Chăm sóc da sau xạ trị ở người bệnh ung thư vú

Sau xạ trị ung thư vú, vùng da được chiếu xạ có thể xuất hiện tình trạng khô, đỏ, ngứa, sạm màu hoặc bong tróc, gây khó chịu cho người bệnh. Chăm sóc da sau xạ trị ở người bệnh ung thư vú đúng cách giúp giảm kích ứng, hỗ trợ da phục hồi và hạn chế các tổn thương nghiêm trọng. Người bệnh nên chăm sóc da như thế nào, cần tránh những gì và khi nào nên đi khám? Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn những biện pháp chăm sóc da an toàn, phù hợp.

Lưu ý: Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế hướng dẫn, chỉ định trực tiếp từ bác sĩ điều trị. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn, chỉ định của bác sĩ, không tự ý áp dụng các mẹo dân gian hay các phương pháp chưa được kiểm chứng khác trong việc chăm sóc da sau xạ trị để tránh rủi ro cho sức khỏe.

Da thay đổi như thế nào sau xạ trị ung thư vú?

Trước khi tìm hiểu cách chăm sóc da sau xạ trị ở người bệnh ung thư vú, cần hiểu về sự thay đổi của da sau xạ trị. Xạ trị là phương pháp giúp giảm nguy cơ ung thư tái phát tại vùng vú hoặc thành ngực. Tuy nhiên, tia xạ cũng có thể gây phản ứng tạm thời trên da nằm trong vùng điều trị. Trong quá trình xạ trị, vùng da quanh vú của người bệnh có thể xuất hiện một số sự thay đổi như:

• Da đỏ hoặc sẫm màu hơn
• Da khô, căng và ngứa
• Da nóng rát hoặc nhạy cảm hơn
• Da bong tróc trong một số trường hợp.

Các thay đổi về da trong quá trình điều trị ung thư vú khá thường gặp và không có nghĩa là túi ngực hoặc vạt tái tạo đang bị hỏng. Quan trọng, cần theo dõi da còn nguyên vẹn hay không và có đau tăng, sưng nóng, chảy dịch hoặc có vết thương hở hay không. Trường hợp da thay đổi kèm các triệu chứng bất thường, bác sĩ sẽ tìm kiếm nguyên nhân và điều trị để tránh xảy ra biến chứng nguy hiểm.

Chăm sóc da sau xạ trị ở người bệnh ung thư vú như thế nào?

Việc chăm sóc da đúng cách trong xạ trị có thể giúp giảm thiểu tác dụng phụ trên da, giúp người bệnh giảm bớt sự khó chịu trong quá trình điều trị và giúp da phục hồi nhanh hơn sau điều trị. Trong và sau xạ trị ung thư vú, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn chăm sóc da từ bác sĩ. Dưới đây là một số lưu ý trong chăm sóc da sau xạ trị ở người bệnh ung thư vú: (1)

Bộ phát wifi 4G di động mini ROOSEE M610, chuẩn wifi 6

1. Trước khi bắt đầu xạ trị

Bác sĩ hoặc điều dưỡng sẽ kiểm tra tình trạng da và vú tái tạo trước khi điều trị. Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ nếu có vết thương chưa lành; da đỏ hoặc đau; chảy dịch từ vết mổ; sưng nóng vùng vú; sốt; da quá mỏng trên túi ngực; vùng da loét hoặc nghi hoại tử.

Nếu tái tạo bằng vạt LD, TRAM hoặc DIEP, bác sĩ cũng sẽ kiểm tra da, mô vạt và các vùng cứng bất thường. Có thể chụp ảnh vùng vú trước xạ trị để làm mốc so sánh.

2. Chăm sóc da hàng ngày trong thời gian xạ trị

• Vệ sinh da nhẹ nhàng bằng nước ấm và sản phẩm làm sạch dịu nhẹ; rửa tay và thấm khô bằng khăn mềm.
• Không chà xát mạnh, kỳ da, tẩy tế bào chết, dùng nước quá nóng hoặc gãi vùng da ngứa.
• Dùng kem dưỡng ẩm dịu nhẹ, không hương liệu theo hướng dẫn của nhân viên y tế, thường 2 – 3 lần/ngày. Nếu bác sĩ chuyên khoa Xạ trị có hướng dẫn riêng về thời điểm bôi kem trước buổi xạ, hãy thực hiện theo hướng dẫn đó.
• Không mặc áo quá bó sát gây ma sát mạnh vùng da quanh vú, ưu tiên chọn chất liệu vải mềm mịn, thoáng mát, tạo cảm giác thoải mái, dễ chịu cho da.

3. Khi da vú bị sạm hoặc sẫm màu

Nếu da chỉ sẫm màu nhưng vẫn nguyên vẹn, không đau tăng, không sưng nóng và không chảy dịch, thường chưa cần điều trị đặc hiệu cho sắc tố. Lúc này, người bệnh cần dưỡng ẩm → giảm ma sát → tránh nắng → tiếp tục theo dõi. Màu da có thể đậm hơn trong những tuần cuối của xạ trị và có thể chưa trở lại bình thường ngay sau buổi xạ cuối cùng.

4. Sau khi kết thúc xạ trị (kết thúc buổi xạ cuối cùng)

Phản ứng da có thể chưa biến mất ngay khi hoàn thành buổi xạ cuối cùng. Lúc này, người bệnh cần tiếp tục chăm sóc da nhẹ nhàng, dưỡng ẩm, tránh ma sát, bảo vệ khỏi ánh nắng và theo dõi những thay đổi của vú tái tạo.

