Viêm khớp dạng thấp ở người cao tuổi (RA khởi phát muộn)

Tỷ lệ phát hiện viêm khớp dạng thấp ở người cao tuổi ngày càng gia tăng, cho thấy tầm quan trọng của việc chẩn đoán và can thiệp sớm để giảm thiểu gánh nặng y tế, cải thiện chất lượng sống cho người bệnh. Vậy phát hiện sớm, điều trị tối ưu viêm khớp dạng thấp khởi phát ở người cao tuổi như thế nào?

Đặc điểm viêm khớp dạng thấp khởi phát muộn ở người cao tuổi

Tỷ lệ lưu hành bệnh viêm khớp dạng thấp (RA) ở người cao tuổi đang ngày càng gia tăng, bao gồm các trường hợp viêm khớp dạng thấp xuất hiện lần đầu ở người cao tuổi và các trường hợp khởi phát bệnh khi còn trẻ diễn tiến đến thời kỳ cao tuổi. Viêm khớp dạng thấp ở người cao tuổi ngày càng được quan tâm trong bối cảnh dân số già hóa tại Việt Nam. Sự gia tăng số ca bệnh trong cộng đồng đặt ra nhiều thách thức trong chẩn đoán, điều trị và theo dõi lâu dài, tiên lượng thường kém khả quan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Dựa trên đặc điểm lâm sàng và tình trạng sức khỏe, người lớn tuổi bị viêm khớp dạng thấp có thể được chia thành các nhóm nguy cơ khác nhau. Nguy cơ thường có liên quan đến sự suy giảm chức năng miễn dịch theo độ tuổi kết hợp với tác động của tình trạng viêm mạn tính. Ngoài ra, một số bệnh lý nền và dùng thuốc cùng lúc với thời điểm mắc viêm khớp dạng thấp cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ biến chứng trong quá trình điều trị. (1)

Các phương pháp điều trị viêm khớp dạng thấp hiện nay cho thấy hiệu quả và độ an toàn nhất định ở nhóm người bệnh cao tuổi. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp và điều chỉnh phác đồ điều trị cần được bác sĩ chuyên khoa thấp khớp học cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên sự cân bằng giữa lợi ích và nguy cơ tiềm ẩn, phù hợp với thể trạng, khả năng đáp ứng của người bệnh.

Sự khác biệt giữa RA khởi phát muộn và RA khởi phát sớm

Tùy vào thời điểm khởi phát, viêm khớp dạng thấp có thể có những biểu hiện khác biệt. Trong viêm khớp dạng thấp khởi phát sớm, tỷ lệ mắc bệnh ở nữ giới thường cao hơn so với nam giới. Tuy nhiên, ở các trường hợp viêm khớp dạng thấp khởi phát muộn, tỷ lệ mắc bệnh giữa nam và nữ tương đối ngang nhau. Sự khác biệt giữa giai đoạn viêm khớp dạng thấp khởi phát muộn và RA khởi phát sớm còn có thể được phân biệt qua một số đặc điểm sau: (2)

Camera imou A32EP 3MP

Tầm xa hồng ngoại 10m với công nghệ hống ngoại thông minh. Chống ngược sáng HDR - Hỗ trợ đàm thoại 2 chiều - Hỗ trợ các tính năng thông minh: phát hiện chuyển động, phát hiện con người, phát hiện âm thanh bất thường, chế độ riêng tu, Smart tracking. Tích hợp còi báo động - Hỗ trợ chức năng Soft-AP, kết nối trực tiếp wifi camera không cần thông qua modem nhà mạng. Tích hợp Wi-Fi(IEEE802.11b/g/n), LAN, CLOUD (Imou Protect), ONVIF - Hỗ trơ khe cắm thẻ nhớ Micro SD max 256GB - Nguổn cấp: DC 5V1A, điện năng tiêu thụ - Chất liệu vỏ: Plastic. Đạt chứng nhận CE, FCC Xuất xứ: Trung Quốc ⁃ Bảo hành: 24 tháng. Trọn bộ sản phẩm bao gồm: -1 x Camera - 1 x Hướng dẫn Bắt đầu Nhanh -1x Bộ đổi nguồn -1x Cáp nguồn -1x Bọt gắn Hàng chính hãng imou bảo hành 2 năm toàn quốc

Nhận diện và phân biệt đúng giữa viêm khớp dạng thấp khởi phát muộn và khởi phát sớm có ý nghĩa quan trọng trong quá trình chẩn đoán và điều trị. Để có thể phân biệt chính xác mức độ và nguy cơ khi mắc bệnh, người bệnh cần đến bệnh viện để bác sĩ thấp khớp học thăm khám, chẩn đoán.

