Hạt Heberden ảnh hưởng gì đến sức khỏe?

Nhiều người phát hiện mình có hạt Heberden khi các khớp ngón tay bắt đầu sưng cứng, biến dạng và gây khó khăn trong cử động hàng ngày. Đây là một trong những dấu hiệu đặc trưng của thoái hóa khớp, thường xuất hiện ở độ tuổi trung niên trở lên, đặc biệt là nữ giới. Các triệu chứng này không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến khả năng cầm nắm và chất lượng cuộc sống. Vậy hạt Heberden là gì? Biểu hiện như thế nào và tác động ra sao đến sức khỏe?

Hạt Heberden là gì?

Hạt Heberden là những nốt xương nhỏ, cứng thường có kích thước như hạt đậu, xuất hiện ở khớp xa nhất của ngón tay, vị trí gần móng tay còn gọi là khớp liên đốt xa. Đây là một trong những dấu hiệu đặc trưng của thoái hóa khớp ngón tay do hình thành xương mới khi sụn khớp bị bào mòn theo thời gian.

Hạt Heberden thường tập trung ở đoạn khớp gần đầu ngón. Sự hình thành các hạt này gắn liền với quá trình mất sụn khớp khiến bề mặt xương trở nên thô ráp dẫn đến viêm, đau, biến dạng khớp.

Ngoài hạt Heberden, người bệnh còn có thể xuất hiện nốt xương ở khớp giữa ngón tay, gọi là hạt Bouchard. Trong các tài liệu y khoa, cụm từ “hạt Bouchard và hạt Heberden” thường được sử dụng để mô tả các dạng nốt xương phổ biến trong thoái hóa khớp bàn tay.

Theo thống kê, khoảng 50% phụ nữ và 25% nam giới trên 85 tuổi có biểu hiện thoái hóa khớp bàn tay, trong đó hạt Heberden là triệu chứng thường gặp.

Nguyên nhân và yếu tố gây bệnh

Hạt Heberden hình thành chủ yếu do quá trình thoái hóa khớp bàn tay. Bình thường, các khớp ngón tay được bao phủ bởi lớp sụn giúp xương di chuyển dễ dàng. Khi lớp sụn này bị mòn đi theo thời gian, hai đầu xương cọ xát trực tiếp vào nhau gây tổn thương và viêm. Khi lớp sụn bị bào mòn, cơ thể sẽ tự động hình thành các khối xương nhỏ ở quanh khớp để bù đắp tổn thương. Sự phát triển bất thường này tạo nên các nốt xương cứng gọi là hạch Heberden. (2)

Không có nguyên nhân cụ thể nào gây ra hạt Heberden nhưng các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng mắc bệnh bao gồm:

• Tuổi tác: Nguy cơ tăng dần theo tuổi.
• Giới tính: Phụ nữ có khả năng xuất hiện hạt Heberden cao hơn nam giới.
• Di truyền: Người có tiền sử gia đình bị thoái hóa khớp hoặc từng có hạt Heberden dễ mắc bệnh hơn.
• Tiền sử tổn thương, phẫu thuật khớp: Gây yếu khớp và thúc đẩy quá trình thoái hóa.
• Thói quen sinh hoạt, làm việc: Hoạt động phải lặp lại động tác cầm nắm, gõ phím, sử dụng ngón tay thường xuyên.
• Béo phì hoặc thừa cân: Làm tăng áp lực lên hệ thống xương khớp, trong đó có khớp bàn tay.

Một số triệu chứng của hạt Heberden

Hạt Heberden thường xuất hiện nhiều hơn ở bàn tay thuận, có xu hướng phổ biến ở phụ nữ, đặc biệt giai đoạn mãn kinh. Ở nam giới, các nốt xương này thường hình thành từ tuổi trung niên. Một số triệu chứng điển hình gồm:

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

• Đau, sưng, cứng khớp ngón tay đặc biệt trong giai đoạn hạt đang phát triển.
• Nốt xương nhỏ nổi rõ ở khớp gần móng tay, có thể xuất hiện một hoặc nhiều ngón.
• Ngón tay bị cong vẹo sang một bên gây biến dạng khớp.
• Hạn chế tầm vận động, khó gập hoặc duỗi ngón tay.
• Khi hạt đã hình thành ổn định, cơn đau thường giảm đi nhưng khớp cứng và to hơn bình thường.

Các hạch Heberden tuy nhỏ nhưng có thể tác động lớn đến sinh hoạt hàng ngày. Người bệnh thường gặp khó khăn khi thực hiện các động tác đòi hỏi sự khéo léo của bàn tay như cài cúc áo, mở nắp chai, cầm nắm vật nhỏ hay gõ bàn phím. Tình trạng đau và cứng khớp kéo dài khiến người bệnh dễ cảm thấy mệt mỏi, giảm chất lượng cuộc sống, thậm chí ảnh hưởng đến tâm lý vì lo ngại biến dạng ngón tay gây mất thẩm mỹ.

