Theo Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ, nốt ruồi kết mạc chiếm hơn 50% các tổn thương sắc tố ở mắt (1). Việc phát hiện một đốm màu nâu hoặc đen xuất hiện trong lòng trắng của mắt thường khiến nhiều người không khỏi lo lắng và bất an. Liệu đây chỉ là một vết bớt vô hại hay là dấu hiệu cảnh báo của một căn bệnh ác tính nguy hiểm?

Nốt ruồi kết mạc ở mắt là gì?

Nốt ruồi kết mạc là sự tích tụ các tế bào hắc tố melanin trên kết mạc, mô trong suốt bao phủ mắt, có hình dạng đốm nhỏ như nốt ruồi. Melanin là tế bào sắc tố tạo màu cho da và tóc.

Nốt ruồi kết mạc có thể xuất hiện từ khi sinh ra hoặc phát triển theo thời gian. Màu sắc nốt ruồi phụ thuộc vào sự tích tụ sắc tố melanin, có thể từ màu nâu sẫm, nâu nhạt, xám, vàng. (2)

Nốt ruồi ở kết mạc có thể phân loại thành 3 loại, dựa trên vị trí của tế bào hắc tố:

• Nốt ruồi liên kết: Chủ yếu xuất hiện ở trẻ em, có dạng phẳng, thường khó phát hiện do sản xuất melanin hạn chế.
• Nốt ruồi hỗn hợp: Các nốt ruồi thường dày, có các vùng nang. Đây là yếu tố có thể sử dụng để phân biệt với u hắc tố kết mạc.
• Nốt ruồi dưới biểu mô: Phổ biến hơn ở người lớn tuổi, thường không có sắc tố và nhô cao với các vùng nang. (3)

Nguyên nhân xuất hiện nốt ruồi kết mạc

Sự hình thành của các đốm sắc tố trong mắt không phải ngẫu nhiên mà liên quan đến nhiều yếu tố tác động khác nhau, từ di truyền cho đến môi trường sống. Một số nguyên nhân xuất hiện nốt ruồi kết mạc như:

1. Yếu tố bẩm sinh

Nguyên nhân xuất hiện nốt ruồi kết mạc chủ yếu xuất hiện từ khi trẻ mới chào đời hoặc xuất hiện trong khoảng 20 năm đầu đời. Nguyên nhân do tế bào sắc tố phân bố không đều ngay từ giai đoạn phát triển thai nhi. Mặc dù có thể xuất hiện sớm nhưng đôi khi nốt ruồi nhạt màu, khó phát hiện bằng mắt thường.

2.Thay đổi nội tiết tố

Nội tiết đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hoạt động của các tế bào sắc tố. Trong những giai đoạn sinh lý có sự thay đổi mạnh như tuổi dậy thì hoặc thời kỳ mang thai có sự gia tăng các hormone kích thích sản sinh sắc tố, dẫn đến hình thành nốt ruồi kết mạc. Nốt ruồi kết mạc có thể trở nên sẫm màu hơn hoặc tăng nhẹ về kích thước nhưng không đồng nghĩa với việc nốt ruồi đang chuyển sang ác tính.

3.Tác động của tia cực tím (UV)

Tiếp xúc thường xuyên và kéo dài với tia UV mà không có biện pháp bảo vệ mắt có thể kích thích các tế bào sắc tố ở kết mạc phát triển. Đây là một trong những yếu tố nguy cơ môi trường hàng đầu làm gia tăng các tổn thương sắc tố tại mắt.

4.Các yếu tố nguy cơ khác

Ngoài các nguyên nhân chính kể trên, các yếu tố như da trắng, mắt sáng màu và tiền sử gia đình có nốt ruồi kết mạc cũng là những yếu tố nguy cơ. Nốt ruồi kết mạc phát triển muộn có nguy cơ chuyển biến cao hơn so với nốt ruồi kết mạc bẩm sinh.

Cách nhận biết nốt ruồi kết mạc

Một số đặc điểm nhận biết nốt ruồi kết mạc:

• Hình dáng: Xuất hiện theo hình dạng đốm phẳng hoặc hơi gồ lên trên bề mặt lòng trắng của mắt, ranh giới giữa nốt ruồi và vùng kết mạc xung quanh thường rất rõ ràng.
• Màu sắc: đa dạng, từ vàng nhạt, nâu đồng nhất, đen sẫm.
• Các nang nhỏ: Là điểm quan trọng giúp bác sĩ chẩn đoán phân biệt nốt ruồi lành tính với các tổn thương khác. Các nang nhỏ bên trong nốt ruồi, có các mạch máu nuôi dưỡng và mạch máu thượng bì xuất hiện ở một số ít trường hợp.

Chẩn đoán nốt ruồi kết mạc

Các bác sĩ có thể phát hiện nốt ruồi kết mạc trong quá trình khám mắt định kỳ bằng cách sử dụng đèn khe (slit lamp) để quan sát nốt ruồi dưới độ phóng đại lớn, đánh giá độ dày, mạch máu nuôi dưỡng và các nang biểu mô.