Chẩn đoán viêm khớp dạng thấp ở người cao tuổi

Triệu chứng lâm sàng của bệnh viêm khớp dạng thấp khởi phát ở người cao tuổi có nhiều điểm tương đồng với một số bệnh viêm thường gặp khác như đau đa cơ dạng thấp (PMR), viêm khớp vảy nến khởi phát muộn, viêm khớp tinh thể… Người lớn tuổi có thể đồng thời mắc nhiều bệnh lý cơ xương khớp khác nhau, khiến các biểu hiện của bệnh RA bị che lấp hoặc biểu hiện không điển hình. Do đó, chẩn đoán viêm khớp dạng thấp ở người cao tuổi thường gặp nhiều khó khăn, cần được thực hiện một cách thận trọng và toàn diện để tránh bỏ sót. (3)

Chẩn đoán viêm khớp dạng thấp ở người cao tuổi là quá trình xem xét liệu người bệnh chỉ mới phát bệnh gần đây hay đã mắc bệnh từ lâu, cần sự kết hợp chặt chẽ giữa các phương pháp kiểm tra lâm sàng, xét nghiệm và hình ảnh học cơ bản và chuyên sâu:

• Kiểm tra lâm sàng
  • Khám cơ năng: đau sưng khớp có tính chất đối xứng, cơn đau gia tăng vào ban đêm và sáng sớm, cứng khớp buổi sáng > 30 phút, cơ thể suy nhược rõ rệt,…
  • Khám thực thể tại khớp: các khớp sưng nóng đỏ, người bệnh gặp khó khăn khi thực hiện các bài kiểm tra, đánh giá chức năng, tầm vận động khớp…
  • Kiểm tra các triệu chứng ngoài khớp: các nốt thấp khớp, dấu hiệu tổn thương mắt, da, tim – phổi…
• Xét nghiệm
  • Xét nghiệm ACPA: thường áp dụng trong các trường hợp mắc RA giai đoạn sớm, được thực hiện trên mẫu huyết thanh/huyết tương của người bệnh thông qua kỹ thuật định lượng miễn dịch hóa phát quang.
  • Xét nghiệm RF: khoảng 60-70% người mắc bệnh RA có chỉ số RF tăng cao bất thường, thường được thực hiện đồng thời với xét nghiệm ACPA để đưa ra chẩn đoán chính xác nhất.
  • Xét nghiệm CRP: kết quả mang tính gợi ý tình trạng viêm cấp hoặc mạn tính trong cơ thể.
  • Xét nghiệm ESR: giúp bác sĩ phát hiện tình trạng viêm, theo dõi và đánh giá quá trình điều trị.
• Hình ảnh học
  • Chụp X-quang: giúp bác sĩ phát hiện những bất thường ở xương khớp do bệnh RA như bào mòn, hẹp khe khớp…
  • Siêu âm: hỗ trợ đánh giá tình trạng tràn dịch khớp, viêm màng hoạt dịch hoặc các bất thường của các bệnh lý khác…
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI): giúp chẩn đoán sớm tổn thương do viêm khớp dạng thấp, xác định sớm hơn tổn thương ở khớp so với phim chụp X-quang.

Chẩn đoán sớm và tiếp cận đa chiều, thực hiện xét nghiệm cá thể hóa theo chỉ định của bác sĩ có thể giúp tối ưu hiệu quả điều trị. Dựa trên tình trạng và thể trạng của người bệnh, bác sĩ sẽ cân nhắc về phương pháp chẩn đoán thích hợp.

Xem thêm: Viêm khớp dạng thấp ở trẻ em dấu hiệu cha mẹ cần biết

Điều trị viêm khớp dạng thấp khởi phát

Mục tiêu chủ yếu trong điều trị viêm khớp dạng thấp ở người cao tuổi là kiểm soát hoạt tính bệnh đạt mục tiêu, đẩy lùi triệu chứng, ngăn ngừa tổn thương khớp lan rộng và duy trì chức năng vận động cho người bệnh, cũng như hạn chế tối đa tác dụng phụ của thuốc điều trị. Điều trị sớm và phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người bệnh cải thiện chất lượng sống và giảm thiểu nguy cơ tàn phế.