Không nên vội dùng thuốc làm trắng hoặc thực hiện laser ngay sau xạ trị. Chỉ cân nhắc điều trị tăng sắc tố thẩm mỹ sau khi da đã hồi phục hoàn toàn; nếu kéo dài, có thể phối hợp với bác sĩ Da liễu.

Khi nào cần liên hệ với bệnh viện?

Tương tự các phương pháp điều trị khác, xạ trị ung thư vú có thể có một số tác dụng phụ. Để đảm bảo an toàn, người bệnh cần liên hệ với bệnh viện khi:

• Báo nhân viên y tế nếu có: da bong ướt; đau tăng rõ; vùng đỏ ngày càng rộng; vết mổ bắt đầu hở; chảy dịch; phỏng nước nhiều.
• Cần được đánh giá sớm hoặc khẩn cấp nếu có: SỐT; vú sưng – nóng – đỏ – đau tăng nhanh; dịch mủ hoặc mùi bất thường; vết thương hở sâu; da loét hoặc hoại tử; nhìn thấy hoặc nghi túi ngực sắp lộ ra ngoài.

Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, người bệnh cần liên hệ ngay với bác sĩ hoặc đến trực tiếp bệnh viện để được kiểm tra. Không nên chờ đến lần xạ trị tiếp theo để tránh tình trạng các vấn đề này diễn tiến xấu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Mua Hàng với Shopee

Những lưu ý quan trọng cần nhớ

Một số lưu ý quan trọng trong quá trình chăm sóc da sau xạ trị ở người bệnh ung thư vú gồm:

• Tham vấn kỹ bác sĩ các vấn đề về da có thể gặp phải và phương pháp chăm sóc da theo từng giai đoạn điều trị.
• Sạm da trong quá trình xạ trị là tình trạng thường gặp.
• Bảo vệ da khỏi ma sát và ánh nắng: Mặc quần áo mềm, rộng và thoáng. Tránh để đường may, áo ngực hoặc vật cứng cọ xát vùng nách, nếp dưới vú, sẹo hoặc vùng da đang đỏ, sạm. Nếu áo ngực gây đau hoặc ma sát, hãy trao đổi với điều dưỡng hoặc bác sĩ. Tránh nắng trực tiếp; ưu tiên che phủ da. Sau khi da hồi phục, hỏi bác sĩ về việc dùng kem chống nắng phù hợp nếu vùng da này có khả năng phơi nắng.
• Không cố làm trắng da trong khi đang xạ trị bao gồm việc tự ý dùng kem làm trắng mạnh, hydroquinone, retinoid/retinol, AHA/BHA, sản phẩm tẩy tế bào chết, peel da, laser điều trị sắc tố hoặc mỹ phẩm không rõ thành phần trên vùng da đang xạ trị.
• Nếu da đỏ, ngứa hoặc rát: Không tự mua thuốc bôi. Bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc chống viêm tại chỗ phù hợp nếu cần. Một số corticosteroid bôi ngoài da có thể được sử dụng theo chỉ định, nhưng cần dùng đúng loại, đúng vị trí và đúng thời gian. Không tự bôi corticosteroid lên vùng da bong ướt hoặc có vết thương hở.
• Nếu da bắt đầu bong: Trường hợp da khô, tróc nhẹ nhưng không chảy dịch. Tiếp tục chăm sóc nhẹ nhàng và dưỡng ẩm theo hướng dẫn. Nếu da bị trợt, ướt hoặc chảy dịch. Không tự bôi mỹ phẩm hoặc thuốc không được chỉ định. Báo bác sĩ hoặc điều dưỡng để được đánh giá và lựa chọn băng chăm sóc phù hợp.
• Trường hợp tái tạo bằng túi ngực, cần chủ động theo dõi da, nếu da ngày càng mỏng, vết mổ hở, đỏ lan rộng, đau tăng, sưng nóng, chảy dịch hoặc túi ngực ngày càng nổi rõ ngay dưới da hay nhìn thấy túi ngực hoặc nghi túi ngực sắp lộ ra ngoài, cần liên hệ với bác sĩ ngay.
• Trường hợp tái tạo bằng vạt LD, TRAM hoặc DIEP, bác sĩ sẽ theo dõi tình trạng da, độ mềm của vú, vùng mô cứng, hoại tử mỡ (nếu có), sẹo, co rút hoặc xơ hóa và thay đổi hình dạng hoặc thể tích của vú. Người bệnh lưu ý không tự xoa bóp mạnh vùng vú nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn.
• Đặc biệt, trong trường hợp vết thương hở sâu, hoại tử hoặc lộ/đe dọa lộ túi ngực cần đến trực tiếp bệnh viện để được đánh giá sớm.

Sạm da là hiện tượng thường gặp trong quá trình xạ trị, đây không phải là dấu hiệu túi ngực hoặc vạt tái tạo đang hỏng, vì thế người bệnh không nên quá lo lắng. Để hạn chế, cải thiện vấn đề sạm da, người bệnh cần tuân thủ chỉ định điều trị và hướng dẫn chăm sóc của bác sĩ, bao gồm việc chăm sóc da sau xạ trị ở người bệnh ung thư vú. Cần thông báo ngay với bác sĩ khi xuất hiện dấu hiệu bất thường đi kèm.