Vì sao sốt xuất huyết đi ngoài phân đen? Làm gì để giải quyết?

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra với những chuyển biến lâm sàng vô cùng phức tạp. Ở giai đoạn nguy hiểm, người bệnh có thể đối mặt với nhiều dạng xuất huyết khác nhau từ nhẹ đến nặng. Trong đó, hiện tượng sốt xuất huyết đi ngoài phân đen là một trong những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Bài viết dưới đây sẽ lý giải cụ thể nguyên nhân đứng sau tình trạng này và thông tin về cách xử lý an toàn, kịp thời.

Vì sao sốt xuất huyết đi ngoài phân đen?

Cơ chế dẫn đến hiện tượng sốt xuất huyết đi ngoài màu đen là sự kết hợp phức tạp giữa sự tác động của virus lên mạch máu và sự suy giảm các yếu tố bảo vệ lòng mạch của hệ miễn dịch:

1. Giảm tiểu cầu nghiêm trọng

Tiểu cầu là các tế bào máu đóng vai trò quan trọng trong việc khởi động quá trình cầm máu và bảo vệ sự nguyên vẹn của thành mạch. Khi virus Dengue xâm nhập, chúng tấn công vào tủy xương làm ức chế sản sinh tiểu cầu, đồng thời kích thích hệ miễn dịch tạo ra các kháng thể phá hủy tiểu cầu ở ngoại vi. Khi số lượng tiểu cầu giảm sâu dưới ngưỡng an toàn, các mạch máu nhỏ ở niêm mạc ruột sẽ tự động rỉ máu mà không thể tự cầm, dẫn đến sốt xuất huyết đi phân đen. (1)

2. Rối loạn đông máu

Bên cạnh việc giảm tiểu cầu do sốt xuất huyết, bệnh còn gây tổn thương trực tiếp lên các tế bào nội mạc mạch máu, làm tăng tính thấm thành mạch. Virus cũng kích hoạt chuỗi phản ứng viêm hệ thống, làm tiêu thụ và suy giảm nghiêm trọng các yếu tố đông máu huyết tương do gan tổng hợp. Hệ quả của quá trình này là máu trở nên loãng hơn, mất đi khả năng tự đông tụ, khiến các vết xước nhỏ trong lòng ống tiêu hóa cũng có thể biến thành điểm chảy máu liên tục.

3. Xuất huyết tiêu hóa

Xuất huyết tiêu hóa là nguyên nhân trực tiếp nhất gây ra hiện tượng sốt xuất huyết đi ngoài phân đen. Khi máu chảy ra từ dạ dày, tá tràng hoặc đoạn đầu của ruột non, các hồng cầu sẽ tiếp xúc với axit clohydric (HCl) trong dịch vị dạ dày. Axit này sẽ oxy hóa huyết sắc tố hemoglobin trong máu thành hematin có màu đen đặc trưng. Khi hỗn hợp hematin này di chuyển dọc theo chiều dài đường ruột và hòa lẫn vào phân, nó sẽ tạo ra hiện tượng đi ngoài phân đen.

4. Tổn thương niêm mạc dạ dày

Những người bệnh có tiền sử bị viêm loét dạ dày, trào ngược hoặc nhiễm vi khuẩn HP sẽ có nguy cơ đau bụng, buồn nôn, nôn ra máu, đi ngoài phân đen cao hơn người bình thường. Căng thẳng, stress do bị sốt, mệt… cùng với phản ứng viêm của virus Dengue sẽ làm bùng phát các ổ loét sẵn có, gây xuất huyết tiêu hóa ồ ạt trên nền niêm mạc vốn đã tổn thương.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

5. Dùng thuốc điều trị không phù hợp

Tự ý sử dụng các thuốc hạ sốt, giảm đau thuộc nhóm NSAIDs như Ibuprofen, Aspirin hoặc Naproxen khi bị sốt xuất huyết có thể gây nguy hiểm. Các hoạt chất này có đặc tính ức chế ngưng tập tiểu cầu và bào mòn hàng rào chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày.

