Sốt Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes nhiễm virus. Bệnh thường biểu hiện bằng sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ khớp, đau hốc mắt, buồn nôn, nôn hoặc phát ban. Phần lớn người bệnh hồi phục sau 1-2 tuần, nhưng một số trường hợp có thể tiến triển thành Dengue có dấu hiệu cảnh báo hoặc Dengue nặng, gây thoát huyết tương, sốc, xuất huyết nặng hoặc tổn thương cơ quan, thậm chí đe dọa tính mạng.

Sốt Dengue là gì?

Sốt Dengue là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây sang người chủ yếu qua vết đốt của muỗi vằn Aedes aegypti mang virus. Bệnh thường khởi phát bằng sốt cao đột ngột, liên tục 2–7 ngày, kèm đau đầu, đau sau hốc mắt, đau cơ khớp, phát ban hoặc chấm xuất huyết dưới da.

Phần lớn người bệnh hồi phục sau 1–2 tuần. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn tiến nặng với thoát huyết tương gây sốc, xuất huyết nặng hoặc suy tạng, thường trong giai đoạn nguy hiểm từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, và có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. (1)

Sốt Dengue có thể biểu hiện từ nhẹ đến nặng. Theo phân loại lâm sàng của WHO, bệnh được chia thành:

• Dengue không có dấu hiệu cảnh báo.
• Dengue có dấu hiệu cảnh báo.
• Dengue nặng.

Dengue nặng được xác định khi người bệnh có một trong các tình trạng như thoát huyết tương nghiêm trọng dẫn đến sốc hoặc ứ dịch kèm suy hô hấp, xuất huyết nặng hoặc suy giảm chức năng cơ quan nặng.

Nguyên nhân gây sốt Dengue

Nguyên nhân trực tiếp gây sốt Dengue là do virus Dengue truyền từ người bệnh sang người lành chủ yếu thông qua muỗi Aedes. Khi muỗi hút máu người đang nhiễm virus, virus có thể xâm nhập và nhân lên trong cơ thể muỗi. Trong những lần đốt sau, muỗi có thể truyền virus sang người khác.

Sốt Dengue không lây trực tiếp thông thường từ người sang người qua tiếp xúc, ăn uống hoặc hô hấp. Tuy nhiên, người đang nhiễm virus có thể trở thành nguồn virus cho muỗi trong giai đoạn virus lưu hành trong máu. Vì vậy, người bệnh cũng cần tránh muỗi đốt để hạn chế lây truyền cho những người xung quanh.

Triệu chứng và các thể sốt Dengue thường gặp

Triệu chứng Dengue có thể thay đổi tùy từng người và từng giai đoạn bệnh. Về lâm sàng, người bệnh có thể được phân loại thành Dengue không có dấu hiệu cảnh báo, Dengue có dấu hiệu cảnh báo và Dengue nặng. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường giúp người bệnh được theo dõi và xử trí kịp thời.

1. Triệu chứng Dengue không có dấu hiệu cảnh báo

Sau thời gian ủ bệnh, Dengue thường khởi phát đột ngột với sốt cao. Các triệu chứng thường gặp gồm:

• Sốt cao: Có thể sốt 39-40°C, thường kéo dài khoảng 2-7 ngày.
• Đau đầu: Có thể đau nhiều, đặc biệt ở vùng trán.
• Đau hốc mắt: Cảm giác đau phía sau nhãn cầu, có thể tăng khi vận động mắt.
• Đau cơ, đau khớp: Đau nhức toàn thân, khiến người bệnh mệt mỏi.
• Buồn nôn hoặc nôn: Có thể kèm chán ăn.
• Phát ban: Một số người bệnh xuất hiện ban dạng dát hoặc dát sẩn trong quá trình mắc bệnh.
• Mệt mỏi: Có thể kéo dài ngay cả sau khi hết sốt.

Không phải người bệnh nào cũng xuất hiện đầy đủ các triệu chứng trên. Một số trường hợp có biểu hiện nhẹ hoặc thậm chí không có triệu chứng rõ ràng.

