Nội soi đại tràng và trực tràng là những phương pháp giúp chẩn đoán và điều trị bệnh lý đường tiêu hóa dưới bằng cách sử dụng một ống soi nhỏ và có gắn camera ở đầu ống soi. Tùy theo trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định kiểm tra một phần (trực tràng) hoặc toàn bộ khung đại tràng bao gồm cả trực tràng. Vậy, nội soi trực tràng và nội soi đại tràng khác nhau thế nào? Mỗi phương pháp được áp dụng trong trường hợp nào?

So sánh nội soi đại tràng và trực tràng khác nhau thế nào?

Tiêu chí	Nội soi đại tràng	Nội soi trực tràng
Phạm vi khảo sát	Ống nội soi được đưa từ hậu môn, qua trực tràng, đại tràng, manh tràng và đoạn cuối hồi tràng khi cần thiết (đoạn cuối của ruột non).	Ống nội soi được đưa từ hậu môn đến trực tràng (đoạn cuối của ruột già) và một phần đại tràng sigma (đoạn cuối của đại tràng)
Thời gian thực hiện	Khoảng 30 – 60 phút, có thể lâu hơn nếu cắt bỏ polyp hoặc thực hiện các can thiệp khác	Khoảng 5 – 10 phút nếu không phát hiện tổn thương cần xử lý
Chuẩn bị trước thủ thuật	Người bệnh cần điều chỉnh sang chế độ ăn ít chất xơ trước 1 ngày. Nếu nội soi gây mê, cần nhịn ăn trước 6-8 tiếng và ngưng uống nước 2-3 tiếng trước thủ thuật để giảm nguy cơ hít sặc. Có người nhà đi theo chăm sóc sau khi kết thúc. Bác sĩ có thể yêu cầu ngưng sử dụng một số loại thuốc, đồng thời chỉ định dùng thuốc xổ để làm sạch ruột.	Người bệnh không cần nhịn ăn và được chỉ định bơm thuốc thụt tháo hậu môn để làm sạch trực tràng.
Mức độ xâm lấn	Mức độ xâm lấn cao, có thể cần gây mê để hạn chế khó chịu và người bệnh thay đổi tư thế khi thực hiện.	Mức độ xâm lấn thấp, có thể không cần gây mê.
Khả năng phát hiện tổn thương	Có khả năng phát hiện tổn thương của toàn bộ khung đại trực tràng bao gồm vùng viêm loét, chảy máu, polyp, khối u…	Chỉ phát hiện tổn thương ở vùng hậu môn, trực tràng và một phần đại tràng sigma.
Khả năng can thiệp điều trị	Trong quá trình nội soi có thể kết hợp sinh thiết, cắt polyp, lấy dị vật, nong chỗ hẹp, điều trị xoắn đại tràng, cầm máu…	Có thể sinh thiết ở vùng trực tràng.
Chỉ định lâm sàng phổ biến	Tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ, đặc biệt với những đối tượng có nguy cơ cao như người từ 45 tuổi, tiền sử gia đình có người mắc bệnh ung thư đường tiêu hóa, mắc bệnh viêm ruột… Chẩn đoán các bệnh lý đại trực tràng khi có những biểu hiện nghi ngờ như đau bụng kéo dài, táo bón, tiêu chảy, đi ngoài lẫn máu… Điều trị các bệnh lý liên quan đến đại trực tràng bằng cách kết hợp cắt polyp, cầm máu, đặt stent… Theo dõi diễn tiến bệnh hoặc đánh giá hiệu quả điều trị	Chẩn đoán các bệnh lý ở vùng hậu môn – trực tràng khi có những triệu chứng như đại tiện ra máu, ngứa hoặc kích thích hậu môn… Theo dõi diễn tiến ở người đã hoặc đang điều trị viêm loét đại trực tràng, polyp trực tràng…
Biến chứng có thể gặp	Đau bụng, đầy hơi hoặc buồn nôn. Phản ứng với thuốc gây mê, rất ít trường hợp bị trụy tim mạch hoặc suy hô hấp Chảy máu hoặc thủng đại tràng (hiếm gặp) Tải VPBank	Biến chứng thường nhẹ và hiếm gặp hơn gồm đầy hơi, đau bụng, kích thích hậu môn. Các triệu chứng này có thể cải thiện nhanh chóng.
Chi phí thực hiện	Cao hơn do kỹ thuật phức tạp và có gây mê	Thấp hơn và thường không cần gây mê
Tần suất khuyến nghị	10 năm/lần: Nội soi không phát hiện u. ≤ 20 polyp tăng sản, < 10 mm. 7 – 10 năm/lần: đối với trường hợp có 1 – 2 u tuyến, < 10 mm 5 – 10 năm/lần: 1 – 2 polyp răng cưa không cuống < 10 mm. 3 – 5 năm/ lần: 3–4 u tuyến, < 10 mm 3–4 polyp răng cưa không cuống, < 10 mm Polyp tăng sản ≥ 10 mm 3 năm/ lần: 5 – 10 u tuyến 5–10 polyp răng cưa không cuống U tuyến hoặc polyp răng cưa không cuống ≥ 10 mm U tuyến với nhung mao hoặc tuyến–nhung mao và/hoặc loạn sản độ cao Polyp răng cưa không cuống với loạn sản U tuyến răng cưa kinh điển 1 năm/ lần: > 10 u tuyến 6 tháng: Cắt bỏ từng phần u tuyến hoặc răng cưa không cuống ≥ 20 mm.	Thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ và không thể thay thế nội soi đại trực tràng trong tầm soát và chẩn đoán