Việc dùng các thuốc này khi đang nhiễm virus Dengue sẽ kích ứng gây loét dạ dày cấp, làm nặng thêm các triệu chứng sốt xuất huyết và trực tiếp kích hoạt cơn xuất huyết đường ruột khiến người bệnh đi ngoài phân đen.

Làm sao để phân biệt phân đen do xuất huyết với các nguyên nhân thông thường?

Không phải tất cả các trường hợp đi cầu phân đen khi bị sốt xuất huyết đều do xuất huyết tiêu hóa. Đôi khi, màu sắc phân có thể bị biến đổi do chế độ ăn uống hoặc các loại thuốc bổ sung mà người bệnh nạp vào cơ thể. (2)

Dưới đây là bảng so sánh giúp bạn có thể phân biệt tình trạng này:

Bệnh sốt xuất huyết đi ngoài phân đen có nghiêm trọng không?

Sốt xuất huyết đi phân đen là một dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, biểu hiện cho tình trạng xuất huyết nội tạng thể nặng. Tình trạng này đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bệnh nếu không được đưa đến bệnh viện để cấp cứu và truyền máu kịp thời.

1. Dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa

Khi hiện tượng sốt xuất huyết đi ngoài phân đen xuất hiện, điều đó chứng tỏ lượng máu chảy vào đường ruột đã vượt quá 50 – 100 mL. Nếu phân lỏng, màu đen càng sẫm và tần suất đi ngoài càng dày đặc, chứng tỏ ổ xuất huyết trong bụng vẫn đang tiếp diễn và chưa có dấu hiệu tự cầm. Đây không còn là một triệu chứng thông thường mà đã chuyển thành một tình trạng cấp cứu nội khoa nghiêm trọng.

2. Biến chứng tiềm ẩn

Nếu tình trạng này không được xử lý kịp thời, người bệnh sẽ phải đối mặt với các hệ lụy chuyển tầng nguy cơ:

• Sốc giảm thể tích: Máu chảy liên tục làm sụt giảm nghiêm trọng thể tích tuần hoàn trong lòng mạch. Người bệnh sẽ bị rơi vào trạng thái sốc với các biểu hiện mạch nhanh, nhỏ, khó bắt, tụt huyết áp, kẹt huyết áp (hay huyết áp kẹp), suy tim cấp.
• Thiếu máu nuôi dưỡng đa tạng: Lượng hồng cầu mất đi quá nhiều khiến các cơ quan sinh tồn như não, thận, gan bị thiếu oxy trầm trọng, dẫn đến suy đa tạng, hôn mê và tử vong.

Sốt xuất huyết đi ngoài phân đen phải làm gì?

Khi phát hiện đi ngoài phân đen khi bị sốt xuất huyết , tuyệt đối không được tự điều trị tại nhà bằng các mẹo dân gian. Hãy thực hiện ngay các bước xử trí khẩn cấp sau:

Camera imou A32EP 3MP

Tầm xa hồng ngoại 10m với công nghệ hống ngoại thông minh. Chống ngược sáng HDR - Hỗ trợ đàm thoại 2 chiều - Hỗ trợ các tính năng thông minh: phát hiện chuyển động, phát hiện con người, phát hiện âm thanh bất thường, chế độ riêng tu, Smart tracking. Tích hợp còi báo động - Hỗ trợ chức năng Soft-AP, kết nối trực tiếp wifi camera không cần thông qua modem nhà mạng. Tích hợp Wi-Fi(IEEE802.11b/g/n), LAN, CLOUD (Imou Protect), ONVIF - Hỗ trơ khe cắm thẻ nhớ Micro SD max 256GB - Nguổn cấp: DC 5V1A, điện năng tiêu thụ - Chất liệu vỏ: Plastic. Đạt chứng nhận CE, FCC Xuất xứ: Trung Quốc ⁃ Bảo hành: 24 tháng. Trọn bộ sản phẩm bao gồm: -1 x Camera - 1 x Hướng dẫn Bắt đầu Nhanh -1x Bộ đổi nguồn -1x Cáp nguồn -1x Bọt gắn Hàng chính hãng imou bảo hành 2 năm toàn quốc

