Phẫu thuật lão thị: Điều kiện, phương pháp, quy trình và chăm sóc

Lão thị có thể ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống, gây khó khăn trong sinh hoạt và công việc. Vậy khi nào nên chọn phẫu thuật lão thị? Hiện tại có bao nhiêu phương pháp mổ lão thị?

Lão thị có mổ được không?

Lão thị là tình trạng mắt giảm dần khả năng điều tiết để nhìn rõ ở khoảng cách gần, thường bắt đầu sau tuổi 40 và tiến triển theo thời gian. Đây là quá trình lão hóa tự nhiên của thủy tinh thể: giảm độ đàn hồi, dày lên và không còn thay đổi hình dạng linh hoạt để lấy nét như trước.

Hiện nay, ngoài việc sử dụng kính đọc sách hoặc kính đa tròng, phẫu thuật lão thị là lựa chọn hiệu quả dành cho những người muốn giảm phụ thuộc vào kính, đặc biệt khi lão thị ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hàng ngày.

Khi nào nên cân nhắc phẫu thuật điều trị lão thị?

Phẫu thuật không bắt buộc cho mọi trường hợp lão thị, nhưng có thể được chỉ định hoặc khuyến nghị trong các tình huống sau:

• Người không muốn phụ thuộc vào kính đọc sách hoặc kính hai tròng, đặc biệt khi:

  • Thường xuyên làm việc máy tính, đọc sách, quan sát gần.

  • Thường xuyên hoạt động ngoài trời, đeo kính có thể gây lóa mắt, khó chịu.

    

  • Cảm thấy việc đeo kính bất tiện, không thoải mái. Ví dụ, nhiều người cảm thấy chóng mặt, khó chịu khi đeo kính.

• Trường hợp cần điều trị lão thị kết hợp khi mổ đục thủy tinh thể (cườm khô): Phẫu thuật đặt kính nội nhãn đa tiêu cự (IOL) có thể giúp cải thiện cả thị lực xa và gần sau mổ.

• Trường hợp lão thị nặng, gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống, sinh hoạt hàng ngày. Ví dụ, khó khăn khi lái xe, đọc chữ nhỏ, các công việc cần sự tỉ mỉ…

Điều kiện để phẫu thuật lão thị

Phương pháp này không áp dụng cho tất cả mọi người. Việc chỉ định hay chống chỉ định phụ thuộc vào nhiều yếu tố như độ tuổi, tình trạng thủy tinh thể, giác mạc, sức khỏe toàn thân, và mức độ kỳ vọng sau mổ. Dưới đây là các nhóm được và không được khuyến nghị:

1. Các trường hợp có thể thực hiện phẫu thuật lão thị:

• Người từ 40 tuổi trở lên, bắt đầu có biểu hiện lão thị và muốn cải thiện thị lực mà không phụ thuộc vào kính.

• Lão thị kèm theo các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị hoặc người mắc đục thuỷ tinh thể, có thể kết hợp điều trị cùng lúc.

• Người làm các công việc có yêu cầu cao về thị lực hoặc cảm thấy bất tiện trong sinh hoạt khi đeo kính.

• Mắt có cấu trúc ổn định, không mắc bệnh mắt, đủ điều kiện thực hiện phương pháp phẫu thuật được chỉ định. [1]

2. Các trường hợp không nên phẫu thuật lão thị:

2.1 Các vấn đề khúc xạ và cấu trúc mắt:

• Độ khúc xạ không ổn định (thay đổi rõ rệt trong 6-12 tháng gần nhất).

• Mắc bệnh giác mạc như giác mạc hình chóp, giác mạc mỏng bất thường, phù giác mạc, viêm giác mạc kẽ, mạch máu xâm lấn giác mạc.

• Độ dày giác mạc không đủ cho phương pháp phẫu thuật được đề xuất (như LASIK).

• Tình trạng khô mắt nặng, viêm bờ mi hoặc dị ứng tại mắt chưa được điều trị ổn định.

2.2 Về toàn thân:

• Bệnh tự miễn chưa kiểm soát tốt (ví dụ lupus ban đỏ, viêm khớp dạng thấp…).

• Rối loạn tâm thần không ổn định, lo âu hoặc trầm cảm ảnh hưởng đến khả năng tuân thủ điều trị và kỳ vọng sau mổ.