Bạn nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp khi có các biểu hiện sau:

• Xuất hiện các nốt cứng ở khớp gần móng tay.
• Cảm thấy đau, sưng hoặc cứng khớp kéo dài.
• Khó khăn trong việc cầm nắm, thực hiện các động tác đòi hỏi sự tỉ mỉ của bàn tay.
• Ngón tay cong, biến dạng hoặc có thay đổi bất thường khác.

Để chẩn đoán hạt Heberden, bác sĩ thường dựa trên:

• Khai thác triệu chứng và tiền sử bệnh: Đau, sưng, cứng khớp, thời điểm khởi phát và yếu tố gia đình.
• Khám lâm sàng: Quan sát trực tiếp các nốt xương, đánh giá biến dạng và khả năng vận động khớp.
• Chụp X-quang: Giúp phát hiện tình trạng mòn sụn, khe khớp hẹp và sự hình thành gai xương.

Hạch Heberden được điều trị như thế nào?

Hiện nay chưa có phương pháp nào điều trị dứt điểm hạt Heberden. Tuy nhiên, nhiều biện pháp có thể giúp kiểm soát triệu chứng, giảm đau, duy trì chức năng vận động:

1. Thay đổi lối sống

Một trong những bước quan trọng nhất để kiểm soát hạch Heberden là điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Người bệnh có thể thực hiện các bài tập đơn giản cho khớp ngón tay như nắm – mở bàn tay, ấn bóng mềm, kéo giãn ngón hoặc xoay tròn từng khớp. Những động tác này giúp duy trì độ linh hoạt, giảm tình trạng cứng khớp và cải thiện khả năng vận động ở bàn tay.

Bạn có thể kết hợp các hoạt động nhẹ nhàng toàn thân như đi bộ, yoga, bơi lội để hỗ trợ lưu thông máu, giảm viêm và giữ cân nặng ổn định. Duy trì chế độ ăn giàu rau xanh, cá, hạt và dầu thực vật sẽ góp phần bảo vệ xương khớp, hạn chế tiến triển của hạch Heberden.

2. Liệu pháp thay thế

Liệu pháp laser công suất thấp có thể giúp giảm sưng và tăng khả năng cử động của ngón tay. Người bệnh cũng có thể áp dụng liệu pháp nhiệt như chườm nóng bằng sáp paraffin, ngâm tay nước ấm để làm paraffin kết hợp chườm lạnh sau vận động để giảm viêm. Tham vấn chuyên gia vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu để được hướng dẫn các bài tập bảo vệ khớp và gợi ý dụng cụ hỗ trợ trong sinh hoạt hàng ngày.

3. Sử dụng thuốc

Thuốc được chỉ định với mục tiêu giảm đau, chống viêm trong giai đoạn hạt đang hình thành hoặc khi xuất hiện triệu chứng. Các loại thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) thường được chỉ định như ibuprofen, celecoxib, thuốc giảm đau. Ngoài ra, các loại kem bôi ngoài da chứa diclofenac, capsaicin, menthol có thể được sử dụng tại chỗ để giảm đau nhanh chóng. Trong trường hợp đau nặng, bác sĩ có thể cân nhắc tiêm corticosteroid trực tiếp vào khớp để kiểm soát viêm.

Lưu ý: Không tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt là thuốc uống và thuốc tiêm, khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc dùng thuốc không đúng có thể gây nhiều tác dụng phụ và biến chứng nguy hiểm.

Tải VPBank

4. Phẫu thuật

Phẫu thuật thường chỉ được bác sĩ cân nhắc chỉ định khi các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả và hạt Heberden gây biến dạng, mất chức năng nghiêm trọng. Thường trong trường hợp này áp dụng phương pháp hàn khớp, loại bỏ phần sụn bị hư hỏng và cố định hai đầu xương để chúng liền lại với nhau.

Phương pháp này giúp loại bỏ đau, ổn định khớp nhưng đồng nghĩa với việc khớp sẽ mất khả năng cử động. Nhiều bệnh nhân sau phẫu thuật vẫn cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống nhờ giảm đau và có thể thực hiện các công việc hàng ngày dễ dàng hơn. (3)

Chuyên khoa Cơ xương khớp của BVĐK Tâm Anh quy tụ đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm cùng hệ thống thiết bị y khoa hiện đại đáp ứng nhu cầu khám, tầm soát và điều trị các bệnh lý cơ xương khớp từ phổ biến đến phức tạp trong đó có các trường hợp hạt Heberden. Đồng thời, khoa còn kết hợp chặt chẽ với đa chuyên khoa như Phục hồi chức năng, Chấn thương chỉnh hình, Dinh dưỡng… đảm bảo quá trình điều trị toàn diện, hiệu quả và an toàn.

Để đặt lịch khám với các chuyên gia, bác sĩ đầu ngành Chuyên khoa Cơ xương khớp của Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:

Hạt Heberden tuy không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhưng lại ảnh hưởng lớn đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Việc thăm khám sớm, tuân thủ điều trị và duy trì lối sống khoa học sẽ giúp kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng hiệu quả. Nếu phát hiện dấu hiệu bất thường ở khớp ngón tay, bạn nên chủ động đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh để hạt Heberden tiến triển nặng hơn.