Ứng dụng kỹ thuật vi phẫu điều trị phù bạch mạch

Vi phẫu điều trị phù bạch mạch (bác sĩ dùng kỹ thuật vi phẫu và siêu vi phẫu để phục hồi hệ thống dẫn lưu bạch huyết) giúp nâng cao hiệu quả điều trị. Thông qua kỹ thuật này, tình trạng sưng bọng, căng tức và biến chứng nhiễm trùng chi trên sau điều trị ung thư vú có thể được kiểm soát hiệu quả, hạn chế tổn thương mô lành, tối ưu tính thẩm mỹ.

Vi phẫu điều trị phù bạch mạch là gì?

Vi phẫu điều trị phù bạch mạch là kỹ thuật sử dụng kính hiển vi điện tử phóng đại lớn cùng các dụng cụ siêu vi phẫu tinh xảo để can thiệp trực tiếp vào các mạch bạch huyết và mạch máu có kích thước siêu nhỏ (đường kính chỉ từ 0,3 đến 0,8 mm).

Phù bạch mạch sau điều trị ung thư (hay phù bạch huyết) chi trên là di chứng âm thầm, có thể khởi phát ở khoảng 20% – 40% người bệnh sau phẫu thuật đoạn nhũ kết hợp nạo vét hạch nách hoặc xạ trị ung thư vú. Mức độ can thiệp vào hạch nách càng nhiều thì nguy cơ gây phù càng cao: nhóm nạo vét hạch nách có tỷ lệ phù tay lên đến gần 20% (so với khoảng 5% – 6% ở nhóm chỉ sinh thiết hạch gác). Việc phẫu thuật hoặc xạ trị làm gián đoạn dòng chảy có nhiệm vụ dẫn lưu dịch bạch huyết về hệ tuần hoàn, làm dịch nghẽn ứ đọng trong mô dưới da, gây đau nhức, căng tức, xơ hóa mô mềm và làm gia tăng nguy cơ nhiễm trùng mô mềm tái phát. (1)

Trước đây, điều trị tình trạng này chủ yếu dựa vào các phương pháp bảo tồn như mang tất áp lực, quấn băng ép ba lớp hoặc tập vật lý trị liệu. Dù hỗ trợ giảm nhẹ triệu chứng, các liệu pháp này đòi hỏi người bệnh phải duy trì trong thời gian dài với hiệu quả không quá rõ ràng. Hiện nay, với kỹ thuật vi phẫu, hướng điều trị phù bạch mạch từ “sống chung với bệnh” đã chuyển hướng sang hồi phục chức năng giải phẫu hệ bạch huyết an toàn, hiệu quả.

Vi phẫu điều trị phù bạch mạch hoạt động như thế nào?

Cơ chế cốt lõi của vi phẫu điều trị phù bạch mạch là tái lập đường lưu thông hoặc tái tạo khả năng tự hấp thu dịch bạch huyết bị ứ đọng tại chi bị tổn thương.

Trong trường hợp sức khỏe bình thường, hệ thống mạch bạch huyết đóng vai trò thu gom dịch kẽ và protein dư thừa từ các mô để đưa về hệ tĩnh mạch. Khi các hạch nách và đường dẫn lưu bị cắt bỏ hoặc tổn thương do xạ trị, dòng chảy này bị đứt gãy. Dịch ứ đọng lâu ngày không chỉ làm tăng chu vi cánh tay mà còn kích thích sự tăng sinh quá mức của mô mỡ và mô xơ dưới da.

• Giai đoạn sớm: Dịch tích tụ còn phục hồi đuược, khi ấn vào da vẫn còn để lại vết lõm rõ rệt.

• Giai đoạn mạn tính: Tình trạng ứ dịch kéo dài làm mô xơ cứng lại, cánh tay sưng to nhưng ấn không còn vết lõm do thể tích sưng lúc này chủ yếu là mô xơ và mỡ dày lên. Protein tích tụ kéo dài làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, khiến cánh tay dễ bị nhiễm trùng tái phát.

Thông qua kỹ thuật vi phẫu điều trị phù bạch mạch, phẫu thuật viên giải quyết hiện tượng tắc nghẽn bằng hai cơ chế chính:

• Tạo đường thoát mới (Bypass): Nối các mạch bạch huyết bị tắc nghẽn trực tiếp vào các tĩnh mạch nhỏ nông ở lân cận, giúp dịch bạch huyết xả thẳng vào hệ tuần hoàn tĩnh mạch.

• Tái tạo “máy bơm” tự nhiên: Chuyển vạt mô chứa các hạch bạch huyết khỏe mạnh cùng mạch máu nuôi từ vị trí khác trên cơ thể đến vùng tổn thương, giúp khôi phục khả năng tự dẫn lưu.

  

Có những phương pháp vi phẫu nào điều trị phù bạch mạch?