Các phương pháp phẫu thuật điều trị lão thị phổ biến

Phẫu thuật điều trị lão thị hiện nay có thể thực hiện theo 2 nhóm chính, gồm phẫu thuật bằng laser điều chỉnh giác mạc và cấy ghép thấu kính nội nhãn (IOL). Mỗi nhóm có nhiều kỹ thuật với nguyên lý khác nhau, được chỉ định tùy theo độ tuổi, nhu cầu thị lực, tình trạng mắt và kỳ vọng cá nhân. [2]

1. Phẫu thuật laser điều chỉnh giác mạc

Đây là nhóm phương pháp sử dụng laser excimer để điều chỉnh hình dạng giác mạc, tạo khả năng nhìn rõ ở gần – trung bình – xa mà không cần kính. Phương pháp này thường được thực hiện trên nền các kỹ thuật LASIK hoặc PRK tùy theo cấu trúc giác mạc của mỗi người.

• PresbyMax: một trong những công nghệ nổi bật trong điều trị lão thị, được phát triển bởi hãng SCHWIND (Đức). Phương pháp này sử dụng hệ thống laser AMARIS để tạo ra bề mặt giác mạc có nhiều vùng tiêu cự (multifocal cornea), giúp hình ảnh từ các khoảng cách khác nhau hội tụ rõ ràng hơn trên võng mạc. Ưu điểm của PresbyMAX là thiết kế “cá nhân hóa” cho từng mắt, có thể áp dụng song song điều chỉnh các tật khúc xạ kèm theo như cận, viễn, loạn thị.

• Monovision LASIK: một số trường hợp có thể được chỉ định monovision LASIK – tức là điều chỉnh một mắt để nhìn xa, mắt còn lại để nhìn gần. Tuy nhiên, kỹ thuật này dễ gây mất cảm giác chiều sâu và không phải ai cũng thích nghi được, nên thường chỉ được áp dụng khi đã quen với kiểu thị lực monovision qua kính áp tròng trước đó.

• PRESBYOND: một công nghệ tiên tiến khác là PRESBYOND Laser Blended Vision, do hãng ZEISS phát triển. Đây là kỹ thuật điều trị lão thị bằng cách kết hợp điều chỉnh khúc xạ và tăng độ sâu trường ảnh (depth of focus) giữa hai mắt. Thay vì điều chỉnh hai mắt nhìn xa – gần độc lập như monovision truyền thống, PRESBYOND thiết kế sao cho vùng thị lực của mắt trội xa và mắt trội gần có thể chồng lấp, tạo thị lực ổn định và tự nhiên hơn. Phương pháp này yêu cầu máy ZEISS MEL 90 hoặc VisuMax và đánh giá kỹ lưỡng khả năng phối hợp giữa hai mắt trước khi thực hiện.

2. Phẫu thuật cấy ghép thấu kính nội nhãn (IOL)

Đây là lựa chọn phù hợp cho những người lớn tuổi, có kèm đục thủy tinh thể, hoặc những người không muốn lệ thuộc kính và muốn cải thiện thị lực lâu dài. Trong phẫu thuật này, bác sĩ sẽ thay thủy tinh thể tự nhiên bằng một thấu kính nhân tạo có thiết kế đặc biệt.

Phổ biến nhất hiện nay là phẫu thuật Phaco kết hợp cấy thấu kính đa tiêu (Multifocal IOL hoặc EDOF IOL). Các loại kính này có khả năng tạo hình ảnh rõ ở nhiều khoảng cách (gần, trung, xa) mà không cần đổi kính. Kính đa tiêu cổ điển giúp nhìn rõ ở gần – xa, còn EDOF (Extended Depth of Focus) tạo dải tiêu cự liên tục, hạn chế quầng sáng và cải thiện khả năng nhìn ban đêm. Việc lựa chọn loại kính phụ thuộc vào nhu cầu thị lực, lối sống và khả năng thích nghi thần kinh thị giác của từng người.

Trong một số trường hợp đặc biệt, khi tật khúc xạ cao và chưa bị đục thủy tinh thể, bác sĩ có thể chỉ định cấy kính nội nhãn ICL (Implantable Collamer Lens). Tuy nhiên, ICL không điều trị lão thị, chỉ hỗ trợ điều chỉnh các tật khúc xạ như cận nặng hoặc loạn thị. Một số chiến lược kết hợp như ICL + monovision có thể được cân nhắc trong trường hợp đặc biệt, nhưng không phổ biến.

