Sẹo kết mạc là tình trạng tổn thương ở lớp màng mỏng bao phủ lòng trắng mắt và mặt trong mí mắt, có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ và chức năng bảo vệ của mắt. Nhiều người chỉ phát hiện khi thấy mắt cộm, đỏ kéo dài hoặc xuất hiện mô xơ bất thường sau viêm nhiễm, chấn thương hay phẫu thuật. Vậy sẹo kết mạc là gì, nguyên nhân do đâu, nhận biết bằng cách nào và điều trị ra sao?

Sẹo kết mạc là gì?
Sẹo kết mạc là tình trạng hình thành mô xơ trên kết mạc – lớp màng mỏng, trong suốt bao phủ phần lòng trắng của mắt (củng mạc) và lót mặt trong mí mắt. Bình thường, kết mạc có vai trò bảo vệ nhãn cầu, giữ ẩm và giúp mắt di chuyển trơn tru. Khi lớp mô này bị tổn thương do viêm nhiễm, chấn thương, bỏng hóa chất hoặc sau phẫu thuật, cơ thể sẽ kích hoạt quá trình lành thương. Nếu quá trình hồi phục diễn ra quá mức hoặc kéo dài, các sợi collagen tăng sinh bất thường có thể tạo thành mô xơ, dẫn đến sẹo.
Về bản chất, sẹo kết mạc là phản ứng tự nhiên của cơ thể nhằm “vá lại” vùng tổn thương, nhưng khi mô sẹo co kéo hoặc dày lên, nó có thể làm thay đổi cấu trúc bề mặt nhãn cầu. Mức độ nghiêm trọng của sẹo kết mạc phụ thuộc vào nguyên nhân gây tổn thương, phạm vi viêm và cách xử trí ban đầu. Vì vậy, việc phát hiện sớm và điều trị đúng cách các bệnh lý hoặc chấn thương ở mắt là yếu tố quan trọng để hạn chế nguy cơ hình thành sẹo và các biến chứng về sau. (1)

Nguyên nhân hình thành sẹo kết mạc ở mắt
Sẹo kết mạc thường hình thành khi lớp kết mạc bị tổn thương và quá trình lành thương diễn ra bất thường, dẫn đến tăng sinh mô xơ quá mức. Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra tình trạng này, từ tác động bên ngoài đến các bệnh lý tại chỗ và toàn thân như:
1. Chấn thương thể chất hoặc hóa học
Các chấn thương trực tiếp vào mắt như va đập, dị vật, trầy xước, bỏng nhiệt hoặc bỏng hóa chất có thể gây tổn thương sâu đến kết mạc. Đặc biệt, bỏng hóa chất (axit, kiềm) có nguy cơ gây viêm nặng và phá hủy cấu trúc mô, khiến quá trình hồi phục kéo dài và dễ để lại sẹo co kéo.
Ngoài ra, các phẫu thuật mắt hoặc can thiệp ngoại khoa vùng kết mạc nếu chăm sóc không tốt cũng có thể dẫn đến hình thành mô xơ sau mổ.
2. Nhiễm trùng
Phần lớn viêm kết mạc nhiễm trùng thông thường không gây sẹo kết mạc đáng kể. Sẹo có thể xuất hiện sau một số nhiễm trùng đặc hiệu hoặc viêm nặng, kéo dài; ví dụ, mắt hột do Chlamydia trachomatis có thể gây sẹo kết mạc, biến dạng mi và tổn thương giác mạc. Cần xác định nguyên nhân để điều trị phù hợp.
3. Rối loạn mắt và da
Một số bệnh lý mạn tính tại mắt hoặc da có thể ảnh hưởng trực tiếp đến kết mạc. Ví dụ, các bệnh viêm kết mạc dị ứng kéo dài, bệnh lý tự miễn tại mắt hoặc các rối loạn da có biểu hiện ở niêm mạc có thể gây viêm mạn tính và xơ hóa kết mạc theo thời gian. Tình trạng viêm lặp đi lặp lại khiến mô kết mạc mất tính đàn hồi và dễ hình thành sẹo.
4. Sử dụng thuốc
Việc sử dụng kéo dài một số loại thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là thuốc chứa chất bảo quản hoặc thuốc điều trị glaucoma trong thời gian dài, có thể gây độc tính bề mặt nhãn cầu, kích ứng và viêm mạn tính kết mạc.
Phản ứng viêm âm ỉ kéo dài này làm tăng nguy cơ xơ hóa mô. Ngoài ra, một số phản ứng dị ứng thuốc nghiêm trọng cũng có thể gây tổn thương niêm mạc mắt và để lại sẹo.
