Trào ngược dạ dày là tình trạng phổ biến gây nhiều khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện sớm. Nhiều người băn khoăn siêu âm có phát hiện trào ngược dạ dày hay không và liệu đây có phải là phương pháp chẩn đoán hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò của siêu âm cũng như các phương pháp chính xác hơn để phát hiện bệnh.

Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi BS. Lê Thị Hoàng Linh, Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh và Điện quang Can thiệp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội.

Siêu âm có phát hiện trào ngược dạ dày?

Siêu âm có thể phát hiện trào ngược dạ dày thực quản, tuy nhiên chỉ trong một số thời điểm nhất định khi hiện tượng trào ngược đang xảy ra. Thường chúng ta sẽ tiến hành siêu âm tìm luồng trào ngược trong khoảng 10 phút, nếu các dòng trào ngược không xảy ra trong khoảng thời gian này thì chúng ta cũng khó đánh giá được. Trong siêu âm trào ngược dạ dày thực quản, bác sĩ có thể quan sát các tín hiệu tăng âm do bọt khí hoặc dòng dịch di chuyển ngược từ phía tâm vị dạ dày lên thực quản. Ngoài ra, một số dấu hiệu gián tiếp như đoạn thực quản trong ổ bụng ngắn, góc His tù, tăng đường kính hoặc độ dày thành thực quản cũng có thể gợi ý tình trạng trào ngược.

Siêu âm chỉ phản ánh hiện tượng xảy ra trong thời gian ngắn, trong khi trào ngược dạ dày là quá trình diễn ra không liên tục và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như ăn uống, tư thế và hoạt động tiêu hóa. Do đó, nếu không siêu âm đúng thời điểm trào ngược, kết quả siêu âm có thể hoàn toàn bình thường. Các nghiên cứu cũng cho thấy độ nhạy và độ đặc hiệu của siêu âm trào ngược dạ dày thực quản còn hạn chế so với các phương pháp chuyên sâu, vì vậy kỹ thuật này chủ yếu mang tính chất sàng lọc hoặc hỗ trợ, không thay thế được các phương pháp chẩn đoán tiêu chuẩn. Đặc biệt ở các trường hợp trẻ em quấy khóc nhiều, không hợp tác thì sẽ rất khó đánh giá luồng trào ngược.

Vì sao siêu âm không phát hiện được trào ngược dạ dày?

Mặc dù siêu âm có phát hiện trào ngược dạ dày và có thể hỗ trợ phát hiện một số dấu hiệu gợi ý, nhưng trên thực tế phương pháp này không được xem là công cụ chẩn đoán chính xác. Nguyên nhân đến từ những giới hạn vốn có của kỹ thuật siêu âm trong đánh giá một bệnh lý mang tính chức năng và diễn tiến không liên tục như trào ngược dạ dày. (1)

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

1. Giới hạn của siêu âm trong cơ quan rỗng

Siêu âm hoạt động tốt với các cơ quan đặc, nhưng lại gặp nhiều hạn chế khi khảo sát các cơ quan rỗng như dạ dày và thực quản. Sự hiện diện của khí trong lòng ống tiêu hóa làm cản trở đường truyền sóng siêu âm, khiến hình ảnh không ổn định và khó đánh giá chính xác. Ngoài ra, trào ngược dạ dày thực quản chỉ xảy ra từng thời điểm ngắn, nên nếu không trùng với lúc thăm khám, siêu âm sẽ không ghi nhận được hiện tượng này.

2. Không đánh giá được tổn thương niêm mạc

Siêu âm chủ yếu phản ánh hình thái bên ngoài và cấu trúc tổng thể, nhưng không thể quan sát trực tiếp lớp niêm mạc thực quản. Trong khi đó, trào ngược dạ dày thường gây tổn thương viêm, trợt hoặc loét niêm mạc, những yếu tố quan trọng để chẩn đoán và đánh giá mức độ bệnh. Vì vậy, siêu âm không thể xác định được mức độ tổn thương thực sự của thực quản.

3. Không đánh giá được chức năng cơ thắt thực quản

Cơ thắt thực quản dưới đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn trào ngược. Tuy nhiên, siêu âm không thể đánh giá chính xác chức năng đóng – mở hoặc áp lực của cơ thắt này. Đây lại là yếu tố cốt lõi trong cơ chế bệnh sinh của trào ngược dạ dày thực quản, nên việc thiếu thông tin về chức năng khiến siêu âm khó đưa ra chẩn đoán toàn diện.

