Sau vụ va chạm khiến tiền đạo Jesus de Miguel của Tenerife qua đời, thủ môn Jesus Owono của FC Andorra có thể đối diện với án phạt kỷ luật thể thao, thậm chí trách nhiệm hình sự nếu cơ quan chức năng xác định hành vi của anh cấu thành tội vô ý làm chết người.

Cái chết của tiền đạo Jesus de Miguel ở tuổi 30 sau pha va chạm với thủ môn Jesus Owono trong trận Tenerife gặp FC Andorra hôm 2/11 khiến bóng đá Tây Ban Nha bàng hoàng. Sự việc không chỉ đặt ra câu hỏi về những rủi ro trong bóng đá mà còn làm dấy lên tranh luận về trách nhiệm pháp lý của cầu thủ trong những tình huống tranh chấp dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Theo biên bản trọng tài được báo chí Tây Ban Nha dẫn lại, Owono bị truất quyền thi đấu trực tiếp sau pha va chạm. Trọng tài mô tả thủ môn Andorra đã “dùng chân ở vị trí cao, va chạm mạnh với đối phương bằng lực quá mức trong khi bóng đang được tranh chấp”. De Miguel sau đó được cấp cứu trên sân, đưa tới bệnh viện nhưng không qua khỏi vào sáng 3/11.

Tuy nhiên, thẻ đỏ không đồng nghĩa với việc Owono phải chịu trách nhiệm hình sự. Theo các phân tích pháp lý được truyền thông Tây Ban Nha đăng tải, cần phân biệt ba hướng xử lý: kỷ luật bóng đá, trách nhiệm hình sự và trách nhiệm dân sự. Mỗi hướng có căn cứ, điều kiện và mức độ chứng minh riêng.

Án kỷ luật thể thao: Có thể bị treo giò từ 4 đến 12 trận

Trước mắt, Owono phải đối diện với quá trình xem xét kỷ luật của Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha (RFEF). Đây là hướng xử lý trực tiếp từ chiếc thẻ đỏ mà thủ môn này phải nhận trong trận đấu với Tenerife.

Điều khoản đáng chú ý nhất là Điều 102 trong Bộ luật Kỷ luật RFEF, có tên gọi “Hành vi bạo lực đối với đối phương”. Quy định này nêu rõ: cầu thủ có hành vi bạo lực với đối thủ trong quá trình thi đấu, gây ra hậu quả tổn thương được xem là nghiêm trọng do tính chất thương tích hoặc thời gian phải nghỉ thi đấu, sẽ bị treo giò từ 4 đến 12 trận, nếu hành vi đó không cấu thành vi phạm nghiêm trọng hơn.

Với hậu quả đặc biệt nghiêm trọng trong vụ De Miguel, Điều 102 là căn cứ được nhiều tờ báo Tây Ban Nha đề cập khi phân tích khả năng xử phạt Owono. Tờ AS nhận định thủ môn Andorra có thể phải nhận án treo giò từ 8 đến 12 trận. Tuy nhiên, đây là dự đoán của truyền thông về mức phạt có thể được áp dụng, không phải mức án đã được RFEF công bố. Khung hình phạt trong văn bản chính thức vẫn là 4-12 trận.

Một điều khoản khác là Điều 130, quy định về hành vi bạo lực trong thi đấu. Theo đó, hành động tạo ra nguy hiểm nhưng không gây hậu quả thương tích có thể bị phạt từ 1 đến 3 trận hoặc đình chỉ tối đa một tháng. Tuy nhiên, do vụ va chạm giữa Owono và De Miguel dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, Điều 102 được xem là căn cứ phù hợp hơn để phân tích khả năng xử lý kỷ luật.

Cũng cần phân biệt Điều 102 với Điều 103 về hành vi hành hung. Điều 103 quy định mức treo giò từ 4 đến 12 trận đối với hành vi tấn công người khác không gây thương tích; mức phạt từ 6 đến 15 trận có thể được áp dụng nếu hành vi đó gây thương tích khiến nạn nhân phải nghỉ thi đấu. Tuy nhiên, điều khoản này nhấn mạnh yếu tố cố ý, trong đó bối cảnh hành động khi trận đấu đã dừng hoặc ở vị trí không thể tranh chấp bóng là những yếu tố quan trọng để xác định bản chất hành vi.

Trong vụ việc tại Tenerife, pha va chạm xảy ra khi hai cầu thủ tranh chấp bóng. Vì vậy, không thể mặc nhiên xem đây là một vụ hành hung có chủ ý. Việc xác định điều khoản kỷ luật cuối cùng thuộc thẩm quyền của cơ quan kỷ luật RFEF, căn cứ vào biên bản trọng tài, hình ảnh trận đấu và các chứng cứ liên quan.

Trách nhiệm hình sự: Điều 142 về tội vô ý làm chết người

Vấn đề nghiêm trọng hơn là khả năng Owono phải chịu trách nhiệm hình sự. Theo Điều 142 Bộ luật Hình sự Tây Ban Nha, người gây ra cái chết của người khác do hành vi bất cẩn có thể bị truy cứu về tội vô ý làm chết người (homicidio por imprudencia).

