Hiểu đúng về HBsAg dương tính giả trong xét nghiệm

HBsAg dương tính giả dễ gặp khi xét nghiệm viêm gan B. Vậy, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là gì? Nên xử lý như thế nào?

HBsAg dương tính giả là gì?

HBsAg dương tính giả là tình trạng xét nghiệm HBsAg cho kết quả dương tính, nhưng trên thực tế người thực hiện không bị nhiễm virus viêm gan B (HBV). HBsAg (Hepatitis B surface antigen) là kháng nguyên bề mặt của HBV, một loại protein nằm trên lớp vỏ ngoài của virus. Kiểm tra chỉ số HBsAg được xem như bước đầu tiên để phát hiện sự tồn tại của virus viêm gan B trong cơ thể.

Vì sao xảy ra tình trạng HBsAg dương tính giả?

Xét nghiệm HBsAg có thể cho kết quả dương tính giả do những nguyên nhân như:

1. Phản ứng chéo trong xét nghiệm miễn dịch

Phản ứng miễn dịch chéo là hiện tượng kháng thể liên kết với các kháng nguyên có cấu trúc tương tự. Điều này góp phần hình thành các phản ứng miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh thay đổi liên tục. Tuy nhiên, đây cũng có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến kết quả dương tính giả khi xét nghiệm HBsAg. (1)

2. Ảnh hưởng của vắc xin viêm gan B

Tiêm vắc xin là một trong những biện pháp phòng tránh viêm gan B an toàn và hiệu quả. Vắc xin HBV chứa kháng nguyên HBsAg được tinh chế cao và mất khả năng gây bệnh. Khi được tiêm vào cơ thể, kháng nguyên sẽ kích thích hệ miễn dịch nhận diện tác nhân lạ và sản xuất kháng thể chống lại. Quá trình này giúp hình trí nhớ miễn dịch với HBV, nhưng đồng thời cũng có thể khiến kết quả HBsAg dương tính giả.

3. Sai số kỹ thuật trong phòng xét nghiệm

Đây là nguyên nhân phổ biến ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm kháng nguyên bề mặt viêm gan B. Tình trạng này có thể xảy ra do:

Tải VPBank

• Lỗi kỹ thuật và máy móc thực hiện
• Quá trình bảo quản mẫu không đúng cách
• Mẫu bị lẫn tạp chất hoặc dị vật
• Lấy mẫu, vận chuyển và xử lý mẫu máu không đúng quy trình

4. Ảnh hưởng của bệnh lý khác

HBsAg dương tính giả có thể do ảnh hưởng của những bệnh lý như:

• Bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống
• Mắc bệnh nhiễm trùng khác như viêm gan C, HIV
• Gan nhiễm mỡ (hiếm gặp)
• Viêm gan tự miễn
• Thiếu máu tán huyết
• Các bệnh lý có yếu tố tự miễn hoặc rối loạn hệ thống miễn dịch

Xem thêm: Xét nghiệm HBsAg dương tính: Bạn cần biết những gì?

Những trường hợp dễ gặp HBsAg dương tính giả

Bất cứ ai cũng có thể gặp tình trạng dương tính giả khi xét nghiệm HBsAg. Tuy nhiên, nguy cơ sẽ cao hơn nếu thuộc những đối tượng sau:

1. Người vừa tiêm vaccine viêm gan B

Xét nghiệm HBsAg sau vài ngày đến vài tuần tiêm vắc xin HBV có thể dẫn đến dương tính giả. Đối với trường hợp này, nồng độ HBsAg thường sẽ tự giảm dần và trở về âm tính. Tình trạng dương tính giả thường kéo dài khoảng 1 – 3 tuần sau khi tiêm vắc xin, sau đó sẽ tự âm tính.

2. Người có bệnh lý miễn dịch hoặc tự miễn

Bệnh tự miễn xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm các mô và cơ quan khỏe mạnh. Quá trình này có thể tạo ra nhiều kháng thể bất thường, tăng nguy cơ phản ứng chéo khi xét nghiệm HBsAg.

3. Phụ nữ mang thai và biến đổi miễn dịch

Quá trình mang thai có thể làm thay đổi nội tiết tố và gây ra nhiều biến đổi khác. Điều này có thể ảnh hưởng đến kết quả test HBsAg và dễ dẫn đến dương tính giả.

Nên làm gì khi test HBsAg dương tính giả?