Tải VPBank

2. Dengue có dấu hiệu cảnh báo

Các dấu hiệu cảnh báo thường xuất hiện vào thời điểm quanh giai đoạn hạ sốt, thường từ ngày thứ 3-8 kể từ khi khởi phát sốt. Đây là giai đoạn người bệnh cần được theo dõi sát vì có thể diễn tiến nhanh sang Dengue nặng. Một số dấu hiệu cảnh báo gồm:

• Đau bụng nhiều hoặc đau khi ấn vùng bụng.
• Nôn dai dẳng.
• Có biểu hiện tích tụ dịch như tràn dịch màng phổi, cổ trướng.
• Chảy máu niêm mạc như chảy máu chân răng, chảy máu mũi.
• Bứt rứt, kích thích, lừ đừ hoặc buồn ngủ bất thường.
• Gan to.
• Hematocrit tăng dần qua các lần xét nghiệm.

Người bệnh xuất hiện dấu hiệu cảnh báo cần được bác sĩ đánh giá và thường cần theo dõi tại cơ sở y tế để phát hiện sớm nguy cơ chuyển nặng.

3. Dengue nặng

Dengue nặng là tình trạng cấp cứu, có thể biểu hiện bằng:

• Sốc do thoát huyết tương, có thể dẫn đến tụt huyết áp và suy tuần hoàn.
• Tích tụ dịch gây suy hô hấp.
• Xuất huyết nặng, chẳng hạn xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng.
• Tổn thương hoặc suy giảm chức năng cơ quan, có thể ảnh hưởng đến gan, não, tim hoặc các cơ quan khác.

Người bệnh có biểu hiện nghi ngờ Dengue nặng cần được đưa đến cơ sở y tế ngay để được cấp cứu và điều trị.

Lưu ý: Hết sốt không đồng nghĩa với việc bệnh đã khỏi hoàn toàn. Giai đoạn quanh thời điểm hạ sốt có thể là lúc người bệnh bắt đầu bước vào giai đoạn nguy kịch. Vì vậy, cần tiếp tục theo dõi các dấu hiệu cảnh báo ngay cả khi nhiệt độ cơ thể đã giảm.

Giai đoạn diễn tiến của bệnh

Sốt Dengue thường diễn tiến qua 3 giai đoạn điển hình gồm giai đoạn khởi sốt, giai đoạn nguy kịch và giai đoạn phục hồi. Việc nhận biết đúng từng giai đoạn giúp người bệnh theo dõi sát các dấu hiệu bất thường và hạn chế nguy cơ biến chứng nặng.

1. Giai đoạn khởi sốt

Giai đoạn này thường kéo dài khoảng 2-7 ngày với biểu hiện sốt cao đột ngột 39-40°C, kèm theo các triệu chứng của thể nhẹ như đau đầu, đau mỏi cơ. Giai đoạn này chủ yếu gây mệt mỏi nhưng chưa xuất hiện các biến chứng nguy hiểm sâu vào nội tạng. Ở giai đoạn này, nhiều trường hợp dễ nhầm lẫn với cảm cúm hoặc sốt virus thông thường nên thường chủ quan tự điều trị tại nhà.

2. Giai đoạn nguy hiểm cần theo dõi

Giai đoạn này thường kéo dài khoảng 24 – 48 giờ và là thời điểm cần theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo. Lúc này, bệnh nhân có thể đã giảm sốt hoặc hết sốt, khiến nhiều người lầm tưởng bệnh đã sụt giảm. Tuy nhiên, đây lại là thời điểm xảy ra hiện tượng thoát huyết tương dẫn đến cô đặc máu và giảm tiểu cầu nghiêm trọng.

Người bệnh cần được theo dõi sát sao để phát hiện các dấu hiệu cảnh báo thể nặng như đau bụng nhiều, nôn liên tục, tay chân lạnh, mệt lả, chảy máu cam, chân răng…. Người bệnh cần được theo dõi y tế chặt chẽ trong giai đoạn này ngay cả khi đã hết sốt.

3. Giai đoạn phục hồi sau bệnh

Nếu vượt qua giai đoạn nguy hiểm, người bệnh sẽ bước vào giai đoạn hồi phục kéo dài khoảng 48 – 72 giờ tiếp theo. Lòng mạch bắt đầu tái hấp thu dịch từ các mô kẽ trở lại hệ tuần hoàn. Người bệnh hết sốt hoàn toàn, thể trạng tiến triển tốt, huyết động ổn định, có cảm giác thèm ăn, tiểu nhiều và có thể xuất hiện ban hồi phục gây ngứa ngáy trên da.