Điều luật phân biệt hai mức độ. Với hành vi vô ý nghiêm trọng (imprudencia grave), người phạm tội có thể bị phạt từ 1 đến 4 năm tù. Nếu hành vi được xác định là vô ý ít nghiêm trọng (imprudencia menos grave), mức phạt là tiền tương đương 3-18 tháng.

Như vậy, nếu cơ quan điều tra xác định pha va chạm của Owono có mức độ bất cẩn đủ để cấu thành tội phạm và hành vi đó có quan hệ nhân quả pháp lý với cái chết của De Miguel, Điều 142 có thể được xem xét. Đây là hướng pháp lý đáng chú ý nhất trong vụ việc, bởi tình huống được ghi nhận là một pha tranh chấp bóng chứ chưa có dữ liệu cho thấy thủ môn Andorra cố ý tấn công đối phương.

Mua Hàng với Shopee

Tuy nhiên, không phải mọi pha bóng nguy hiểm hoặc mọi va chạm dẫn đến hậu quả chết người đều cấu thành tội vô ý làm chết người. Cơ quan tố tụng phải đánh giá liệu Owono có vi phạm nghĩa vụ thận trọng mà một cầu thủ chuyên nghiệp phải tuân thủ hay không; hành động của anh có vượt quá rủi ro thông thường được chấp nhận trong bóng đá hay không; đồng thời phải chứng minh mối liên hệ giữa hành vi và hậu quả tử vong.

Đặc biệt, kết luận pháp y và hồ sơ y tế sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định nguyên nhân tử vong. Các hình ảnh từ nhiều góc quay, vị trí di chuyển của hai cầu thủ, cách Owono lao ra tranh bóng, mức độ va chạm và khả năng tránh va chạm cũng cần được xem xét.

Luật thể thao không tạo ra vùng miễn trừ hình sự

Một nguyên tắc quan trọng trong pháp luật Tây Ban Nha là cầu thủ chấp nhận những rủi ro vốn có của môn thể thao mà họ tham gia. Trong bóng đá, va chạm, tranh chấp tay đôi, những pha vào bóng quyết liệt hay tình huống thủ môn lao ra cản phá đều có thể dẫn đến chấn thương.

Khái niệm pháp lý thường được nhắc đến là riesgo permitido, có thể hiểu là “rủi ro được phép”. Những rủi ro nằm trong giới hạn thông thường của môn thể thao có thể được xem là một phần của hoạt động thi đấu mà các cầu thủ tự nguyện tham gia. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mọi hành vi trên sân đều được miễn trừ trách nhiệm pháp lý.

Nếu một cầu thủ cố tình tấn công đối phương hoặc thực hiện hành vi bất cẩn vượt quá giới hạn an toàn, trách nhiệm hình sự vẫn có thể được đặt ra. Ranh giới giữa một pha bóng quyết liệt, một tình huống vi phạm luật thi đấu và hành vi phạm tội phải được xác định dựa trên bản chất hành động, mức độ lỗi và chứng cứ cụ thể.

Điều 99 Luật Thể thao Tây Ban Nha số 39/2022 quy định rằng khi cơ quan có thẩm quyền trong quá trình xử lý kỷ luật phát hiện dấu hiệu của hành vi có thể cấu thành tội phạm, vụ việc phải được chuyển ngay tới cơ quan tư pháp hoặc Viện Công tố. Thủ tục kỷ luật sẽ được đình chỉ trong thời gian chờ kết quả giải quyết của cơ quan tư pháp hoặc quyết định kết thúc thủ tục tố tụng theo quy định.

Điều luật cũng quy định rằng nếu đã có bản án hình sự kết tội, cơ quan kỷ luật không được áp dụng thêm hình phạt hành chính khi trùng khớp về chủ thể, hành vi và căn cứ xử phạt. Quy định này nhằm tránh việc một người bị xử phạt hai lần cho cùng một hành vi trên cùng một cơ sở pháp lý.

Hai tiền lệ cho thấy ranh giới giữa tai nạn thể thao và hành vi phạm tội

Tây Ban Nha từng có những vụ việc liên quan đến trách nhiệm pháp lý của cầu thủ sau các va chạm hoặc hành vi bạo lực trên sân bóng. Hai bản án được công bố có thể giúp làm rõ cách tòa án đánh giá ranh giới giữa rủi ro thể thao và hành vi vượt quá giới hạn.

Tiền lệ thứ nhất là Bản án số 379/2025 của Tòa án tối cao Tây Ban Nha, ban hành ngày 30/4/2025. Tòa giữ nguyên mức án 6 năm tù đối với một cầu thủ bóng đá kỳ cựu về tội gây thương tích nghiêm trọng theo Điều 149 Bộ luật Hình sự.