• Xét nghiệm lại sau 1 – 2 tuần để xác nhận, người bệnh nên lựa chọn cơ sở y tế uy tín để thực hiện
• Cung cấp thông tin về bệnh nền và các vấn đề sức khỏe khác để được đánh giá chính xác
• Đánh giá những chỉ số liên quan như Anti-HBs, HBeAg, Anti-HBe, Anti-HBc, HBV-DNA… và các triệu chứng lâm sàng
• Tránh tự ý dùng thuốc hoặc áp dụng các phương pháp điều trị viêm gan B mà chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ

HBsAg dương tính giả có nguy hiểm không?

HBsAg dương tính giả đa phần không nguy hiểm vì trên thực tế không có virus trong cơ thể và ít có nguy cơ mắc bệnh. Tuy nhiên, điều này có thể khiến nhiều người lo lắng. Nếu không xét nghiệm lại có thể dẫn đến chẩn đoán sai và điều trị không cần thiết. Vì vậy, khi chẩn đoán viêm gan B, không thể chỉ dựa vào duy nhất kết quả HBsAg, mà cần kết hợp thêm biểu hiện lâm sàng và các xét nghiệm liên quan khác. Trường hợp nghi ngờ kết quả không chính xác, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn và cân nhắc kiểm tra lại khi cần thiết.

Sự khác nhau giữa HBsAg dương tính thật và dương tính giả

Tiêu chí	HBsAg dương tính thật	HBsAg dương tính giả
Bản chất	Có thể cho thấy người bệnh từng hoặc đang nhiễm HBV	Không có sự tồn tại của HBV trong cơ thể
Nguyên nhân	Dương tính < 6 tháng: nhiễm HBV cấp tính Dương tính > 6 tháng: nhiễm HBV mạn tính Công Tơ Điện Hunonic Entec - Giải Pháp Tiết Kiệm Năng Lượng Thông Minh Điều Khiển Chi tiết Địa chỉ tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Tên tổ chức chịu trách nhiệm hàng hóa Khu vực xuất xứ Thời hạn bảo hành Điện áp đầu vào (V) Công suất (W) Loại bảo hành Thương hiệu 750 KIM GIANG HUNONIC HÀ NộI Việt Nam 12 tháng 220v 14000 Bảo hành	Phản ứng chéo miễn dịch Sai số do máy móc hoặc lấy mẫu Vừa tiêm vắc xin viêm gan B
Xét nghiệm tải lượng virus viêm gan B (HBV-DNA)	Cho biết có tải lượng virus trong cơ thể từ mức thấp đến cao tùy theo kết quả	Âm tính
Xét nghiệm kháng thể kháng kháng nguyên lõi virus viêm gan B (Anti-HBc)	Dương tính	Âm tính
Anti-HBs	Thường âm tính (dưới 10 IU/ml)	Có thể dương tính (≥10 – 100 IU/mL) nếu đã tiêm vắc xin
Xét nghiệm kháng nguyên e của virus viêm gan B (HBeAg)	Có thể dương tính, cho thấy virus đang nhân lên mạnh mẽ và tiềm ẩn nguy cơ lây lan cho người khác	Âm tính
Men gan (ALT, AST)	Có thể tăng	Bình thường
Triệu chứng lâm sàng	Những triệu chứng thường gặp gồm: Đau vùng hạ sườn phải Buồn nôn và nôn Vàng da và mắt Mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân Nước tiểu sẫm màu Phân nhạt màu	Đa phần không xuất hiện triệu chứng liên quan đến viêm gan B
Nguy cơ lây nhiễm	Có nguy cơ lây lan cho người khác	Không
Kết quả khi xét nghiệm lại	Dương tính	Có thể chuyển sang âm tính
Xét nghiệm trung hòa HBsAg	Dương tính, khẳng định cơ thể nhiễm virus viêm gan B	Âm tính, có thể cho biết tình trạng dương tính giả
Tiền sử tiêm vắc xin gần đây	Đa phần không liên quan	Có thể ảnh hưởng đến kết quả dương tính giả

Để đặt lịch thăm khám tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, vui lòng liên hệ:

HBsAg dương tính giả có thể xảy ra do phản ứng chéo miễn dịch, sai số máy móc, quy trình bảo quản mẫu kém hoặc ảnh hưởng của vắc xin. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ nếu nghi ngờ kết quả xét nghiệm bất thường. Để đưa ra chẩn đoán chính xác nhất, bác sĩ sẽ xem xét triệu chứng lâm sàng và các xét nghiệm khác, hoặc kiểm tra lại chỉ số HBsAg sau một thời gian.