5. Rối loạn toàn thân
Một số bệnh lý toàn thân, đặc biệt là các bệnh tự miễn hoặc rối loạn viêm mạn tính, có thể ảnh hưởng đến niêm mạc mắt. Khi hệ miễn dịch hoạt động bất thường, quá trình viêm và lành thương ở kết mạc có thể bị rối loạn, dẫn đến tăng sinh mô xơ.
Những trường hợp này thường tiến triển dai dẳng và cần điều trị phối hợp giữa chuyên khoa mắt và các chuyên khoa liên quan để kiểm soát bệnh nền và hạn chế sẹo lan rộng.

Dấu hiệu nhận biết sẹo kết mạc
Sẹo kết mạc có thể biểu hiện từ nhẹ đến nặng tùy theo mức độ tổn thương và phạm vi xơ hóa. Dưới đây là những dấu hiệu thường gặp giúp bạn nhận biết sớm tình trạng này:
- Cảm giác cộm, vướng hoặc như có dị vật trong mắt: do bề mặt kết mạc không còn trơn láng như bình thường, gây khó chịu khi chớp mắt.
- Đỏ mắt kéo dài: vùng kết mạc có thể xuất hiện mạch máu nổi rõ hoặc đỏ mạn tính, thường gợi ý tình trạng viêm hoặc kích ứng còn tồn tại; bản thân sẹo kết mạc ổn định thường không gây đỏ mắt.
- Khô mắt, rát mắt thường xuyên: có thể xảy ra nếu sẹo làm biến dạng bề mặt nhãn cầu, ảnh hưởng tuyến lệ phụ, tế bào hình đài hoặc phân bố phim nước mắt.
- Xuất hiện dải mô trắng hoặc mô dày bất thường: quan sát có thể thấy vùng mô xơ màu trắng đục hoặc hơi dày lên trên lòng trắng mắt.
- Hạn chế vận động nhãn cầu: trong trường hợp nặng, sẹo co kéo có thể làm mắt khó liếc sang các hướng hoặc gây cảm giác căng tức khi nhìn sang bên.
- Dính mi cầu (mi mắt dính vào nhãn cầu): đây là dấu hiệu nghiêm trọng, có thể gây biến dạng khe mi và ảnh hưởng đến chức năng bảo vệ của mắt.
- Giảm thị lực (hiếm gặp nhưng có thể xảy ra): sẹo kết mạc đơn thuần thường không trực tiếp làm giảm thị lực; thị lực có thể bị ảnh hưởng nếu kèm tổn thương giác mạc, che trục thị giác hoặc biến chứng bề mặt nhãn cầu.
Sẹo kết mạc có nguy hiểm không?
Sẹo kết mạc khu trú, ổn định có thể chỉ gây ít triệu chứng và chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ hoặc gây cộm nhẹ. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, đặc biệt khi sẹo hình thành sau viêm nặng, bỏng hóa chất hoặc bệnh lý mạn tính, tình trạng này có thể tiến triển phức tạp và gây ra các biến chứng đáng kể.
Một trong những biến chứng thường gặp là khô mắt mạn tính do mô sẹo làm rối loạn cấu trúc bề mặt nhãn cầu và ảnh hưởng đến sự phân bố nước mắt. Nếu sẹo co kéo mạnh, có thể dẫn đến dính mi cầu (mi mắt dính vào nhãn cầu), làm hạn chế vận động mắt và gây khó chịu kéo dài.
Trong trường hợp nặng hơn, sẹo có thể làm biến dạng bề mặt nhãn cầu, ảnh hưởng đến giác mạc và gây giảm thị lực. Ở một số bệnh lý viêm mạn tính, sẹo còn có xu hướng lan rộng và tái phát nếu không kiểm soát tốt nguyên nhân nền.
Chẩn đoán sẹo kết mạc
Để chẩn đoán sẹo kết mạc, bác sĩ sẽ dựa vào thăm khám lâm sàng kết hợp với một số kỹ thuật chuyên sâu nhằm đánh giá mức độ xơ hóa và ảnh hưởng đến cấu trúc mắt. Dưới đây là các phương pháp thường được sử dụng:
- Khám mắt bằng đèn khe (sinh hiển vi): đây là phương pháp cơ bản và quan trọng nhất. Bác sĩ sử dụng đèn khe để quan sát chi tiết bề mặt kết mạc dưới độ phóng đại cao, giúp phát hiện vùng mô xơ, dải sẹo trắng đục, tình trạng co kéo hoặc dính mi cầu. Đèn khe cũng hỗ trợ đánh giá mức độ viêm kèm theo và sự ảnh hưởng đến giác mạc.
- Lật mi và kiểm tra kết mạc mi: trong một số trường hợp, sẹo có thể nằm ở mặt trong mí mắt. Bác sĩ sẽ lật mi trên và mi dưới để kiểm tra toàn bộ kết mạc, phát hiện vùng dày xơ hoặc dính bất thường giữa mi và nhãn cầu.
