Lý do “đảo cấm” của Iran trở thành tâm điểm đe dọa leo thang của ông Trump

Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí trên đảo Kharg, hoặc thậm chí một chiến dịch kiểm soát hoàn toàn hòn đảo nhỏ này, có thể làm tê liệt nguồn thu chủ chốt của Iran. Tuy nhiên, chưa có gì đảm bảo rằng một động thái leo thang mạnh mẽ như vậy sẽ buộc Tehran chấp nhận các điều kiện mà ông Trump đưa ra.

Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social sáng 11/6, ông Trump tuyên bố: “Trong tương lai không xa, chúng tôi sẽ tiếp quản đảo Kharg và các cơ sở hạ tầng dầu mỏ khác”.

Nằm cách bờ biển Iran khoảng 24 km trên Vịnh Ba Tư, đảo Kharg hiện xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của nước này. Xuất khẩu dầu mỏ được xem là “huyết mạch” của nền kinh tế Iran. Trong thời gian qua, eo biển Hormuz bị hạn chế và các cuộc tấn công nhằm vào các cơ sở năng lượng trong khu vực đã đẩy giá nhiên liệu và lạm phát tăng cao, làm gia tăng áp lực chính trị đối với chính quyền Mỹ.

Việc nhắm vào đảo Kharg và cắt đứt nguồn thu từ dầu mỏ có thể phơi bày những điểm yếu chiến lược của Tehran, song động thái này cũng tiềm ẩn nguy cơ tạo ra những cú sốc mới đối với thị trường năng lượng toàn cầu và các cộng đồng trong khu vực.

Vì sao đảo Kharg có ý nghĩa đặc biệt quan trọng?

Đảo Kharg, thường được người Iran gọi là “đảo cấm”, từ lâu đã được xem là nơi đặt những cơ sở trọng yếu nhất trong hệ thống dầu khí của nước này. Khác với phần lớn khu vực bờ biển tương đối nông của Iran, vùng biển sâu quanh đảo Kharg cho phép các siêu tàu chở dầu cập cảng. Theo các báo cáo, cơ sở xuất khẩu tại đây có khả năng bơm tới khoảng 7 triệu thùng dầu/ngày.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

Theo New York Times, đảo Kharg là nơi đặt ba cơ sở năng lượng lớn, trong đó có Công ty dầu Iran Falat – doanh nghiệp khai thác dầu lớn nhất của nước này. Bất chấp các lệnh trừng phạt quốc tế, Tehran vẫn chiếm khoảng 4% sản lượng dầu toàn cầu vào năm 2023. Đảo Kharg cũng là một trong số ít hòn đảo trên Vịnh Ba Tư có nguồn nước ngọt tự nhiên.

Trong cuộc chiến tranh Iran – Iraq những năm 1980, lực lượng Iraq từng nhiều lần tấn công đảo Kharg, gây thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng dầu khí tại đây. Đáng chú ý, ông Trump đã bày tỏ sự quan tâm tới đảo Kharg từ hơn 3 thập kỷ trước. Trong cuộc trả lời phỏng vấn với tờ Guardian, ông từng tuyên bố: “Chỉ cần một viên đạn bắn vào người hoặc vào tàu của chúng tôi, tôi sẽ hành động với đảo Kharg. Chúng tôi sẽ tiến vào và kiểm soát nó”.

Vai trò của đảo Kharg trong cuộc chiến Iran

Quân đội Mỹ đã từng tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào trung tâm chiến lược này. Sau một đợt không kích lớn hồi tháng 3, ông Trump cho biết Washington đã không nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo Kharg vì “những lý do mang tính nhân đạo và chuẩn mực”.

Ngay sau đó, Axios đưa tin chính quyền Mỹ đang xem xét các phương án chiếm đóng hoặc phong tỏa đảo Kharg nhằm gây sức ép buộc Iran mở lại eo biển Hormuz. Kế hoạch này được mô tả như một “đòn quyết định cuối cùng” trong cuộc đối đầu. Sau các đợt tấn công trong tuần này, Iran tiếp tục tuyên bố eo biển Hormuz đã bị đóng cửa. Tuy nhiên, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) bác bỏ nhận định trên.

Tải VPBank

Giới quan sát cho rằng, một cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu khí trên đảo Kharg có thể tạo ra tác động dây chuyền đối với thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là tại Trung Quốc – khách hàng mua dầu lớn nhất của Iran. Việc kiểm soát hòn đảo này cũng có nguy cơ kích hoạt các đòn đáp trả từ Iran nhằm vào cơ sở dầu khí và hệ thống đường ống tại các quốc gia vùng Vịnh.

Bên cạnh đó, việc triển khai lực lượng Mỹ trực tiếp trên đảo sẽ khiến binh sĩ Mỹ đối mặt với nguy cơ cao từ các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái, do đảo Kharg nằm rất gần đất liền của Iran. Một quan chức Mỹ từng nhận định với Axios hồi tháng 3 khi nói về một chiến dịch trên đảo Kharg: “Rủi ro là rất cao nhưng phần thưởng cũng rất lớn”.