Ghi nhận nhiều trường hợp bị tiêu chảy cấp mùa nắng nóng có xu hướng gia tăng về số lượng và biến chứng. Việc nhận biết sớm và xử trí đúng cách giúp phòng ngừa bệnh chuyển biến nguy hiểm.

Vì sao mùa nắng nóng dễ gây tiêu chảy?

Bệnh tiêu chảy bùng phát mạnh vào thời điểm nắng nóng thường liên quan đến sự phát triển, sinh sôi của một số loại virus hoặc vi khuẩn, thực phẩm biến chất do điều kiện bảo quản không thích hợp, vệ sinh môi trường kém hoặc cơ địa từng người…

1. Virus và vi khuẩn

Nhiệt độ và độ ẩm môi trường tăng cao là điều kiện thuận lợi để một số loại vi khuẩn, virus gây bệnh, đặc biệt là bệnh ở đường tiêu hóa. Một số loại vi khuẩn nguy hiểm có khả năng sinh sôi mạnh mẽ trong mùa nóng như vi khuẩn E.coli, vi khuẩn thương hàn, vi khuẩn lỵ… đặc biệt vi khuẩn tả (V.cholerae) có thể gây tiêu chảy ồ ạt, phân lỏng, nôn ói và mất nước nghiêm trọng trong thời gian ngắn. [1]

2. Ngộ độc thực phẩm

Nguy cơ ngộ độc thực phẩm có khả năng gia tăng trong mùa nắng nóng do nhiệt độ môi trường cao khiến quá trình phân hủy và ô nhiễm thực phẩm diễn ra nhanh hơn. Thực phẩm có thể biến chất, sinh độc tố nếu không được bảo quản đúng cách ở nhiệt độ thích hợp.

Tiêu thụ thực phẩm không đảm bảo vệ sinh có thể gây tiêu chảy cấp kèm theo đau bụng, buồn nôn và nôn. Chẳng hạn các loại thực phẩm giải khát như nước đá, kem, nước ngọt… có nguồn gốc sản xuất không đảm bảo hoặc bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ môi trường, có thể là trung gian truyền vi khuẩn và virus gây bệnh đường ruột.

Tải VPBank

3. Uống rượu, bia

Không chỉ nước giải khát, nhu cầu sử dụng rượu, bia và các loại đồ uống có cồn cũng gia tăng trong những ngày hè oi bức. Nhưng có thể nhiều người chưa biết, ethanol trong rượu, bia có khả năng kích thích niêm mạc đường tiêu hóa, làm tăng nhu động ruột, giảm khả năng hấp thu nước dẫn đến nguy cơ rối loạn tiêu hóa và tiêu chảy cấp mùa nắng nóng.

Đồ nhắm/ nhậu đi kèm rượu, bia thường là thực phẩm giàu chất béo, chế biến sẵn hoặc không được bảo quản đúng cách… tiêu thụ quá mức có thể gây phá vỡ hàng rào bảo vệ niêm mạc ruột và ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột.

4. Môi trường ô nhiễm

Thời tiết nắng nóng tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển và gia tăng mật độ của một số loại vi khuẩn, virus và ký sinh trùng, từ đó làm tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường sống, đặc biệt tại các khu vực đông dân cư hoặc hệ thống xử lý rác thải, nước thải không đảm bảo.

Ruồi, gián và các loại côn trùng trung gian dễ sinh sôi, góp phần phát tán mầm bệnh từ rác thải và nguồn nước bẩn sang thực phẩm hoặc vật dụng sinh hoạt. Bên cạnh đó, thói quen không rửa tay đúng cách trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh cũng làm tăng nguy cơ lây truyền mầm bệnh qua đường tiêu hóa, bao gồm bệnh tiêu chảy cấp.