Quy trình phẫu thuật điều trị lão thị

Quy trình khám và phẫu thuật điều trị lão thị thường được thực hiện theo ba giai đoạn: thăm khám, phẫu thuật, theo dõi hậu phẫu. Mỗi giai đoạn đều đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo kết quả điều trị và an toàn tối đa.

1. Thăm khám và tư vấn trước phẫu thuật

Trước khi thực hiện bất kỳ phương pháp nào, bạn sẽ được bác sĩ chuyên khoa khúc xạ thăm khám kỹ lưỡng để xác định mức độ lão thị, tật khúc xạ kèm theo (cận, viễn, loạn), cũng như tình trạng thủy tinh thể. Việc này giúp lựa chọn phương pháp phẫu thuật tối ưu, phù hợp với cấu trúc mắt, tuổi tác và nhu cầu của từng người.

Một số xét nghiệm và kiểm tra thường bao gồm:

• Khám thị lực không kính và có kính để xác định mức độ ảnh hưởng đến tầm nhìn xa – gần.

• Đo khúc xạ để đánh giá chính xác độ cận, viễn, loạn thị và lão thị.

• Đo độ dày giác mạc và bản đồ giác mạc nhằm đánh giá hình dạng và tính ổn định của giác mạc, đóng vai trò then chốt để bác sĩ quyết định người bệnh nên chọn phương pháp laser hay nội nhãn.

• Đo nhãn áp, khám đáy mắt để phát hiện sớm các bệnh lý nền như tăng nhãn áp, thoái hóa hoàng điểm hay bệnh võng mạc.

• Kiểm tra thủy tinh thể để đánh giá mức độ đục (nếu có), từ đó quyết định có nên phẫu thuật nội nhãn thay vì điều trị bằng laser.

2. Khám nghiệm chuyên biệt cho PresbyLASIK hoặc Monovision

Đối với các phương pháp dùng laser để can thiệp trên giác mạc giúp điều trị lão thị, cần được đánh giá khả năng thích nghi thần kinh, tức là khả năng não bộ “gộp” hai hình ảnh khác nhau từ mỗi mắt (một mắt nhìn xa, một mắt nhìn gần hoặc trung gian). Không phải ai cũng thích nghi tốt, nên khám nghiệm này cực kỳ quan trọng.

Một số đánh giá chuyên biệt bao gồm:

• Thử nghiệm monovision bằng kính thử với kính gọng có một mắt điều chỉnh xa và một mắt điều chỉnh gần trong vòng vài phút đến vài ngày (nếu cần), để kiểm tra xem não bộ có chấp nhận thị lực lệch giữa hai mắt hay không. Nếu thấy mỏi mắt, chóng mặt, khó tập trung hoặc “khó chịu không rõ nguyên nhân”, có thể không phù hợp với các kỹ thuật blended vision.

• Đo độ ưu thế thị giác (dominant eye test) để xác định mắt trội, từ đó quyết định mắt nào sẽ điều chỉnh cho nhìn xa, mắt nào cho nhìn gần. Nếu thực hiện sai mắt trội, thị lực sau mổ có thể không như mong muốn.

• Đánh giá nhu cầu thị lực cá nhân của mỗi người. Người làm việc ngoài trời, cần quan sát xa liên tục (tài xế, kỹ sư công trình…) có thể không phù hợp với thị lực kết hợp (blended vision), ngược lại, người làm việc nhiều với máy tính hoặc đọc sách sẽ rất phù hợp.

• Đo chất lượng hình ảnh giác mạc (quang sai) bằng một số máy hiện đại, để tính toán thiết kế laser tối ưu (như với PRESBYOND hoặc PresbyMAX). Nếu giác mạc có nhiều bất thường sóng bậc cao, có thể cần cân nhắc lại chỉ định.

3. Tiến hành phẫu thuật

Tùy theo phương pháp được lựa chọn, điều chỉnh giác mạc bằng laser hay thay thủy tinh thể nhân tạo, thời gian phẫu thuật sẽ dao động trong khoảng 15-30 phút cho mỗi mắt.

Khách hàng sẽ được gây tê tại chỗ bằng thuốc nhỏ mắt, hoàn toàn tỉnh táo trong suốt quá trình mổ. Với kỹ thuật laser như PRESBYOND hay PresbyMAX, thao tác diễn ra nhanh chóng và không gây đau. Nếu là phẫu thuật Phaco kết hợp cấy IOL, quy trình sẽ bao gồm bước tách thủy tinh thể đục, hút ra và thay bằng kính nhân tạo có đa tiêu cự.