Tùy thuộc vào giai đoạn bệnh, tình trạng xơ hóa mô và đặc điểm giải phẫu của từng người bệnh, bác sĩ phẫu thuật tạo hình sẽ lựa chọn kỹ thuật vi phẫu điều trị phù bạch mạch phù hợp, về cơ bản bao gồm (thông tin mang tính tham khảo):

1. Nối bạch mạch – tĩnh mạch

Phẫu thuật nối bạch mạch – tĩnh mạch (Lymphatic Ovenular Anastomosis – LVA) là kỹ thuật siêu vi phẫu hiện đại, xâm lấn tối thiểu. Bác sĩ thực hiện rạch da tạo đường cắt rất nhỏ ở vùng cánh tay bị phù. Dưới kính hiển vi phóng đại cao, phẫu thuật viên tìm kiếm các đường mạch bạch huyết còn hoạt động và các tĩnh mạch nhỏ nông dưới da, sau đó dùng chỉ siêu vi phẫu kích thước 11.0 hoặc 12.0 để khâu nối chúng lại với nhau. (2)

• Ưu điểm: Vết mổ nhỏ, hạn chế tổn thương mô, ít đau, thời gian hồi phục nhanh chóng (người bệnh có thể xuất viện trong ngày hoặc sau 1 đêm).

  

  Mall) Loa Kiểm Âm Bluetooth EDIFIER MR3/MR5 I Công Suất 36W | Bluetooth 5.4 |

• Hiệu quả: Giúp xả dịch ứ đọng, giảm nhanh cảm giác nặng nề, căng tức và làm giảm chu vi cánh tay rõ rệt ở giai đoạn sớm khi mạch bạch huyết chưa bị xơ hóa hoàn toàn.

2. Ghép hạch bạch huyết có cuống mạch

Ghép hạch bạch huyết có cuống mạch hay chuyển hạch bạch huyết tự thân (Vascularized Lymph Node Transfer – VLNT) có thể được bác sĩ chỉ định khi hệ thống mạch bạch huyết ở chi đã bị xơ hóa nghiêm trọng.

Bác sĩ sẽ bóc tách một cụm hạch bạch huyết khỏe mạnh kèm theo mạch máu nuôi từ vùng cho (như vùng bẹn, đùi, màng nối lớn hay vùng hông) – khối mô ghép này được gọi là vạt hạch, ghép vào vùng bị tổn thương. Sau đó, các mạch máu nuôi vạt hạch được bác sĩ khâu nối với mạch máu tại vùng nhận bằng kỹ thuật vi phẫu.

• Ưu điểm: Các hạch bạch huyết được ghép vào đóng vai trò như “máy bơm” sinh học, tự hấp thu và dẫn lưu dịch bạch huyết tích tụ.

• Kết hợp tái tạo vú tức thì hoặc trì hoãn: Vạt hạch tự thân có thể được thu hoạch kết hợp cùng vạt da mỡ vùng bụng dưới (vạt DIEP) hoặc vạt cơ lưng rộng (vạt LD) để đồng thời vừa điều trị phù bạch mạch vừa tái tạo lại bầu ngực cho người bệnh ung thư vú trong cùng một ca phẫu thuật với tỷ lệ thất bại vạt vi phẫu rất thấp (chỉ khoảng 1% – 2,5%).

3. Phối hợp vi phẫu với các phương pháp khác

Để đạt được hiệu quả tối ưu, đặc biệt là ở những trường hợp phù nghiêm trọng (khi cánh tay đã xuất hiện nhiều mô mỡ và mô xơ dày đặc), bác sĩ có thể chỉ định kết hợp vi phẫu điều trị phù bạch mạch với các phương pháp khác như:

• Phối hợp với phẫu thuật hút mỡ (Liposuction): Kết hợp can thiệp vi phẫu tái lập dòng chảy (LVA/VLNT) với hút mỡ giúp giải quyết cả hai vấn đề: vừa tái tạo đường dẫn lưu, vừa loại bỏ tổ chức mỡ và mô xơ tích tụ mạn tính.

• Phối hợp với trị liệu bảo tồn: Mang băng quấn áp lực, tập vật lý trị liệu chuyên biệt và massage dẫn lưu bạch huyết nhẹ nhàng sau mổ giúp duy trì thành quả phẫu thuật.

Ai có thể được chỉ định vi phẫu điều trị phù bạch mạch?

Phương pháp vi phẫu điều trị phù bạch mạch có thể được bác sĩ cân nhắc chỉ định cho các trường hợp như:

• Người bệnh phù bạch huyết chi trên sau phẫu thuật đoạn nhũ, nạo vét hạch nách hoặc xạ trị ung thư vú.

