Phù bạch mạch sau điều trị ung thư xử lý như thế nào?

Phù bạch mạch sau điều trị ung thư thường gặp, gây ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, tinh thần của người bệnh. Vậy phù bạch mạch sau điều trị ung thư xảy ra do đâu, phương pháp điều trị hiệu quả là gì?

Phù bạch mạch sau điều trị ung thư là gì? 

Phù bạch mạch hay phù bạch huyết (Lymphedema) là tình trạng dịch bạch huyết bị ứ đọng trong mô dưới da, thường xảy ra sau các phẫu thuật hoặc xạ trị có tác động nhóm hạch bạch huyết. Bạch huyết là một phần của hệ miễn dịch, giúp chống lại tình trạng nhiễm trùng và bệnh tật. Khi bị ung thư, khối u hoặc quá trình điều trị làm gián đoạn dòng chảy của dịch bạch huyết, tình trạng ứ đọng và sưng phù sẽ xuất hiện.

Thời điểm khởi phát phù bạch huyết khác nhau tuỳ mỗi người, có thể xảy ra rất sớm sau điều trị ung thư, cũng có thể xảy ra rất lâu về sau. Ở giai đoạn sớm phù còn phục hồi, giai đoạn muộn phù kéo dài sẽ gây xơ hoá nặng, gọi là hiện tượng phù xơ. (1)

Vì sao điều trị ung thư có thể gây phù bạch mạch?

Phù bạch mạch sau điều trị ung thư thường xảy ra do:

• Khối u: Khối u phát triển có thể làm tắc nghẽn dòng chảy của dịch bạch huyết, từ đó gây phù bạch mạch.
• Phẫu thuật: Trong quá trình phẫu thuật ung thư, các hạch bạch huyết lân cận thường bị cắt bỏ, làm gián đoạn dòng chảy của dịch bạch huyết, dẫn đến tình trạng sưng nề hay còn gọi là phù bạch huyết.
• Xạ trị: quá trình xạ trị, đặc biệt trong điều trị ung thư vú, có thể để lại mô sẹo, làm tắc nghẽn dòng chảy của dịch bạch huyết, dẫn đến phù bạch mạch. (2)

Những ai có nguy cơ bị phù bạch mạch sau điều trị ung thư?

Nguy cơ phù bạch huyết sau điều trị ung thư phụ thuộc vào các yếu tố như: vị trí khối u, giai đoạn ung thư, phương pháp điều trị và sức khỏe tổng thể của người bệnh, một số người có nguy cơ cao gồm:

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

• Người đã phẫu thuật nạo hạch
• Người có chỉ định xạ trị
• Người thừa cân, béo phì
• Người cao tuổi
• Người bị nhiễm trùng chi trên sau phẫu thuật
• Người bị tái phát ung thư vùng nách
• Người không nghỉ ngơi đầy đủ sau phẫu thuật.

Phù bạch mạch thường gặp sau điều trị những bệnh ung thư nào?

Phù bạch mạch gặp phổ biến nhất sau điều trị ung thư vú, do phẫu thuật ung thư vú thường kèm loại bỏ một hoặc nhiều hạch bạch huyết ở vùng nách, vị trí đóng vai trò quan trọng trong dẫn lưu dịch bạch huyết. Ngoài ra, các bệnh nhân có chỉ định xạ trị sẽ làm tăng thêm nguy cơ phù bạch mạch.

Bên cạnh đó, phù bạch huyết có thể xảy ra sau điều trị một số loại ung thư khác như:

• Ung thư âm hộ, âm đạo, buồng trứng, nội mạc tử cung, cổ tử cung, tuyến tiền liệt, đại trực tràng: Thường phù ở chân, bộ phận sinh dục hoặc bụng.
• Ung thư đầu và cổ: Thường phù ở mặt, cổ hoặc cằm.(3)

Dấu hiệu phù bạch mạch sau điều trị ung thư

Một số dấu hiệu phù bạch mạch sau điều trị ung thư cần lưu ý gồm:

1. Dấu hiệu sớm

• Hơi sưng cánh tay, chân hoặc một số bộ phận khác trên cơ thể
• Đeo trang sức hoặc mặc quần áo thấy chật hơn bình thường
• Cảm giác nặng nề, căng tức vùng da bị ảnh hưởng
• Da bóng hoặc ấm hơn các vùng khác
• Tê hoặc ngứa ran nhẹ vùng bị ảnh hưởng
• Khi ấn vào vùng da bị sưng sẽ để lại vết lõm rõ rệt.

2. Dấu hiệu khi phù tiến triển

• Tay, chân hoặc bộ phận khác vẫn sưng nhưng ấn vào không để lại vết lõm nữa. Điều này xảy ra do phần lớn thể tích sưng khi này đến từ mô xơ và mỡ dày lên chứ không chỉ do dịch.
• Cảm giác tê hoặc ngứa ran tăng, khiến người bệnh khó chịu.
• Da đổi màu, cảm giác sưng cứng.

3. Dấu hiệu nhiễm trùng cần lưu ý

• Da lở loét
• Mưng mủ, chảy dịch bất thường
• Vết thương chậm lành
• Vùng da bị ảnh hưởng nóng đỏ.