- Nhuộm fluorescein: giúp đánh giá tổn thương biểu mô giác mạc/kết mạc và phim nước mắt; thuốc nhuộm không xác định trực tiếp mô sẹo kết mạc mà hỗ trợ phát hiện tổn thương bề mặt đi kèm.
- Đánh giá chức năng nước mắt: các test như đo thời gian vỡ phim nước mắt hoặc kiểm tra lượng nước mắt tiết ra có thể được thực hiện để xác định mức độ khô mắt liên quan đến sẹo kết mạc.
- Chụp ảnh và theo dõi tiến triển: trong trường hợp sẹo lan rộng hoặc nghi ngờ bệnh lý mạn tính, bác sĩ có thể chụp ảnh bề mặt nhãn cầu để lưu hồ sơ và theo dõi sự tiến triển theo thời gian.
- Xét nghiệm hoặc sinh thiết (khi cần thiết): nếu nghi ngờ sẹo liên quan đến bệnh lý tự miễn hoặc rối loạn niêm mạc phức tạp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu hoặc sinh thiết kết mạc để xác định nguyên nhân chính xác và định hướng điều trị phù hợp.

Phương pháp điều trị sẹo kết mạc
Việc điều trị sẹo kết mạc phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ xơ hóa và mức độ ảnh hưởng đến chức năng mắt. Mục tiêu điều trị là kiểm soát viêm, hạn chế tiến triển sẹo và phục hồi bề mặt nhãn cầu tối đa có thể. Dưới đây là các phương pháp thường được áp dụng:
- Điều trị nội khoa bằng thuốc nhỏ mắt: nước mắt nhân tạo và các biện pháp bảo vệ bề mặt nhãn cầu có thể giúp giảm triệu chứng. Thuốc chống viêm hoặc điều hòa miễn dịch chỉ được sử dụng khi có chỉ định theo nguyên nhân và cần bác sĩ theo dõi. Việc dùng thuốc cần theo dõi chặt chẽ để tránh tác dụng phụ, đặc biệt khi sử dụng kéo dài.
- Điều trị nguyên nhân nền: nếu sẹo kết mạc liên quan đến nhiễm trùng, bệnh tự miễn hoặc rối loạn viêm mạn tính, việc kiểm soát nguyên nhân gốc là rất quan trọng. Điều này có thể bao gồm kháng sinh, thuốc kháng virus, thuốc ức chế miễn dịch hoặc phối hợp điều trị với chuyên khoa khác nhằm ngăn sẹo tiếp tục tiến triển.
- Chăm sóc và phục hồi bề mặt nhãn cầu: nước mắt nhân tạo, thuốc mỡ bôi trơn có thể được cân nhắc tùy tình trạng. Những biện pháp này giúp giảm khô và ma sát nhưng không bảo đảm ngăn được sẹo co kéo tiến triển.
- Phẫu thuật giải phóng sẹo/tách dính: khi sẹo gây dính mi cầu, hạn chế vận động mắt hoặc biến dạng bề mặt nhãn cầu, phẫu thuật có thể được chỉ định để cắt bỏ mô xơ và tái tạo lại kết mạc. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể ghép kết mạc tự thân hoặc màng ối để phục hồi cấu trúc và giảm nguy cơ tái dính.
- Theo dõi và tái khám định kỳ: sẹo kết mạc, đặc biệt khi liên quan đến bệnh mạn tính, có thể tái phát hoặc tiến triển chậm theo thời gian. Vì vậy, việc tái khám định kỳ giúp bác sĩ đánh giá đáp ứng điều trị và điều chỉnh phác đồ kịp thời.

Cách phòng ngừa sẹo kết mạc mắt
Sẹo kết mạc thường hình thành sau viêm nhiễm, chấn thương hoặc bệnh lý mạn tính ở mắt. Vì vậy, phòng ngừa đúng cách ngay từ đầu có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ xơ hóa và biến chứng lâu dài. Dưới đây là những biện pháp quan trọng nên thực hiện:
- Điều trị sớm và triệt để các bệnh viêm mắt: khi có dấu hiệu đỏ mắt, đau, chảy ghèn hoặc kích ứng kéo dài, cần đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị đúng phác đồ, tránh để viêm chuyển sang mạn tính gây sẹo.
- Bảo vệ mắt khỏi chấn thương và hóa chất: đeo kính bảo hộ khi làm việc trong môi trường bụi, hóa chất hoặc có nguy cơ va đập giúp hạn chế tổn thương trực tiếp lên kết mạc.
- Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt kéo dài: một số thuốc, đặc biệt là thuốc chứa corticoid hoặc chất bảo quản mạnh, nếu dùng không đúng chỉ định có thể gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể và làm nặng một số nhiễm trùng
- Giữ vệ sinh mắt đúng cách: rửa tay trước khi chạm vào mắt, không dụi mắt mạnh và hạn chế dùng chung khăn, mỹ phẩm mắt để giảm nguy cơ nhiễm trùng.