• Người bệnh ở giai đoạn sớm (giai đoạn I, II) khi mạch bạch huyết chưa bị xơ hóa hoàn toàn (rất thích hợp cho kỹ thuật LVA).

• Người bệnh giai đoạn muộn đã điều trị bảo tồn nhưng không đạt hiệu quả, cánh tay sưng to, nặng nề, căng tức ảnh hưởng nhiều đến vận động và sinh hoạt.

• Người bệnh gặp các đợt viêm mô tế bào, nhiễm trùng tái phát nhiều lần ở cánh tay bị phù.

• Người bệnh có nhu cầu kết hợp tái tạo lại bầu ngực bằng mô tự thân (vạt DIEP, vạt LD) cùng lúc với điều trị phù bạch mạch.

Những trường hợp nào cần thận trọng hoặc chưa phù hợp vi phẫu?

Mặc dù mang lại nhiều ưu điểm vượt trội, bác sĩ có thể chưa chỉ định hoặc cần thận trọng trong cân nhắc chỉ định vi phẫu điều trị phù bạch mạch trong các trường hợp gồm:

• Ung thư vú tiến triển tại chỗ hoặc nghi ngờ tái phát chưa được kiểm soát ổn định.

  

  Điện Thoại Di Động Honor X6c 6GB + 128GB/256GB - Pin 5300mAh NFC - Camer

• Cơ thể đang khởi phát đợt nhiễm trùng cấp tính (viêm mô tế bào, áp xe) hoặc tổn thương da hở ở cánh tay bị phù.

• Người bệnh mắc các bệnh lý nền nặng chưa kiểm soát như đái tháo đường, bệnh lý tim mạch, suy thận.

• Người bệnh có tiền sử hút thuốc lá nhiều (do làm tăng nguy cơ co thắt mạch, chậm lành vết thương và thất bại mối nối vi phẫu).

• Người bệnh chưa đảm bảo điều kiện sức khỏe chung để trải qua thời gian gây mê phẫu thuật.

Quy trình vi phẫu nối bạch mạch, tĩnh mạch diễn ra như thế nào?

Tại bệnh viện uy tín, quá trình vi phẫu điều trị phù bạch mạch (kỹ thuật LVA) được thực hiện qua các bước chuẩn hóa nghiêm ngặt, về cơ bản có thể bao gồm (thông tin mang tính tham khảo):

• Khám lâm sàng và đánh giá bản đồ bạch huyết: Bác sĩ đo chu vi/thể tích cánh tay, đánh giá độ xơ hóa mô và chỉ định thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu như chụp bạch huyết bằng huỳnh quang xanh indocyanine (ICG), chụp cộng hưởng từ (chụp MRI) hoặc xạ hình bạch huyết để định vị các mạch bạch huyết còn hoạt động.

• Gây mê hoặc gây tê: Người bệnh được vô cảm thích hợp (gây tê tại chỗ kết hợp tiền mê hoặc gây mê toàn thân tùy theo số lượng đường nối).

• Rạch da và bóc tách vi phẫu: Bác sĩ tạo các đường rạch nhỏ khoảng 1 – 2 cm ở vị trí đã đánh dấu trên cánh tay. Dưới kính hiển vi phẫu thuật phóng đại lớn, phẫu thuật viên bóc tách chính xác để bộc lộ mạch bạch huyết và tĩnh mạch nhỏ.

• Khâu nối siêu vi phẫu: Bác sĩ dùng chỉ siêu vi phẫu khâu nối trực tiếp mạch bạch huyết vào tĩnh mạch. Lưu thông của đường nối được kiểm tra tức thì dưới ánh sáng huỳnh quang ICG.

• Đóng vết mổ và băng ép nhẹ: Kiểm tra cầm máu kỹ lưỡng, khâu phục hồi các đường rạch da bằng chỉ thẩm mỹ và quấn băng hỗ trợ.

• Theo dõi và phục hồi sau mổ: Người bệnh được chăm sóc vết mổ, dùng kháng sinh phòng ngừa nhiễm trùng, hướng dẫn tập vận động nhẹ nhàng và bác sĩ sẽ chỉ định tái khám định kỳ để đánh giá độ giảm chu vi chi.

Vi phẫu điều trị phù bạch mạch nâng cao tính an toàn và hiệu quả điều trị. Để chữa trị tốt di chứng phù bạch huyết, người bệnh nên chọn thăm khám và điều trị tại bệnh viện uy tín. Đơn cử như Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, triển khai hiệu quả kỹ thuật vi phẫu điều trị phù bạch mạch, giúp người bệnh giải quyết triệt để di chứng phù tay voi (phù bạch huyết cánh tay) mạn tính sau điều trị ung thư vú. Với sự hỗ trợ của trang thiết bị siêu vi phẫu hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, bệnh viện mang đến kỹ thuật can thiệp an toàn, khôi phục tối đa chức năng vận động và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.