Khi nào cần đến bệnh viện?

Người mắc sốt Dengue không nên chủ quan tự theo dõi tại nhà nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Trên thực tế, nhiều trường hợp bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh, đặc biệt vào giai đoạn giảm sốt từ ngày thứ 3 – 7 của bệnh. Người bệnh cần đến ngay bệnh viện khi có một trong các biểu hiện sau:

• Sốt cao liên tục khó hạ
• Đau bụng nhiều hoặc đau tăng dần
• Nôn liên tục, không ăn uống được
• Chảy máu cam, chảy máu chân răng
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen
• Xuất hiện nhiều chấm xuất huyết dưới da
• Tay chân lạnh, da nổi vân tím
• Mệt lả, vật vã, lừ đừ
• Khó thở, thở nhanh
• Tiểu ít hoặc không tiểu
• Co giật hoặc rối loạn ý thức

Những đối tượng có nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người béo phì, người có bệnh nền tim mạch, tiểu đường, suy giảm miễn dịch… Việc nhập viện và theo dõi đúng thời điểm giúp bác sĩ phát hiện sớm nguy cơ sốc Dengue, xuất huyết nặng hoặc suy đa cơ quan để điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm đến tính mạng.

Hướng chẩn đoán và điều trị

Việc chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát sốt Dengue, giúp hạn chế nguy cơ biến chứng nặng như sốc Dengue, xuất huyết nội tạng hoặc suy đa cơ quan. Tùy thời điểm mắc bệnh và mức độ triệu chứng, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp chẩn đoán và hướng điều trị phù hợp.

3ộ điều khiển nhiệt độ PID REX-C100, với cặp nhiệt

Giới thiệu về sản phẩm này Độ chính xác đo: + / - 0,5% FS Dung sai bù đầu lạnh: + /- 2 độ C (có thể được sửa đổi bằng phần mếm trong 0 ~ 50 độ C) Độ phân giải: 14 bit Chu ky lấy mẫu: 0,5 giây Quyền lực: AC 100-240V 50 / 60HZ Giá trị quá trình (PV), Giá trị cài đặt (SV) <iểm soát PIN (bao gồm ON / OFF, PID loại bước và PID liêr tỤc) Điều khiển tự điều chỉnh Đầu ra rơ le: công suất tiếp xúc 250V AC 3A (tải điện

1. Chẩn đoán

Bác sĩ thường kết hợp triệu chứng lâm sàng với các xét nghiệm cận lâm sàng để xác định bệnh và theo dõi diễn tiến.

• Xét nghiệm kháng nguyên NS1: Kháng nguyên NS1 có thể được phát hiện trong giai đoạn cấp, đặc biệt trong 7 ngày đầu của bệnh. Xét nghiệm NS1 dương tính hỗ trợ xác nhận nhiễm virus Dengue hiện tại hoặc gần đây. Tuy nhiên, kết quả NS1 âm tính không hoàn toàn loại trừ Dengue.
• Xét nghiệm kháng thể (IgM / IgG): Kháng thể IgM thường bắt đầu xuất hiện sau những ngày đầu của bệnh và có thể được sử dụng để hỗ trợ chẩn đoán nhiễm Dengue gần đây. Thời điểm xét nghiệm cần được bác sĩ lựa chọn dựa trên ngày khởi phát triệu chứng.
• Tổng phân tích tế bào máu: Theo dõi sát sao lượng tiểu cầu (PLT – thường giảm) và chỉ số Hematocrit (HCT – tăng cao biểu hiện cho tình trạng cô đặc máu do thoát huyết tương).
• Xét nghiệm RT-PCR hoặc xét nghiệm khuếch đại acid nucleic: Các xét nghiệm phát hiện RNA của virus có thể được sử dụng trong giai đoạn cấp, đặc biệt trong những ngày đầu của bệnh. Đây là nhóm xét nghiệm có thể hỗ trợ xác định virus và trong một số trường hợp xác định tuýp huyết thanh.