Ưu nhược điểm của từng phương pháp

Nội soi đại tràng và trực tràng có những ưu điểm và nhược điểm sau:

	Nội soi đại tràng	Nội soi trực tràng
Ưu điểm	Kiểm tra toàn bộ khung đại tràng bao gồm cả trực tràng, hỗ trợ phát hiện những tổn thương dù có kích thước nhỏ. Phát hiện sớm yếu tố nguy cơ liên quan đến ung thư đại trực tràng Có thể kết hợp với những phương pháp can thiệp khác để điều trị trong quá trình nội soi	Quy trình đơn giản, thực hiện nhanh chóng Ít xâm lấn nên ít gây khó chịu Chi phí thấp hơn Có thể phát hiện những tổn thương ở vùng hậu môn – trực tràng
Nhược điểm	Quy trình chuẩn bị phức tạp Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6 Thời gian thực hiện lâu, chi phí cao Có thể gây khó chịu nếu không gây mê	Dễ bỏ sót tổn thương ở những đoạn khác của đại tràng Có thể thực hiện thêm nội soi đại tràng nếu kết quả bất thường hoặc không chắc chắn Khó tầm soát ung thư đại trực tràng

Khi nào nên nội soi trực tràng thay vì đại tràng?

Nội soi trực tràng có thể chẩn đoán các bệnh lý liên quan đến vùng hậu môn – trực tràng như rò hậu môn, trĩ, xuất huyết trực tràng, polyp trực tràng, viêm trực tràng, ung thư trực tràng… Phương pháp này chỉ được thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ trong những trường hợp như:

• Có dấu hiệu nghi ngờ tổn thương khu trú ở vùng hậu môn – trực tràng như đi tiêu ra máu, vùng hậu môn bị ngứa ngáy và chảy dịch… (1)
• Theo dõi sức khỏe và đánh giá diễn tiến bệnh ở những người đang điều trị các bệnh lý liên quan đến trực tràng.

Khi nào cần nội soi đại tràng thay vì trực tràng?

Nội soi đại tràng có thể được chỉ định trong những trường hợp như:

• Có triệu chứng nghi ngờ tổn thương lan rộng đại tràng như đau bụng không rõ nguyên nhân, đi ngoài phân đen hoặc lẫn máu, rối loạn đại tiện, tiêu chảy xen kẽ táo bón kéo dài…
• Xuất hiện bất thường trên phim chụp X-quang, CT đại tràng hoặc kết quả nội soi trực tràng bất thường…
• Tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ, đặc biệt là người trên 45 tuổi, phát hiện polyp đại tràng trước đó, tiền sử gia đình có người mắc bệnh liên quan…
• Theo dõi sau điều trị các bệnh lý đại trực tràng như cắt polyp, cầm máu, lấy dị vật…

Để đặt lịch thăm khám tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, vui lòng liên hệ:

Nội soi đại tràng và trực tràng được chỉ định để tầm soát, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý liên quan. Tùy theo trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp để tối ưu chi phí và đảm bảo hiệu quả tốt nhất. Người bệnh có nhu cầu nội soi nên đến bệnh viện có chuyên khoa tiêu hóa để được bác sĩ kiểm tra và tư vấn phương pháp thích hợp.