Sau mổ, bạn sẽ được nghỉ ngơi ngắn tại bệnh viện, được hướng dẫn cách chăm sóc mắt, dùng thuốc nhỏ mắt (kháng sinh, kháng viêm, nước mắt nhân tạo) và đeo kính bảo hộ trong vài ngày sau mổ.

4. Theo dõi và đánh giá sau mổ

Thông thường, lịch tái khám sau phẫu thuật thường sau 1-3 ngày, sau đó là các mốc 1 tuần, 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng… tùy vào phương pháp và mức độ hồi phục.

Trong tuần đầu tiên, phần lớn người sau phẫu thuật sẽ thấy thị lực cải thiện rõ, tuy nhiên cần thời gian để thị lực ổn định hoàn toàn và não bộ thích nghi với cơ chế thị lực mới (đặc biệt với các kỹ thuật blended vision hoặc kính đa tiêu).

Bác sĩ sẽ theo dõi các chỉ số như thị lực, nhãn áp, tình trạng khô mắt, độ lành vết mổ, cũng như đánh giá độ hài lòng thị lực ở các khoảng cách khác nhau.

5. Rủi ro và tác dụng phụ có thể gặp

Mặc dù hầu hết ca phẫu thuật điều trị lão thị đều có tỷ lệ thành công cao, nhưng như bất kỳ thủ thuật nào, vẫn có thể xảy ra một số tác dụng phụ hoặc biến chứng không mong muốn.

Tác dụng phụ thường gặp (thường nhẹ và thoáng qua):

• Khô mắt, rát mắt trong vài tuần đầu.

• Cảm giác chói, lóa khi nhìn vào nguồn sáng mạnh, đặc biệt vào ban đêm.

• Khó thích nghi với thị lực mới (đặc biệt với blended vision hoặc kính đa tiêu), cảm giác mỏi mắt nhẹ trong vài ngày đầu.

Biến chứng hiếm gặp (cần theo dõi sát):

• Nhiễm trùng sau mổ (cần điều trị sớm bằng kháng sinh đặc hiệu).

• Viêm nội nhãn (rất hiếm nhưng nghiêm trọng nếu xảy ra).

  

  Công Tơ Điện Hunonic Entec - Giải Pháp Tiết Kiệm Năng Lượng Thông Minh Điều Khiển

  Chi tiết Địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Tên tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Khu vực xuất xứ Thời hạn bảo hành Điện áp đầu vào (V) Công suất (W) Loại bảo hành Thương hiệu 750 KIM GIANG HUNONIC HÀ NộI Việt Nam 12 tháng 220v 14000 Bảo hành

• Lệch thấu kính nhân tạo (IOL) sau phẫu thuật nội nhãn.

• Kết quả không đạt được như kỳ vọng, phải chỉnh lại bằng phương pháp bổ sung.

Việc tuân thủ đúng chỉ định, khám sàng lọc kỹ và theo dõi sau mổ là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ này.

Hướng dẫn chăm sóc và phục hồi sau phẫu thuật lão thị

Dưới đây là một số lưu ý trong chăm sóc hậu phẫu với mổ lão thị:

1. Chăm sóc

Trong 24-48 giờ đầu, tuyệt đối không để mắt tiếp xúc với nước (kể cả tắm, mồ hôi), duy trì đeo kính bảo hộ khoảng 2 tuần sau mổ hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ. Trong thời gian này, cũng không được trang điểm và dụi mắt để hạn chế nguy cơ mắc nhiễm trùng.

2. Tái khám

Tuân thủ lịch tái khám được đề xuất bởi bác sĩ, lặp tức tái khám nếu có các dấu hiệu như mắt đau dữ dội, chảy nước mắt, nhìn mờ đột ngột hơn 12 giờ không thuyên giảm.

3. Điều trị hỗ trợ

Nếu xuất hiện các biến chứng như nhiễm trùng, khô mắt kéo dài, bác sĩ có thể kê một số loại thuốc để hỗ trợ điều trị sau phẫu thuật. Tuy nhiên, nguy cơ xảy ra biến chứng không cao nếu lựa chọn địa chỉ phẫu thuật uy tín.

Phẫu thuật mắt lão thị giá bao nhiêu?