5. Cơ thể không dung nạp đường

Một số người có cơ địa không dung nạp được đường như lactose, glucose-galactose, fructose… thường có trong sữa, trái cây, mật ong… – các loại thực phẩm được ưa chuộng trong mùa nắng nóng. Nếu tiêu thụ nhóm thực phẩm này với lượng lớn trong thời tiết nóng bức, người bệnh có thể bị chướng bụng, đầy hơi, đau quặn bụng, đi ngoài nhiều lần…

Ai có nguy cơ bị tiêu chảy cấp mùa nắng nóng?

Tiêu chảy cấp có thể xảy ra ở bất kỳ ai nhưng một số người có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do đặc điểm thể chất, thói quen sinh hoạt và môi trường sống:

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

• Trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, do hệ miễn dịch và chức năng tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện.
• Người sinh sống tại khu vực có hệ thống xử lý chất thải kém, sử dụng nhà tiêu không hợp vệ sinh hoặc xả thải trực tiếp ra ao, hồ, sông, suối… thường có nguy cơ tiếp xúc với nguồn nước và thực phẩm bị nhiễm mầm bệnh gây tiêu chảy.
• Người sống cùng nhà, chăm sóc hoặc có tiếp xúc gần với người bệnh tiêu chảy cấp nhưng không thực hiện đúng các biện pháp vệ sinh cá nhân có nguy cơ bị lây nhiễm bệnh.
• Người có thói quen ăn uống không đảm bảo vệ sinh như ăn rau sống chưa rửa sạch, ăn hải sản chưa nấu chín kỹ… có nguy cơ bị nhiễm vi khuẩn, virus và ký sinh trùng từ thực phẩm gây bệnh đường ruột.
• Người sống trong khu vực bị ngập úng, điều kiện vệ sinh môi trường kém thường dễ mắc các bệnh về đường tiêu hóa, trong đó có tiêu chảy cấp.

Những điều cần thực hiện khi bị tiêu chảy cấp

Khi có dấu hiệu nghi ngờ tiêu chảy cấp như đi ngoài nhiều lần, nôn liên tục, khát, khô môi, tiểu ít, sốt cao, có máu trong phân… người bệnh cần:

• Nhanh chóng đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám, chẩn đoán nguyên nhân và tư vấn điều trị thích hợp. Người bệnh không nên chủ quan, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người có bệnh lý nền…
• Người bệnh cần được bù nước và điện giải đúng cách bằng dung dịch oresol đúng hướng dẫn. Nếu không có oresol, có thể thay thế bằng nước cháo loãng, nước súp, nước đun sôi để nguội… Việc bù nước cho người bệnh cần thực hiện liên tục, chia thành nhiều lần, uống theo từng ngụm nhỏ để tăng khả năng hấp thu.
• Người bệnh ưu tiên các thực phẩm mềm, dễ tiêu như cháo, súp, cơm nhão… đồng thời hạn chế thức ăn nhiều dầu mỡ, gia vị cay nóng và đồ uống có cồn để tránh gây áp lực lên hệ tiêu hóa.
• Người bệnh không tự ý sử dụng thuốc nếu chưa được bác sĩ thăm khám, tư vấn. Tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy, kháng sinh hoặc các bài thuốc dân gian truyền miệng khi chưa có chỉ định y tế có thể khiến thời gian bệnh kéo dài hoặc gây biến chứng.
• Người bệnh cần tái khám theo lịch hẹn để theo dõi tình trạng sức khỏe, thực hiện đúng các biện pháp vệ sinh cá nhân để hạn chế nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng…

Tiêu chảy nói chung và tiêu chảy cấp mùa nắng nóng nói riêng là vấn đề sức khỏe cần nhận được sự quan tâm đúng mức từ cộng đồng. Do là bệnh lý phổ biến, nên nhiều người thường mang tâm lý chủ quan, điều này có thể làm tăng nguy cơ biến chứng do can thiệp chậm trễ. Để bảo vệ sức khỏe, mọi người cần chủ động trong việc vệ sinh cá nhân và giữ gìn môi trường sống, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trong chế biến và bảo quản.