4. Không phát hiện tổn thương vi thể

Nhiều trường hợp trào ngược dạ dày không gây biến đổi rõ rệt về hình thái nhưng vẫn có tổn thương ở mức độ vi thể hoặc rối loạn chức năng. Siêu âm không đủ độ phân giải để phát hiện những thay đổi nhỏ này. Do đó, ngay cả khi kết quả siêu âm bình thường, vẫn không thể loại trừ hoàn toàn bệnh lý trào ngược.

Phương pháp nào chẩn đoán chính xác trào ngược dạ dày?

Do siêu âm có phát hiện trào ngược dạ dày nhưng còn nhiều hạn chế trong đánh giá trào ngược dạ dày thực quản, việc chẩn đoán xác định bệnh cần dựa vào các phương pháp chuyên sâu hơn. Những kỹ thuật này không chỉ giúp phát hiện hiện tượng trào ngược mà còn đánh giá mức độ tổn thương và cơ chế gây bệnh một cách toàn diện.

1. Nội soi dạ dày thực quản (EGD)

Nội soi dạ dày thực quản là phương pháp cho phép quan sát trực tiếp niêm mạc thực quản, dạ dày và tá tràng. Thông qua nội soi, bác sĩ có thể phát hiện các tổn thương do trào ngược như viêm, trợt, loét hoặc biến chứng như Barrett thực quản. Ngoài ra, kỹ thuật này còn cho phép sinh thiết mô để đánh giá tổn thương ở mức độ tế bào khi cần thiết. Tuy nhiên, nội soi không phải lúc nào cũng phát hiện được trào ngược nếu chưa có tổn thương niêm mạc rõ ràng.

2. Đo pH thực quản 24 giờ

Đây được xem là phương pháp tiêu chuẩn trong chẩn đoán trào ngược dạ dày thực quản, đặc biệt là trào ngược acid. Kỹ thuật này sử dụng một đầu dò đặt trong thực quản để ghi nhận liên tục độ pH trong 24 giờ, từ đó xác định tần suất và thời gian các đợt trào ngược. Ngoài việc phát hiện sự hiện diện của acid trong thực quản, phương pháp này còn giúp liên hệ giữa triệu chứng lâm sàng và các đợt trào ngược, hỗ trợ chẩn đoán chính xác trong những trường hợp khó.

3ộ điều khiển nhiệt độ PID REX-C100, với cặp nhiệt

Giới thiệu về sản phẩm này Độ chính xác đo: + / - 0,5% FS Dung sai bù đầu lạnh: + /- 2 độ C (có thể được sửa đổi bằng phần mếm trong 0 ~ 50 độ C) Độ phân giải: 14 bit Chu ky lấy mẫu: 0,5 giây Quyền lực: AC 100-240V 50 / 60HZ Giá trị quá trình (PV), Giá trị cài đặt (SV) <iểm soát PIN (bao gồm ON / OFF, PID loại bước và PID liêr tỤc) Điều khiển tự điều chỉnh Đầu ra rơ le: công suất tiếp xúc 250V AC 3A (tải điện

3. Đo áp lực thực quản

Đo áp lực thực quản giúp đánh giá chức năng vận động của thực quản và hoạt động của cơ thắt thực quản dưới, yếu tố quan trọng trong cơ chế chống trào ngược. Phương pháp này cho phép xác định tình trạng giảm trương lực hoặc rối loạn vận động thực quản, từ đó hỗ trợ làm rõ nguyên nhân gây bệnh và định hướng điều trị phù hợp. Dù không trực tiếp chẩn đoán trào ngược, nhưng đây là công cụ quan trọng trong đánh giá toàn diện chức năng thực quản.

Để đặt lịch thăm khám với các chuyên gia đầu ngành tại hệ thống BVĐK Tâm Anh, Quý khách vui lòng liên hệ:

Tóm lại, siêu âm có phát hiện trào ngược dạ dày nhưng chỉ mang tính chất hỗ trợ và không đủ để chẩn đoán xác định bệnh. Đặc biệt, trong các trường hợp đánh giá ở trẻ nhỏ nếu trẻ quấy khóc và không hợp tác thì rất khó để thực hiện. Với các trẻ <2 tuổi thường có các cơn trào ngược sinh lý, chính vì vậy mà nghiệm pháp siêu này ít có giá trị chẩn đoán đặc hiệu. Để đánh giá chính xác tình trạng trào ngược và mức độ tổn thương, người bệnh cần thực hiện thêm các phương pháp chuyên sâu theo chỉ định của bác sĩ. Việc thăm khám sớm và đúng phương pháp sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, hạn chế biến chứng lâu dài.