàn bộ tình huống phản công này sẽ đổ bể. Đấy chính là tư duy ra quyết định hợp lý rất nhanh đặc trưng của một cầu thủ Tây Ban Nha.

Hãy quay lại thời điểm hơn 10 năm trước, để hiểu chuyện gì thực sự đã xảy ra. Tháng 12/2014, Liên đoàn bóng đá Anh công bố một chương trình phát triển đầy tham vọng, có tên “Gien bóng đá kiểu Anh” (England DNA) tại trung tâm huấn luyện quốc gia St George’s Park.

Chương trình này đặt ra nguyên tắc trung tâm là các đội tuyển trẻ phải làm chủ quyền kiểm soát bóng thông minh, lựa chọn đúng thời điểm để tiến lên và xuyên phá. Gareth Southgate nhấn mạnh U21 Anh phải chơi thứ bóng đá dựa trên kiểm soát, tạo ra những cầu thủ biết tự ra quyết định. FA không muốn xóa bỏ bản sắc tốc độ hay các pha phản công trực diện vốn có của bóng đá Anh; họ muốn đặt chúng trên một nền kỹ thuật và tư duy tốt hơn.

2. Đầu thập niên 1990, hãng hàng không Continental thấy Southwest Airlines thành công với mô hình bay giá rẻ. Thế là Continental cũng bắt đầu bắt chước: Bỏ suất ăn, bỏ khoang hạng nhất, tăng chuyến, giảm giá vé, cố quay đầu máy bay nhanh hơn. Họ gọi chiến lược thay đổi này là Continental Lite, và kỳ vọng hãng sẽ chuyển mình nhờ sự sao chép nhanh nhạy này.

Nhưng điều đáng nói là Continental vẫn giữ mạng bay trục bánh xe và nan hoa (hub-and-spoke, mô hình tập trung các chuyến bay về một sân bay đầu mối và từ đó phân loại, chuyển tiếp đến các điểm bay khác nhau), đội máy bay hỗn hợp, chuyển hành lý, đại lý bán vé và nhiều cấu trúc vốn có của hãng hàng không truyền thống.

Nói cách khác, họ sao chép bề ngoài nhưng không hiểu và cũng không thể bắt chước được tư duy cốt lõi đã tạo ra bề ngoài ấy. Kết quả là hãng thua lỗ nặng nề và hàng trăm triệu USD đã tan thành mây khói.

Trong bài luận kinh điển “What Is Strategy?” (Chiến thuật là gì?), giáo sư kinh tế học Michael Porter của trường Kinh doanh Harvard đã chỉ ra rằng Southwest thành công không nhờ một vài hành động dễ nhìn thấy, mà nhờ cả một hệ thống hoạt động ăn khớp với nhau. Copy vài phần bên ngoài mà không có cấu trúc phía sau thậm chí còn khiến hệ thống tệ đi.

Nếu người Anh chỉ đơn giản là sao chép máy móc kiểu cầm bóng và chuyền nhiều, thì đúng là bóng đá Tây Ban Nha không có gì đáng để học hỏi hết, như câu chuyện của Continental vậy.

Nhưng chương trình “DNA bóng đá Anh”, thứ đã đặt nền móng cho những cầu thủ Anh xuất sắc hiện tại như Jude Bellingham và Anthony Gordon, không chỉ đơn giản là sao chép bề ngoài. Bàn thắng của Gordon cho thấy tốc độ và thói quen xử lý trực diện của người Anh đã trở nên đáng sợ hơn nhờ kỹ năng kiểm soát quả bóng và xử lý nhịp chạm một (first touch) thông minh và hiệu quả vốn là đặc trưng của cầu thủ Tây Ban Nha.

3. FA vẫn đặt tên kế hoạch này là “DNA bóng đá Anh”, dù Gordon có thể không thừa nhận khía cạnh này. Nó cũng gần giống như chuyện dù vẫn là bậc thầy kiểm soát bóng, thì đội tuyển của HLV Luis de la Fuente cũng không chuyền ngang nhiều đến sốt ruột như trước đây, mà đã sẵn sàng chơi trực diện hơn nhiều khi cảm thấy thời cơ chín muồi.

Mall) Loa Kiểm Âm Bluetooth EDIFIER MR3/MR5 I Công Suất 36W | Bluetooth 5.4 |

Đơn giản là vì các nhà chiến lược của các nền bóng đá này đã thực sự tạo ra những liên kết thần kinh mạnh mẽ để thay đổi tư duy lẫn cấu trúc hệ thống trong cách chơi của cầu thủ, tạo ra một phiên bản tiến hóa khỏi các quan niệm cũ. Những gì họ tạo ra có thể không trùng khớp với hình dung trong quá khứ lắm, nhưng thành quả trên sân sẽ luôn là sự ghi nhận rõ ràng và không thể chối cãi được, rằng DNA của bóng đá Anh đã được cấy vào những tế  bào mới mạnh mẽ và hiệu quả hơn.

Phạm An