Bên cạnh đó, với các vùng phù bạch huyết đặc biệt, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu khác như:

• Đầu hoặc cổ:
  • Sưng tấy, căng tức, khó chịu vùng mặt, cổ hoặc cằm
  • Tê bì, đau hoặc mất cảm giác ở mặt, đầu, cổ, vai hoặc tai
  • Khó chuyển động đầu, cổ
  • Khó ăn, khó nuốt, khó nói, khó thở
  • Thay đổi về giọng nói, thị lực, thính giác.
• Bộ phận sinh dục hoặc vùng bụng:
  • Sưng tấy bộ phận sinh dục hoặc bụng
  • Khó tiểu, tiểu rát
  • Đau khi di chuyển, quan hệ tình dục.
• Phù bạch huyết và viêm mô tế bào:
  • Đau, sưng tấy, nóng đỏ, phù nề vùng bị ảnh hưởng
  • Vùng da bị sưng có cảm giác ấm nóng khi chạm vào
  • Sốt.

Phù bạch mạch sau điều trị ung thư có nguy hiểm không?

Phù bạch mạch mặc dù thường không trực tiếp đe dọa đến tính mạng nhưng nếu không được kiểm soát tốt có thể gây nguy hiểm cho người bệnh bởi:

• Làm tăng nguy cơ nhiễm trùng ở vùng bị sưng, xảy ra do các tế bào ngăn ngừa nhiễm trùng không thể đến được vùng đó.
• Tốc độ lành vết thương ở vùng bị ảnh hưởng bởi phù bạch mạch chậm hơn.
• Các khớp ở vùng bị phù bạch mạch có thể bị cứng, đau nhức, ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Cảm xúc bị ảnh hưởng, người bệnh có thể buồn, chán nản, tức giận…
• Ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống

Chẩn đoán và điều trị phù bạch mạch sau điều trị ung thư như thế nào?

Việc chẩn đoán và điều trị phù bạch mạch sau điều trị ung thư có thể bao gồm (thông tin mang tính tham khảo):

Công Tơ Điện Hunonic Entec - Giải Pháp Tiết Kiệm Năng Lượng Thông Minh Điều Khiển

Chi tiết Địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Tên tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Khu vực xuất xứ Thời hạn bảo hành Điện áp đầu vào (V) Công suất (W) Loại bảo hành Thương hiệu 750 KIM GIANG HUNONIC HÀ NộI Việt Nam 12 tháng 220v 14000 Bảo hành

1. Chẩn đoán:

• Khám lâm sàng: Khai thác thông tin bệnh sử và khám thực thể nhằm đánh giá tổng quan vấn đề người bệnh gặp phải.
• Chẩn đoán hình ảnh: Các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, chụp mạch bạch huyết với chất nhuộm huỳnh quang ICG, xạ hình bạch huyết, chụp MRI có thể được bác sĩ chỉ định thực hiện, nhằm xác định bạch huyết có bị tắc nghẽn hay không, nguyên nhân tắc nghẽn, mức độ nghiêm trọng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
• Đo chu vi: Giúp đo thể tích bằng cách dịch chuyển nước nhằm ước tính thể tích của một chi ở người có nguy cơ phù bạch huyết.
• Đo trở kháng sinh học: Giúp đo lượng dịch trong cơ thể, xác định triệu chứng của người bệnh có phải đang ở giai đoạn đầu của phù bạch huyết hay không.

2. Điều trị:

Hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn phù bạch mạch sau điều trị ung thư, mục tiêu điều trị phù bạch mạch là điều trị triệu chứng, như giảm sưng phù, ngăn ngừa tình trạng sưng tiến triển, giảm các đợt viêm mô tế bào hàng năm… Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp, có thể bao gồm:

• Vi phẫu: Hiện nay, bác sĩ thường chỉ định thực hiện các kỹ thuật vi phẫu tái tạo với hai hướng tiếp cận chính gồm:
  • Nối thông bạch huyết – tĩnh mạch: Nối trực tiếp bạch mạch huyết bị tắc nghẽn vào hệ tĩnh mạch gần đó, giúp tạo đường thoát mới cho dịch bạch huyết bị ứ đọng.
  • Ghép hạch bạch huyết vi phẫu: Lấy một cụm hạch bạch huyết khỏe mạnh kèm mạch máu nuôi từ vùng khác trên cơ thể ghép vào vùng bị tổn thương nhằm khôi phục lại một phần chức năng dẫn lưu bạch huyết tự nhiên.
• Phẫu thuật: Trường hợp phù bạch mạch sau điều trị ung thư ở mức độ nặng, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định phẫu thuật cắt giảm thể tích loại bỏ mô dư thừa, từ đó cải thiện triệu chứng bệnh lý.
• Phục hồi chức năng, vật lý trị liệu: Việc vận động nhẹ nhàng theo hướng dẫn có thể giúp thoát dịch bạch huyết ra ngoài, từ đó cải thiện tình trạng sưng.
• Dùng vớ nén, băng ép: Giúp ôm sát cánh tay hoặc chân bị sưng, từ đó hỗ trợ đẩy dịch bạch huyết ra ngoài.
• Liệu pháp xoa bóp: Liệu pháp này còn gọi là massage dẫn lưu bạch huyết có thể giúp di chuyển dịch bạch huyết ra khỏi cơ thể.
• Giảm cân: Ở người thừa cân, giảm cân có thể giúp cải thiện phù bạch mạch huyết liên quan đến ung thư vú.

Phù bạch mạch sau điều trị ung thư nếu không được kiểm soát tốt có thể gây ra nhiều biến chứng như nhiễm trùng nghiêm trọng, xơ mô hóa mạn tính… Vì thế, sau điều trị ung thư, nếu xuất hiện dấu hiệu gợi ý phù bạch mạch, người bệnh cần chủ động thông báo với bác sĩ để được chẩn đoán, điều trị nhanh chóng, tránh xảy ra biến chứng nguy hiểm.