Bệnh viêm não Nhật Bản do virus nào gây ra?

Viêm não Nhật Bản do virus nào gây ra là thắc mắc được nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về căn nguyên của căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này. Tác nhân gây bệnh là virus viêm não Nhật Bản (Japanese encephalitis virus – JEV), một loại virus thuộc họ Flaviviridae có khả năng tấn công hệ thần kinh trung ương và gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ về nguyên nhân, đường lây truyền của virus gây bệnh viêm não Nhật Bản.

Viêm não Nhật Bản do virus nào gây ra?

Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus viêm não Nhật Bản (Japanese encephalitis virus – JEV), thuộc chi Flavivirus, họ Flaviviridae gây ra. Đây là một loại virus hướng thần kinh, có khả năng xâm nhập và gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, dẫn đến viêm não, đôi khi kèm viêm màng não và nhiều di chứng thần kinh nặng nề.

Bệnh viêm não Nhật Bản được mô tả lần đầu tại Nhật Bản vào cuối thế kỷ XIX. Đến năm 1935, các nhà khoa học đã phân lập được virus gây bệnh từ mô não của người tử vong, từ đó xác định căn nguyên gây bệnh và đặt tên là virus viêm não Nhật Bản. Hiện nay, bệnh lưu hành tại nhiều quốc gia châu Á và khu vực Tây Thái Bình Dương, trong đó có Việt Nam. (1)

Đặc điểm về loại virus viêm não Nhật Bản (JEV)

Viêm não Nhật Bản do virus nào gây ra? Virus viêm não Nhật Bản (Japanese encephalitis virus – JEV) là tác nhân gây bệnh viêm não Nhật Bản ở người. Đây là một loại virus thuộc họ Flaviviridae, chi Flavivirus, có vật liệu di truyền là ARN sợi đơn mang cực dương (single-stranded positive-sense RNA). JEV có quan hệ gần với các virus Dengue, Zika, sốt vàng da và West Nile. (2)

1. Hình thái

Virus viêm não Nhật Bản có dạng hình cầu, đường kính khoảng 50nm, được bao bọc bởi lớp vỏ lipid bên ngoài. Bên trong là bộ gen ARN cùng các protein cấu trúc giúp virus bám dính, xâm nhập và nhân lên trong tế bào vật chủ. Do có lớp vỏ lipid, virus dễ bị bất hoạt bởi nhiệt, tia cực tím, cồn, chất tẩy rửa và nhiều dung dịch sát khuẩn thông thường.

2. Khả năng tồn tại và lưu hành

Trong tự nhiên, virus viêm não Nhật Bản được duy trì thông qua chu trình lây truyền giữa muỗi Culex, lợn và các loài chim nước. Lợn và chim là vật chủ khuếch đại, trong khi con người chỉ là vật chủ ngẫu nhiên và hầu như không truyền virus trở lại cho muỗi. Virus lưu hành chủ yếu ở các vùng nông thôn, nơi có nhiều ruộng lúa nước, ao hồ và hoạt động chăn nuôi lợn – môi trường thuận lợi cho muỗi sinh sản và phát triển.

3. Độ bền của virus

Virus viêm não Nhật Bản không bền vững ngoài môi trường, dễ bị bất hoạt sau khoảng 30 phút ở nhiệt độ 56°C, hoặc khi tiếp xúc với tia cực tím, cồn, dung môi hữu cơ, chất tẩy rửa và các dung dịch sát khuẩn thông thường. Tuy nhiên, trong điều kiện tự nhiên có sự hiện diện của muỗi truyền bệnh và vật chủ thích hợp, virus viêm não Nhật Bản vẫn có thể tồn tại và tiếp tục lây truyền trong tự nhiên.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

Cơ chế lây truyền và khả năng gây bệnh của virus JEV

Virus viêm não Nhật Bản được duy trì trong tự nhiên thông qua chu trình lây truyền giữa muỗi Culex với các vật chủ khuếch đại (đặc biệt là lợn) và các ổ chứa tự nhiên (chủ yếu là chim nước). Vì vậy, viêm não Nhật Bản do virus nào gây ra cũng là thông tin cần hiểu rõ để nắm được cơ chế lây truyền bệnh. Con người không tham gia vào chu trình duy trì và lây truyền virus.

1. Vật chủ và ổ chứa virus

Lợn và các loài chim nước hoang dã là những vật chủ quan trọng của virus viêm não Nhật Bản. Trong đó, lợn được xem là vật chủ khuếch đại chính vì khi nhiễm virus, nồng độ virus trong máu tăng cao, tạo điều kiện để muỗi hút máu và tiếp tục truyền virus sang vật chủ khác.

