Những tên lửa Atlas V cuối cùng của Mỹ sẽ không bao giờ bay vào vũ trụ?

Cuối tuần trước, tên lửa Atlas V cuối cùng, được thiết kế để triển khai chòm vệ tinh Leo của Amazon đã phóng đi từ Mũi Canaveral của Lực lượng Không gian Mỹ.

Phương tiện này đã phóng thành công 29 vệ tinh vào quỹ đạo, đưa dự án tiến gần hơn đến giai đoạn bắt đầu khai thác thương mại.

Chưa đầy một giờ sau khi phóng, tất cả các vệ tinh đã tách khỏi tên lửa. Sử dụng hệ thống đẩy riêng, chúng sẽ dần bay lên từ quỹ đạo ban đầu ở độ cao khoảng 465km và đạt đến độ cao hoạt động 630km.

Đây là lần phóng thứ 9 của tên lửa Atlas V phục vụ dự án Amazon Leo, đồng thời là nhiệm vụ thứ tư trong vòng chưa đầy 3 tháng – một tốc độ rất cao mà tên lửa này hiếm khi đạt được trong gần 1/4 thế kỷ lịch sử của mình.

Kể từ nhiệm vụ đầu tiên vào năm 2002, Atlas V đã hoàn thành 110 chuyến bay.

Công ty ULA vẫn còn 6 tên lửa Atlas V được dành riêng để phóng tàu vũ trụ có người lái Starliner của Boeing lên Trạm Vũ trụ Quốc tế theo hợp đồng với NASA. Tuy nhiên, hiện không còn chắc chắn đối tác sẽ sử dụng tất cả số tên lửa đẩy này.

Năm ngoái, NASA đã giảm số lượng chuyến bay có người lái được đảm bảo của tàu Starliner từ 6 xuống còn 4 do nhiều năm trì hoãn chương trình.

Chuyến bay tiếp theo sẽ là một nhiệm vụ vận chuyển hàng hóa, không phải chuyến bay có người lái và sẽ cần sử dụng một trong những tên lửa còn lại.

Câu hỏi hiển nhiên là điều gì sẽ xảy ra với tên lửa Atlas V nếu Boeing không sử dụng hết chúng?

Thoạt nhìn, giải pháp có vẻ hiển nhiên: Thay đổi số tên lửa còn lại cho các vụ phóng thương mại khác, chẳng hạn như tiếp tục triển khai các vệ tinh Leo của Amazon. Nhưng trên thực tế, điều này hầu như không thể thực hiện được.

Cần lưu ý, tàu Starliner được phóng mà không có vỏ bảo vệ tải trọng – cấu trúc của nó vẫn lộ ra ngoài trong suốt quá trình bay lên. Do vậy vụ phóng tuần trước là chuyến bay Atlas V cuối cùng có tải trọng nằm bên trong vỏ bảo vệ.

Một đại diện của ULA đã xác nhận với Ars Technica rằng vỏ bọc tải trọng hiện đang được sản xuất cho tên lửa Vulcan mới không tương thích với Atlas V, và việc chế tạo loại vỏ bọc cũ đã bị ngừng.

Hơn nữa, các tên lửa Atlas V còn lại trang bị tầng đẩy trên hai động cơ được tối ưu hóa cho các chuyến bay quỹ đạo Trái đất tầm thấp, chứ không phải cho những vụ phóng lên quỹ đạo cao hoặc vào không gian sâu.

Còn một hạn chế nữa: Lần phóng này là cuối cùng đối với phiên bản mạnh nhất của Atlas V, được trang bị 5 động cơ đẩy nhiên liệu rắn gắn bên hông. Thiết kế của tên lửa cho phép sử dụng từ 0 đến 5 động cơ đẩy, bổ sung lực đẩy cho động cơ tầng một là RD-180 của Nga.

ULA chỉ còn đủ động cơ phụ để tích hợp tối đa 2 chiếc cho từng nhiệm vụ trong 6 lần phóng Starliner. Điều này làm giảm đáng kể khả năng tải trọng của tất cả các tên lửa còn lại.