Chỉ số tải đường huyết là gì? Phân định cụ thể

Khi lựa chọn thực phẩm, nhiều người chỉ quan tâm đến lượng đường trong thực phẩm mà chưa hiểu rõ cách cơ thể hấp thu và phản ứng với thực phẩm đó, đặc biệt ở người có nguy cơ/đã được chẩn đoán tiểu đường hoặc đang kiểm soát cân nặng. Đây chính là lý do chỉ số tải đường huyết ra đời. Vậy chỉ số này có ý nghĩa gì và cách tính ra sao?

Chỉ Số Tải Đường Huyết

Chỉ số tải đường huyết là gì?

Chỉ số tải đường huyết (Glycemic Load – GL) là chỉ số phản ánh sự khác biệt về tốc độ gia tăng đường huyết sau ăn ở những nhóm thực phẩm khác nhau. Dựa vào chỉ số này có thể biết đường huyết sẽ tăng mạnh hay nhẹ khi bạn ăn một khẩu phần cụ thể. Vì vậy, đây được xem là công cụ đánh giá chính xác tác động của thực phẩm với cơ thể.

Chỉ số này giúp dự đoán và kiểm soát mức đường huyết sau ăn, từ đó hỗ trợ xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, đặc biệt ở người bệnh tiểu đường hoặc rối loạn chuyển hóa.

Phân biệt chỉ số đường huyết và chỉ số tải đường huyết

Chỉ số đường huyết của thực phẩm (Glycemic Index – GI) phản ánh mức độ hấp thu carbohydrate trong thực phẩm và làm tăng đường huyết sau ăn. Thực phẩm có chỉ số GI thấp thì đường huyết càng tăng ít sau khi ăn. Nhìn chung, thực phẩm càng qua chế biến nhiều thì chỉ số đường huyết càng cao, và thực phẩm càng nhiều chất xơ hoặc chất béo thì chỉ số này càng thấp.

Banner Khám Sức Khỏe Tổng Quát Công Nghệ Cao Tại Bệnh Viện Tâm Anh

Tuy nhiên, chỉ số đường huyết chỉ tập trung vào đặc tính của từng loại thực phẩm riêng lẻ, không tính đến lượng thực phẩm được tiêu thụ, nên có thể chưa phản ánh đầy đủ tác động của thực phẩm. Thực tế, ăn lượng lớn thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp có thể làm tăng lượng đường trong máu tương đương với lượng nhỏ thực phẩm có chỉ số GI cao.

Trong khi đó, chỉ số tải đường huyết đánh giá mức độ ảnh hưởng thực tế của 1 khẩu phần thực phẩm đến đường huyết, vì có tính đến cả chỉ số đường huyết và lượng carbohydrate. Nhờ vậy, chỉ số này giúp người dùng hiểu rõ hơn thực phẩm sẽ làm tăng đường huyết nhiều hay ít khi ăn trong thực tế, từ đó hỗ trợ xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, nhất là cho người rối loạn chuyển hóa, bệnh tiểu đường.

Thực Phẩm Chế Biến Có Chỉ Số Đường Huyết Cao
Thực Phẩm Chế Biến Có Chỉ Số Đường Huyết Cao, Khiến Đường Huyết Cơ Thể Tăng Cao Sau Khi Ăn.

Hướng dẫn cách tính tải lượng đường huyết

Dưới đây là cách tính tải lượng đường huyết và ví dụ cụ thể để bạn đọc dễ hình dung: (1)

Công thức tính chỉ số tải đường huyết
Chỉ số tải đường huyết = (GI x Lượng carbohydrate thực có trong phần ăn (g)) / 100

Trong đó:

  • GI: chỉ số đường huyết của thực phẩm.
  • Lượng carbohydrate thực có trong phần ăn = Tổng số gram carbohydrate – Lượng chất xơ trong phần ăn đó.

Tải lượng đường huyết của thực phẩm được chia làm 3 nhóm:

Chỉ số tải đường huyết Nhóm 
≤ 10 Tải đường thấp
11 – 19 Tải đường trung bình
≥ 20 Tải đường cao

Ví dụ về cách tính chỉ số tải đường huyết:

Táo tây có chỉ số đường huyết là 28. Theo bảng “Thành phần dinh dưỡng thực phẩm Việt Nam”, lượng carbohydrate trong 100g táo tây là 11,7g và lượng chất xơ là 0,6g. Vậy trong khẩu phần 150g táo tây có 17,6g carbohydrate và 0,9g chất xơ.

  • Lượng carbohydrate thực có trong 150g táo là: 17,6g – 0,9g = 16,7g.
  • Chỉ số tải đường huyết của khẩu phần 150g táo tây = 28 x 16,7 / 100 = 4,67 (g).

