Xôi nén là một trong những món ăn truyền thống lâu đời của người dân vùng biển Hải Hậu, tỉnh Ninh Bình (địa phận tỉnh Nam Định cũ).

Thoạt nhìn, món xôi nén Hải Hậu trông khá giống bánh dày hay oản ở một số địa phương miền Bắc. Tuy nhiên, xôi nén lại có cách chế biến và thưởng thức mang nét riêng, khác biệt ít nhiều tùy theo văn hóa từng nơi.

Để làm xôi nén chất lượng, người Hải Hậu lựa gạo nếp ngon, đem ngâm qua đêm, sau đó vớt ra để ráo nước. Tiếp đến, cho gạo vào nồi, rồi bắt đầu đồ xôi. Xôi muốn ngon và dẻo thơm thì phải đun bằng bếp củi.

Người ta canh giờ xôi chín, đổ ra khuôn lớn hoặc thúng, cối, bên dưới có lót lá chuối (hoặc lá ré), rồi dùng gậy tre nén đều tay. Công đoạn này khá tốn thời gian, đòi hỏi người làm phải có lực tay khỏe, nén liên tục cho từng hạt xôi quyện đều vào nhau.

Cũng bởi xôi được nén chặt vào khuôn nên có tên gọi là xôi nén. Sau khi nén, xôi dẻo mịn. Người ta để xôi nguội cho săn lại thành khuôn vuông hay tròn (tùy nơi).

Trước khi bày ra mâm, bà con địa phương phải quết một lớp mỡ mỏng xung quanh để chống dính. Xôi nén được lật úp lại, gỡ ra khỏi khuôn rồi đặt lên mâm. Món ăn này có vẻ ngoài bóng loáng, nhìn vừa giống bánh dày vừa giống bánh đúc.