Các loài chim nước như cò, vạc và diệc đóng vai trò là ổ chứa tự nhiên, giúp virus duy trì chu trình lây truyền trong tự nhiên. Vì vậy, bệnh thường gặp ở những khu vực có nhiều ruộng lúa, ao hồ, đầm lầy hoặc gần các trang trại chăn nuôi lợn – nơi tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi Culex sinh sản và phát triển.

2. Muỗi truyền bệnh

Muỗi Culex, đặc biệt là Culex tritaeniorhynchus, là trung gian truyền bệnh chủ yếu.

Sau khi hút máu từ lợn hoặc chim nhiễm virus, virus viêm não Nhật Bản nhân lên trong cơ thể muỗi và di chuyển đến tuyến nước bọt. Khi muỗi đốt người hoặc động vật khác, virus theo nước bọt xâm nhập vào cơ thể và bắt đầu quá trình nhiễm bệnh.

Muỗi Culex hoạt động mạnh vào chiều tối và ban đêm, đặc biệt trong mùa mưa hoặc những thời điểm thời tiết nóng ẩm.

3. Quá trình lây nhiễm sang người

Những con đường lây truyền bệnh viêm não Nhật Bản chủ yếu liên quan đến muỗi mang virus đốt người. Sau khi xâm nhập qua da, virus nhân lên tại các hạch bạch huyết và một số mô lympho trước khi đi vào máu. Ở đa số trường hợp, hệ miễn dịch có thể kiểm soát virus ngay từ giai đoạn này.

Lượng virus trong máu người bệnh thường không đủ cao để muỗi hút máu rồi tiếp tục truyền bệnh. Do đó, viêm não Nhật Bản không lây trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường, đường hô hấp, ăn uống hoặc chăm sóc người bệnh.

4. Thời kỳ ủ bệnh

Thời gian ủ bệnh của virus viêm não Nhật Bản thường kéo dài 5-15 ngày. Phần lớn người nhiễm virus không có triệu chứng hoặc chỉ biểu hiện nhẹ như sốt, đau đầu, mệt mỏi hoặc buồn nôn. Chỉ khoảng 1/250 trường hợp nhiễm virus tiến triển thành viêm não với các triệu chứng thần kinh nghiêm trọng.

Công Tơ Điện Hunonic Entec - Giải Pháp Tiết Kiệm Năng Lượng Thông Minh Điều Khiển

Chi tiết Địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Tên tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Khu vực xuất xứ Thời hạn bảo hành Điện áp đầu vào (V) Công suất (W) Loại bảo hành Thương hiệu 750 KIM GIANG HUNONIC HÀ NộI Việt Nam 12 tháng 220v 14000 Bảo hành

5. Virus gây tổn thương hệ thần kinh

Ở một số người, sau giai đoạn nhân lên ban đầu, virus viêm não Nhật Bản có thể vượt qua hàng rào máu – não để xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương bằng nhiều cơ chế, bao gồm tăng tính thấm hàng rào máu–não và vận chuyển qua tế bào nội mô. Tại đây, virus gây tổn thương tế bào thần kinh thông qua cả tác động trực tiếp của virus và phản ứng viêm của cơ thể.

Các vùng não thường bị ảnh hưởng gồm đồi thị, hạch nền, thân não, hồi hải mã và tủy sống. Đây cũng là những vị trí thường thấy trên MRI. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện sốt cao, đau đầu dữ dội, cứng gáy, rối loạn ý thức, co giật, liệt, hôn mê hoặc suy hô hấp.

Mặc dù phần lớn người nhiễm virus không phát bệnh, những trường hợp tiến triển thành viêm não có tỷ lệ tử vong khoảng 20-30%. Trong số những người sống sót, 30-50% có thể gặp các di chứng thần kinh hoặc tâm thần kéo dài như rối loạn vận động, động kinh, suy giảm nhận thức, rối loạn ngôn ngữ hoặc thay đổi hành vi.

Viêm não Nhật Bản do virus nào gây ra? Bệnh viêm não Nhật Bản do virus viêm não Nhật Bản (Japanese encephalitis virus – JEV) gây ra. Mặc dù phần lớn người nhiễm virus không có triệu chứng, một số trường hợp có thể tiến triển thành viêm não nặng với tỷ lệ tử vong và di chứng cao. Việc tiêm vắc xin và phòng tránh muỗi đốt sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.