• Đến ngay bệnh viện lớn: Lập tức đưa người bệnh đến bệnh viện có chuyên khoa Nội Nhiễm hoặc Hồi sức cấp cứu gần nhất. Không di chuyển bằng xe máy nếu người bệnh đã mệt lả, hãy gọi xe cấp cứu 115 để người bệnh được nằm đầu thấp trong suốt quá trình vận chuyển nhằm bảo vệ lưu lượng máu lên não.
• Giữ lại mẫu phân hoặc chụp ảnh: Nếu có thể, hãy chụp lại hình ảnh phân hoặc lưu lại thời gian, tần suất đi ngoài để cung cấp cho bác sĩ. Thông tin này giúp các bác sĩ đánh giá sơ bộ mức độ mất máu cấp tính.
• Tuyệt đối nhịn ăn uống: Trong thời gian chờ đợi xe cấp cứu, hướng dẫn người bệnh tạm thời nhịn ăn và nhịn uống hoàn toàn. Việc nạp thức ăn vào thời điểm này có thể kích thích dạ dày co bóp mạnh hơn, làm bong các cục máu đông vừa hình thành và khiến ổ xuất huyết chảy máu dữ dội hơn, đồng thời gây khó khăn nếu bác sĩ chỉ định nội soi dạ dày cấp cứu.
• Nằm nghỉ ngơi tuyệt đối: Đặt người bệnh nằm ngửa trên giường phẳng, kê gối thấp dưới đầu và có thể nâng cao hai chân nhẹ để tối ưu hóa lượng máu nuôi não, phòng tránh tình trạng ngất xỉu do tụt huyết áp tư thế.

Cách ngăn ngừa đi cầu phân đen khi mắc sốt xuất huyết

Để chủ động bảo vệ hệ thống mạch máu đường ruột, ngăn chặn từ sớm nguy cơ sốt xuất huyết đi ngoài phân đen, người bệnh cần thực hiện tốt các lưu ý sau:

• Dùng đúng loại thuốc hạ sốt: Chỉ sử dụng duy nhất hoạt chất Paracetamol để hạ sốt với liều lượng được bác sĩ chỉ định. Tuyệt đối không dùng Ibuprofen và Aspirin trong suốt mùa dịch.
• Chăm sóc niêm mạc dạ dày: Đối với những người bệnh có tiền sử đau dạ dày, hãy chủ động trao đổi với bác sĩ để được kê thêm các thuốc bảo vệ niêm mạc dạ dày thuộc nhóm ức chế bơm proton (PPI) ngay từ những ngày đầu nhiễm virus.
• Ăn uống thức ăn mềm, lành tính: Ưu tiên ăn cháo, súp nấu loãng, để nguội bớt trước khi ăn. Không ăn các thực phẩm có màu đen hoặc đỏ sẫm (như huyết, củ dền, thanh long đỏ, sôcôla…) trong lúc đang bệnh để tránh gây nhầm lẫn khi theo dõi màu sắc phân hằng ngày.

Nếu đang điều trị sốt xuất huyết và xuất hiện tình trạng mệt mỏi dữ dội, đau bụng thượng vị hoặc nhận thấy dấu hiệu sốt xuất huyết đi ngoài phân màu đen, hãy đến ngay Khoa Nội Tổng hợp, BVĐK Tâm Anh. Với Trung tâm Xét nghiệm đạt chuẩn quốc tế ISO 15189:2012 cùng hệ thống máy nội soi tiêu hóa hiện đại, giúp định lượng chính xác mức độ giảm tiểu cầu và can thiệp cầm máu vi phẫu kịp thời ngay tại giường bệnh.

Tại đây, người bệnh sẽ được trực tiếp cứu chữa bởi đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm trong môi trường hồi sức cấp cứu vô trùng chuẩn y khoa, nhanh chóng vượt qua giai đoạn hiểm nghèo và hồi phục sức khỏe một cách an toàn, triệt để.

Hiện tượng sốt xuất huyết đi ngoài phân đen là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, phản ánh tình trạng xuất huyết tiêu hóa nặng do giảm tiểu cầu và rối loạn đông máu, cần được phát hiện sớm và cấp cứu kịp thời. Người bệnh tuyệt đối không được chủ quan, lạm dụng thuốc hạ sốt sai cách để tránh những hệ lụy không đáng có.