Trường hợp cần đánh giá sâu hơn, bác sĩ sẽ chỉ định chụp cắt lớp quang học nhãn cầu phân khúc trước (AS-OCT). Đây là công nghệ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến, không xâm lấn, giúp bác sĩ nhìn xuyên qua các lớp của kết mạc để xác định cấu trúc bên trong khối u.

Nốt ruồi kết mạc có nguy hiểm không?

Nốt ruồi kết mạc hầu hết đều lành tính và không nguy hiểm. Nốt ruồi kết mạc xuất hiện từ khi sinh ra có nguy cơ chuyển thành u ác tính thấp hơn so với nốt ruồi phát triển sau này. Nguy cơ tiến triển thành u hắc tố kết mạc ác tính dưới 1%, tuy nhiên cần theo dõi thường xuyên sự thay đổi về kích thước hoặc màu sắc.

Ngoài ra, có thể phân biệt giữa nốt ruồi lành tính và các dấu hiệu nghi ngờ u sắc tố ác tính qua bảng so sánh dưới đây: (Nhờ bs check giúp em thông tin này ạ)

Tải VPBank

Đặc điểm	Nốt ruồi kết mạc (Lành tính)	U sắc tố kết mạc (Ác tính)
Độ tuổi phát hiện	Thường dưới 20 tuổi	Thường trên 50 tuổi
Kích thước	Nhỏ, ổn định hoặc tăng rất chậm	Tăng nhanh trong thời gian ngắn
Màu sắc	Đồng nhất (nâu, vàng, hồng)	Đa sắc, thay đổi màu sắc đột ngột
Ranh giới	Rõ ràng, sắc nét	Mờ, không đều, có tính xâm lấn Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer
Mạch máu	Rất ít hoặc không có	Có mạch máu nuôi dưỡng lớn (feeder vessels)

Cách điều trị nốt ruồi kết mạc

Nốt ruồi kết mạc thường lành tính, không nguy hiểm và không gây kích ứng khó chịu. Trong quá trình thăm khám nhãn khoa, bác sĩ sẽ khuyến cáo theo dõi định kỳ hàng năm để đánh giá sự phát triển của nốt ruồi. ới các nốt ruồi có kích thước quá lớn, màu sắc đậm ảnh hưởng tới thẩm mỹ hoặc nốt ruồi gồ lên cao khiến mi mắt cọ xát gây kích ứng mắt sẽ được chỉ định phẫu thuật loại bỏ.

Trường hợp nốt ruồi phát triển thành u sắc tố ác tính sẽ được bác sĩ chỉ định phẫu thuật loại bỏ nhằm ngăn ngừa sự lây lan của các tế bào ác tính sang các mô lân cận.

Tùy thuộc vào mức độ tiến triển, kích thước, vị trí của u sắc tố, bác sĩ có thể chỉ định phương pháp:

• Phẫu thuật loại bỏ: Tổn thương liên quan đến giác mạc hoặc củng mạc sẽ thực hiện phẫu thuật cắt bỏ biểu mô bằng cồn và cắt bỏ củng mạc nông nhằm đảm bảo các lề không có tổn thương.
• Liệu pháp laser: Phương pháp sử dụng tia laser loại bỏ nốt ruồi kết mạc với ưu điểm an toàn, nhanh chóng, tiết kiệm thời gian, hồi phục nhanh và không để lại sẹo.
• Xạ trị: Phương pháp dùng dùng chùm tia bức xạ để chiếu vào khối u giúp tiêu diệt tế bào ung thư, giảm kích thước khối u, ngăn tái phát sau khi phẫu thuật.

Khi nào nên đi khám bác sĩ nhãn khoa?

Đa số nốt ruồi kết mạc là lành tính nhưng cần theo dõi, phòng ngừa.

Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường,bạn nên đến chuyên khoa mắt để thăm khám:

• Nốt ruồi thay đổi màu sắc đột ngột, trở nên loang lổ hoặc sẫm màu hơn hẳn.
• Kích thước nốt ruồi tăng lên nhanh chóng chỉ sau vài tháng.
• Bờ nốt ruồi trở nên nham nhở, không còn ranh giới rõ ràng với lòng trắng.
• Xuất hiện các mạch máu lớn, đỏ rực chạy thẳng vào nốt ruồi.
• Cảm giác cộm, đau hoặc thị lực bị ảnh hưởng.

Việc kiểm tra mắt định kỳ không chỉ giúp theo dõi nốt ruồi mà còn giúp phát hiện sớm các bệnh lý về mắt khác.

Để đặt lịch thăm khám và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng vui lòng liên hệ:

Trên đây là những thông tin cơ bản về nốt ruồi kết mạc, dấu hiệu nhận biết, chẩn đoán và phương pháp điều trị. Bạn nên theo dõi sát các biểu hiện bất thường và chủ động thăm khám chuyên khoa mắt định kỳ để được bác sĩ đánh giá, theo dõi và xử trí kịp thời.