Chi phí điều trị lão thị phụ thuộc vào phương pháp phẫu thuật, loại thiết bị, kỹ thuật laser và tình trạng mắt cụ thể. Một số mức giá tham khảo:

• Phẫu thuật LASIK thông thường: từ khoảng 20.000.000 VNĐ trở lên (áp dụng với các phương pháp điều trị khúc xạ cơ bản).

• Phẫu thuật PresbyLASIK, PRESBYOND, PresbyMAX hoặc phẫu thuật thay kính IOL đa tiêu: thường cao hơn, có thể dao động từ 30-60 triệu đồng/mắt, tùy kỹ thuật và loại kính sử dụng.

• Chi phí chưa bao gồm các dịch vụ khám tiền phẫu, thuốc, theo dõi sau mổ.

Câu hỏi thường gặp

1. Mổ mắt lão thị bao lâu thì hồi phục?

Thị lực thường được cải thiện đáng kể chỉ sau vài ngày đến một tuần sau phẫu thuật. Tuy nhiên, thời gian hồi phục hoàn toàn có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, tùy vào phương pháp phẫu thuật và tình trạng mắt cụ thể. Cụ thể:

• Phẫu thuật LASIK/PRESBYLASIK: thường phục hồi nhanh, bạn có thể sinh hoạt bình thường sau khoảng 1 tuần, nhưng thị lực ổn định hoàn toàn thường mất 3-4 tuần.

• Phẫu thuật thay thủy tinh thể (Phaco kết hợp IOL đa tiêu): thời gian hồi phục kéo dài hơn, trung bình 4-6 tuần, có thể lâu hơn nếu người bệnh mắc các bệnh lý đi kèm như đái tháo đường…

2. Sau khi phẫu thuật lão thị cần kiêng gì?

Sau phẫu thuật, bạn không cần kiêng ăn uống đặc biệt, nhưng nên hạn chế các hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến mắt trong giai đoạn đầu. Cụ thể:

• Không dụi mắt, không để nước tiếp xúc trực tiếp với mắt (kể cả nước rửa mặt, mồ hôi, nước tắm…) trong ít nhất 1 tuần đầu.

• Tránh trang điểm vùng mắt, xông hơi, sử dụng mỹ phẩm quanh mắt trong 2 tuần đầu.

• Không bơi lội, không tập thể thao cường độ cao, không điều khiển xe máy nếu không có kính bảo hộ trong ít nhất 2 tuần.

• Hạn chế nhìn màn hình điện thoại, máy tính, đọc sách kéo dài trong giai đoạn mắt chưa ổn định hoàn toàn (1-2 tuần đầu).

Thời gian kiêng cữ cụ thể sẽ được bác sĩ điều chỉnh dựa trên phương pháp mổ và tình trạng hồi phục của từng người.

3. Mổ mắt lão thị có tái phát không?

Lão thị là một quá trình sinh lý của mắt theo tuổi, vì vậy phẫu thuật giúp cải thiện triệu chứng nhưng không ngăn được quá trình lão hóa về sau. Một số tình huống có thể gặp sau mổ:

• Sau mổ LASIK/PRESBYLASIK: thị lực có thể giảm nhẹ sau 5-10 năm, do tiến trình lão hóa tự nhiên, tuy nhiên, thường chỉ cần hỗ trợ bằng kính đọc nhẹ, không phải phẫu thuật lại.

• Sau mổ thay kính nội nhãn (IOL): lão thị không tái phát, nhưng có thể gặp tình trạng đục bao sau – lớp màng bao thủy tinh thể phía sau IOL bị mờ đục, gây giảm thị lực. Tình trạng này có thể điều trị nhanh chóng bằng laser YAG, không cần phẫu thuật lại.

Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị các bệnh về mắt, viễn thị, cận thị, cườm khô… tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin:

Trên đây là một số phương pháp phẫu thuật lão thị phổ biến hiện nay, tuỳ nhu cầu cá nhân cũng như tình trạng mắt, bạn có thể cân nhắc phẫu thuật điều trị lão thị nếu muốn cải thiện chất lượng cuộc sống. Một số phương pháp phẫu thuật như Phaco có thể giúp điều trị bệnh về mắt lẫn tật khúc xạ. Bạn nên đến khám trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa Mắt để được tư vấn phương pháp phẫu thuật phù hợp với nhu cầu cũng như tình trạng sức khỏe của bản thân.