Người bệnh dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Về cơ bản, các loại thuốc được sử dụng tương tự với thuốc trong điều trị viêm khớp dạng thấp khởi phát sớm, có thể bao gồm thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm (DMARD), corticosteroid, thuốc sinh học,… Bác sĩ sẽ cân nhắc loại thuốc thích hợp dựa trên mức độ bệnh và tình trạng sức khỏe của người bệnh cao tuổi.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

Người cao tuổi thường phải điều trị đồng thời nhiều bệnh lý nền khác nhau, thế nên cần cẩn trọng khi dùng thuốc điều trị RA do nguy cơ tương tác thuốc và tác dụng phụ. Một số loại thuốc như NSAID và corticosteroid có thể làm gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch, rối loạn tiêu hóa, suy thận, loãng xương, tăng nhãn áp,… Người bệnh chỉ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ và cần được theo dõi chặt chẽ trong suốt quá trình điều trị.

Chế độ sinh hoạt phù hợp cho người cao tuổi mắc viêm khớp dạng thấp

Bên cạnh việc điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, người lớn tuổi bị viêm khớp dạng thấp còn cần xây dựng chế độ sinh hoạt hợp lý. Lối sống khoa học không chỉ giúp người bệnh cải thiện triệu chứng mà còn hỗ trợ duy trì chức năng vận động, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.

• Duy trì vận động thể chất: Người cao tuổi mắc viêm khớp dạng thấp nên duy trì các hoạt động thể chất nhẹ nhàng, phù hợp với thể trạng như đi bộ, tập dưỡng sinh, bơi lội, các bài tập kéo giãn khớp… Vận động đều đặn và đúng cách giúp tăng độ linh hoạt của khớp, cải thiện sức mạnh cơ bắp và giảm tình trạng cứng khớp.
• Cân bằng giữa vận động và nghỉ ngơi: Nghỉ ngơi hợp lý giúp khớp có thời gian phục hồi, nhất là trong giai đoạn bệnh tiến triển hoặc khi triệu chứng viêm bùng phát. Người bệnh nên tránh làm việc liên tục, thay vào đó nên sắp xếp thời gian ngủ đủ giấc để giảm mệt mỏi và cải thiện khả năng đáp ứng điều trị.
• Chế độ dinh dưỡng lành mạnh: Chế độ ăn giàu vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa có lợi cho sức khỏe xương khớp. Người bệnh nên ăn nhiều rau xanh và các loại trái cây tươi, hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, muối hoặc đường. Cải thiện và duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm áp lực cho các khớp.
• Thói quen sinh hoạt an toàn: Người cao tuổi cần chú ý tư thế khi đứng, ngồi và sinh hoạt hằng ngày để giảm áp lực lên khớp. Nên sử dụng các dụng cụ hỗ trợ khi cần thiết để giảm thiểu rủi ro té ngã và chấn thương, đồng thời tránh các yếu tố nguy cơ có thể khiến bệnh nặng thêm như hút thuốc lá, uống rượu bia, căng thẳng kéo dài…
• Theo dõi sức khỏe định kỳ: Tái khám theo lịch định kỳ giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phác đồ điều trị khi cần thiết. Người bệnh nên chủ động thông báo với bác sĩ nếu có thay đổi về triệu chứng hoặc tác dụng phụ khi dùng thuốc.

Viêm khớp dạng thấp ở người cao tuổi là bệnh lý phức tạp do chịu ảnh hưởng đồng thời của quá trình lão hóa, rối loạn miễn dịch và các bệnh lý đi kèm. Người bệnh cần được chẩn đoán sớm, điều trị theo chỉ định của bác sĩ kết hợp với chế độ sinh hoạt khoa học để kiểm soát triệu chứng, làm chậm diễn tiến bệnh và duy trì chức năng vận động. Sự phối hợp chặt chẽ giữa người bệnh, gia đình và bác sĩ chuyên khoa sẽ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giúp người cao tuổi nâng cao chất lượng đời sống.