Như vậy, tải lượng đường huyết của 150g táo tây là 4,67g.

Chỉ Số Đường Huyết Của Táo Tây Là 28
Chỉ Số Đường Huyết Của Táo Tây Là 28.

Ứng dụng tải lượng đường huyết trong kiểm soát sức khỏe

Tải lượng đường huyết không chỉ hỗ trợ cho người bệnh tiền tiểu đường, tiểu đường xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học, lành mạnh để kiểm soát bệnh, ngăn ngừa biến chứng mà còn giúp người khỏe mạnh kiểm soát đường huyết để phòng ngừa bệnh hiệu quả:

  • Kiểm soát đường huyết hiệu quả: Lựa chọn thực phẩm có chỉ số tải đường huyết thấp giúp đường huyết tăng chậm và ổn định hơn sau ăn, đặc biệt quan trọng với người bệnh tiền tiểu đường và tiểu đường. Trong nghiên cứu lâm sàng về tác động tức thời của bữa tối muộn đối với sự dao động đường huyết sau ăn, những người tham gia nghiên cứu được chia bữa tối muộn thành 2 bữa ăn nhỏ hơn, trong đó bữa ăn lúc 18 giờ cung cấp 70% carbohydrate và bữa ăn lúc 21 giờ cung cấp 30% carbohydrate, dẫn đến 2 bữa ăn này có tải đường huyết thấp hơn so với bữa tối không chia nhỏ. Kết quả cho thấy việc chia nhỏ bữa ăn khuya giúp giảm tình trạng tăng đường huyết sau ăn và có triển vọng giúp người bệnh tiểu đường type 2 ngăn ngừa các biến chứng của bệnh. (2)
  • Hỗ trợ giảm cân và duy trì cân nặng: Những thực phẩm có tải lượng đường huyết thấp thường giúp no lâu hơn, hạn chế cảm giác thèm ăn và giảm nguy cơ ăn quá mức.
  • Giảm nguy cơ kháng insulin: Chế độ ăn với tổng tải lượng đường cao kéo dài có thể khiến cơ thể phải tiết nhiều insulin, lâu dần dẫn đến kháng insulin. Ngược lại, kiểm soát chỉ số này giúp giảm áp lực lên tuyến tụy.
  • Bảo vệ sức khỏe tim mạch: Hạn chế các thực phẩm có tải đường huyết cao giúp ổn định đường huyết và giảm nguy cơ rối loạn mỡ máu, từ đó góp phần bảo vệ tim mạch.
  • Hỗ trợ xây dựng chế độ ăn khoa học: Tính toán chỉ số tải đường huyết của thực phẩm giúp bạn không chỉ chọn đúng loại thực phẩm tốt cho sức khỏe mà còn kiểm soát được khẩu phần ăn, từ đó xây dựng thực đơn cân đối và hợp lý hơn.
Bác Sĩ Khoa Nội Tiết - Đái Tháo Đường, Bệnh Viện Đa Khoa Tâm Anh Tp.hcm
Bác Sĩ Khoa Nội Tiết – Đái Tháo Đường, Bệnh Viện Đa Khoa Tâm Anh Tp.hcm Đang Tư Vấn Chế Độ Dinh Dưỡng Cho Khách Hàng.

Người bệnh tiền tiểu đường, tiểu đường có nhu cầu tư vấn, điều trị, tầm soát biến chứng… có thể đến khám trực tiếp với các chuyên gia đầu ngành, bác sĩ giàu kinh nghiệm tại Khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM. Khoa được trang bị hệ thống máy móc hiện đại, nhập khẩu chính hãng từ châu Âu và Mỹ, hỗ trợ chẩn đoán và điều trị toàn diện chính xác, hiệu quả, an toàn cho khách hàng. Đặc biệt, Khoa có riêng Phòng khám Bàn chân đái tháo đường chuyên tầm soát, điều trị toàn diện cho các trường hợp tiểu đường bị biến chứng bàn chân, nhằm phòng ngừa nguy cơ cắt cụt chi và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Hiểu rõ về chỉ số tải đường huyết giúp bạn lựa chọn thực phẩm và xây dựng khẩu phần ăn hàng ngày khoa học, lành mạnh. Không chỉ hữu ích với người bệnh tiền tiểu đường và tiểu đường, đây còn là công cụ hiệu quả giúp người khỏe mạnh duy trì cân nặng, phòng ngừa rối loạn chuyển hóa và bảo vệ sức khỏe.

Nguồn Trang : https://tamanhhospital.vn/chi-so-tai-duong-huyet/