Lưu ý: Nếu nghi ngờ Dengue, bác sĩ có thể bắt đầu theo dõi và điều trị phù hợp dựa trên lâm sàng mà không nhất thiết phải chờ kết quả xét nghiệm.

2. Điều trị

Do chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu, phác đồ chủ yếu tập trung vào điều trị triệu chứng và nâng cao thể trạng:

• Hạ sốt đúng cách: Sử dụng Paracetamol đơn chất với liều 10 – 15mg/kg/lần, cách nhau mỗi 4 – 6 tiếng nếu sốt trên 38.5°C. Tổng liều không quá 60mg/kg/24 giờ. TUYỆT ĐỐI Không dùng Aspirin, Ibuprofen vì chúng làm trầm trọng thêm tình trạng xuất huyết dạ dày và nội tạng.
• Bù nước và điện giải: Khuyến khích uống nhiều nước Oresol (pha đúng tỷ lệ), nước trái cây, nước dừa hoặc nước cháo loãng. Uống từng ngụm nhỏ liên tục trong ngày để bù lại lượng dịch mất đi do sốt cao.
• Chế độ dinh dưỡng và theo dõi tại nhà: Ăn thức ăn lỏng, mềm, dễ tiêu hóa như cháo, súp, sữa. Tránh ăn hoặc uống các thực phẩm có màu đen, đỏ, hoặc nâu (như coca, sôcôla, huyết) vì dễ gây nhầm lẫn với triệu chứng nôn ra máu hoặc đi ngoài ra máu.
• Nằm nghỉ ngơi tuyệt đối tại giường, tránh vận động mạnh. Theo dõi nhiệt độ và các biểu hiện xuất huyết ít nhất 3 – 4 lần/ngày.

Tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người bệnh sốt Dengue được thăm khám và theo dõi theo phác đồ cập nhật với hệ thống xét nghiệm hiện đại hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ chuyển nặng. Các xét nghiệm như NS1, IgM, IgG, tổng phân tích tế bào máu được thực hiện nhanh chóng giúp bác sĩ đánh giá diễn tiến bệnh, theo dõi tiểu cầu, hematocrit và chỉ định điều trị phù hợp cho từng trường hợp.

Bên cạnh đó, hệ thống hồi sức cấp cứu, truyền nhiễm và đa chuyên khoa tại bệnh viện hỗ trợ xử trí kịp thời các ca sốt xuất huyết Dengue nặng, hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Biện pháp phòng ngừa

Cách phòng bệnh tốt nhất là cắt đứt đường lây truyền của virus bằng cách diệt muỗi, diệt lăng quăng và phòng tránh muỗi đốt:

• Diệt muỗi và lăng quăng/bọ gậy: Đậy kín các dụng cụ chứa nước; thả cá ăn lăng quăng; dọn dẹp các vật dụng phế thải quanh nhà (lốp xe, vỏ chai, mảnh vỡ) không để nước đọng; định kỳ thay nước lọ hoa.
• Phòng chống muỗi đốt: Ngủ màn kể cả ban ngày; mặc quần áo dài tay; sử dụng xịt/kem xua muỗi chứa hoạt chất an toàn; dùng rèm lưới chống muỗi ở các cửa.
• Chủ động tiêm vắc-xin: Tiêm vắc-xin sốt xuất huyết thế hệ mới theo đúng lịch trình khuyến cáo để cơ thể sản sinh kháng thể chủ động, giảm tỷ lệ mắc bệnh và giảm nguy cơ chuyển biến thành các thể bệnh nặng nguy hiểm.

Các chuyên gia tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh khuyến cáo người dân không nên chủ quan với các biểu hiện sốt cao kéo dài trong mùa dịch. Việc thăm khám sớm giúp phát hiện kịp thời nguy cơ sốt Dengue, theo dõi sát giai đoạn nguy hiểm và hạn chế biến chứng nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Sốt Dengue là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể diễn tiến nhanh và gây nhiều biến chứng nặng nếu không được phát hiện, theo dõi đúng cách. Chủ động phòng muỗi đốt, nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo và thăm khám kịp thời là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ sốc và xuất huyết nặng.