Vụ việc xảy ra trong một trận đấu của giải bóng đá dành cho cầu thủ kỳ cựu. Sau khi bị trọng tài truất quyền thi đấu, cầu thủ này quay trở lại sân trong lúc trận đấu bị gián đoạn và cố tình đá mạnh vào lưng đối phương. Nạn nhân bị tổn thương nghiêm trọng vùng cột sống, mất khả năng vận động và phải ngồi xe lăn suốt đời.

Trong phán quyết, Tòa án tối cao nhấn mạnh hành vi tấn công có chủ ý không được xem là một tình huống tranh chấp bóng thông thường và không thuộc phạm vi rủi ro được phép của hoạt động thể thao. Bị cáo bị kết án 6 năm tù; đơn vị tổ chức giải cũng phải chịu trách nhiệm dân sự bổ sung.

Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

Tiền lệ này cho thấy một hành vi xảy ra trong khuôn khổ trận bóng vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu bản chất của nó là cố ý tấn công, vượt ra ngoài hoạt động chuyên môn. Tuy nhiên, khác biệt giữa vụ án năm 2025 và tình huống của Owono rất lớn: vụ án trước có hành vi cố ý tấn công khi bóng không còn trong cuộc, còn pha va chạm tại Tenerife xảy ra trong lúc tranh chấp bóng. Do đó, không thể lấy mức án 6 năm tù trong tiền lệ này để dự đoán hình phạt dành cho thủ môn Andorra.

Tiền lệ thứ hai là Bản án số 304/2023 của Tòa án cấp tỉnh Pontevedra, ban hành ngày 25/5/2023. Vụ việc liên quan đến một cầu thủ yêu cầu bồi thường 12.511,60 euro vì cho rằng đối phương đánh vào mặt mình bằng khuỷu tay trong một trận bóng đá.

Trong quá trình xét xử, tòa án xem xét cả tình huống va chạm giữa tiền đạo và thủ môn khi hai người cùng tranh chấp một đường bóng. Theo diễn biến được trình bày, thủ môn đã đến trước để phá bóng, trong khi tiền đạo có thể nhảy tránh nếu nhận thấy mình không thể chạm bóng trước.

Tòa bác yêu cầu bồi thường do không đủ chứng cứ chứng minh hành vi cố ý gây thương tích hoặc sự bất cẩn vượt quá giới hạn thông thường của bóng đá. Phán quyết cũng nhấn mạnh rằng việc trọng tài rút thẻ đỏ trong một tình huống gây thương tích không tự động làm phát sinh trách nhiệm bồi thường dân sự.

Đây là tiền lệ có nhiều điểm tương đồng hơn với vụ Owono, bởi tình huống được xem xét cũng liên quan đến va chạm giữa thủ môn và tiền đạo khi tranh chấp bóng. Dù vậy, bản án năm 2023 không có hậu quả tử vong và chỉ giải quyết yêu cầu bồi thường dân sự. Giá trị tham khảo của nó nằm ở nguyên tắc: cần chứng minh hành vi vượt quá rủi ro thể thao được chấp nhận, thay vì chỉ căn cứ vào hậu quả hoặc quyết định của trọng tài.

Trách nhiệm dân sự: Khả năng phát sinh yêu cầu bồi thường

Bên cạnh hình phạt kỷ luật và trách nhiệm hình sự, vụ việc còn có thể đặt ra vấn đề bồi thường dân sự cho gia đình De Miguel.

Điều 109 Bộ luật Hình sự Tây Ban Nha quy định việc thực hiện hành vi được pháp luật xác định là tội phạm làm phát sinh nghĩa vụ sửa chữa, bồi thường những thiệt hại gây ra. Điều 110 nêu rõ trách nhiệm dân sự có thể bao gồm việc khôi phục, sửa chữa thiệt hại và bồi thường tổn thất vật chất, tinh thần.

Trong trường hợp không có bản án hình sự, Điều 1902 Bộ luật Dân sự Tây Ban Nha cũng quy định người nào bằng hành động hoặc thiếu sót gây thiệt hại cho người khác do lỗi hoặc bất cẩn thì phải bồi thường thiệt hại đó. Điều 1903 còn đề cập trách nhiệm đối với thiệt hại do những người thuộc phạm vi quản lý hoặc nhân viên gây ra trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Tuy nhiên, việc yêu cầu bồi thường không đồng nghĩa với việc FC Andorra hoặc cá nhân Owono đương nhiên phải chịu trách nhiệm. Cần xác định chủ thể có lỗi, quan hệ nhân quả, phạm vi trách nhiệm và các điều khoản liên quan đến bảo hiểm, hợp đồng lao động hoặc tổ chức thi đấu. Đây là những vấn đề cần được giải quyết theo từng căn cứ pháp lý cụ thể.

Như vậy, Jesus Owono có thể đối diện với án treo giò theo Điều 102 Bộ luật Kỷ luật RFEF, trách nhiệm hình sự theo Điều 142 Bộ luật Hình sự nếu chứng minh được lỗi vô ý gây chết người, hoặc trách nhiệm bồi thường dân sự theo các quy định liên quan. Điều 138 về tội giết người chỉ có thể được xem xét nếu có chứng cứ chứng minh yếu tố cố ý.