- Kiểm soát tốt bệnh lý nền: nếu mắc bệnh tự miễn hoặc rối loạn viêm mạn tính, cần tuân thủ điều trị và tái khám định kỳ để hạn chế ảnh hưởng đến niêm mạc mắt.
- Tái khám sau phẫu thuật hoặc chấn thương mắt: theo dõi sát sau can thiệp giúp phát hiện sớm dấu hiệu viêm, dính hoặc tăng sinh mô xơ để xử trí kịp thời.
Khách hàng có nhu cầu khám mắt, đo và kiểm tra tật khúc xạ, điều trị các bệnh đục thủy tinh thể, bệnh võng mạc, glôcôm… và tạo hình thẩm mỹ mắt có thể lựa chọn Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Trung tâm quy tụ đội ngũ bác sĩ, chuyên gia giàu kinh nghiệm, được đầu tư hệ thống máy móc, thiết bị hiện đại và chuyên sâu, phục vụ chẩn đoán, điều trị bệnh về mắt và phẫu thuật tật khúc xạ hiệu quả, kết hợp với quy trình thăm khám chặt chẽ, chú trọng khám sàng lọc và tư vấn trước điều trị nhằm giúp khách hàng tiết kiệm thời gian, lựa chọn phương pháp phù hợp, an toàn.
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
- Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
- 108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
- (Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
- Hotline: 024 3872 3872 – 024 7106 6858
- Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM:
- 2B Phổ Quang, Phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM
- (Đ/c cũ: 2B Phổ Quang, P.2, Q.Tân Bình, TP.HCM)
- Hotline: 093 180 6858 – 0287 102 6789
- Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh – Quận 8:
- 316C Phạm Hùng, Phường Chánh Hưng, TP.HCM
- (Đ/c cũ: 316C Phạm Hùng, P.5, Q.8, TP.HCM)
- Hotline: 093 180 6858 – 0287 102 6789
- Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7:
- 25 Nguyễn Hữu Thọ, Phường Tân Hưng, TP.HCM
- (Đ/c cũ: 25 Nguyễn Hữu Thọ, P.Tân Hưng, Q.7, TP.HCM)
- Hotline: 093 180 6858 – 0287 102 6789
- Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy:
- 265 Cầu Giấy, Phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội
- (Đ/c cũ: 265 Cầu Giấy, P.Dịch Vọng, Q.Cầu Giấy, TP. Hà Nội)
- Hotline: 024 3872 3872 – 024 7106 6858
- Fanpage:
- Website: tamanhhospital.vn
Sẹo kết mạc là hậu quả của quá trình tổn thương và lành thương bất thường ở lớp màng bảo vệ bề mặt mắt. Mặc dù có thể chỉ gây khó chịu nhẹ trong một số trường hợp, nhưng nếu không được phát hiện và xử trí đúng cách, sẹo có thể dẫn đến dính mi cầu, khô mắt mạn tính và thậm chí ảnh hưởng đến thị lực. Hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và thăm khám kịp thời là chìa khóa giúp kiểm soát tình trạng này hiệu quả. Chủ động bảo vệ đôi mắt và tuân thủ điều trị sẽ góp phần duy trì thị lực khỏe mạnh và ổn định lâu dài.
Nguồn Trang : https://tamanhhospital.vn/seo-ket-mac/
Công chúa handsome… Truyện dài. (phần I)
Đêm tàn của những đau thương 19 phần
nói yêu em 7 lần
Anh Chọn Ai? Siêu Mẫu Hay Osin? full Chương 70
Truyện Ngắn : Mùa Đông Năm Ấy
TRUYỆN NGẮN : KẾT THÚC RỒI ĐẤY
CAFE ĐẮNG VỊ NGỌT KHÔNG ĐƯỜNG ..TỐI THỨ 7- QUANG HÙNG
sài gòn nắng tắt gió vẫn thổi
2 mệnh đẹp nhất trồng cây Hạnh Phúc: Tiền Vào Như Nước
Trồng cây khế trong nhà, gia chủ có thể nhận điều đặc biệt này
Kho cá cùng loại quả này, thịt săn chắc, nhừ xương, không tanh
Vì sao trước khi nấu nên ngâm thịt với nước muối loãng?
Thêm một lát gừng tươi vào chảo rán cá có tác dụng gì?
3 loại cá tự nhiên, khó nuôi nhân tạo: Chỉ người sành ăn mới biết
Mẹo đuổi gián đơn giản, không cần dùng hóa chất nặng mùi
3 vị trí tốt nhất để đặt cây cảnh hợp mệnh gia chủ
