Mảng xơ vữa là khối cholesterol, tế bào viêm, mô xơ và canxi tích tụ trong thành động mạch. Mảng có thể bắt đầu hình thành từ thời thơ ấu, nhưng phải mất nhiều năm, thậm chí vài chục năm, mới đủ lớn để làm hẹp lòng mạch. Hiểu rõ cơ chế hình thành mảng xơ vữa giúp chủ động phòng ngừa từ sớm.

Cơ chế hình thành mảng xơ vữa động mạch
Cơ chế hình thành mảng xơ vữa là một quá trình liên tục, bao gồm các phản ứng sinh hóa và biến đổi cấu trúc tế bào phức tạp tại thành mạch. Quá trình này diễn ra qua 4 giai đoạn chính, bắt đầu từ sự tổn thương vi mô ban đầu cho đến nguy cơ vỡ mảng xơ vữa nguy hiểm.
1. Giai đoạn 1: Sự suy giảm chức năng của lớp nội mạc mạch máu
Lớp tế bào lót trong cùng của mạch máu vốn có nhiệm vụ bảo vệ thành mạch và giúp máu lưu thông mượt mà. Tuy nhiên, khi chịu tác động từ huyết áp cao, khói thuốc lá hay đường huyết tăng, lớp lót này sẽ bị tổn thương và xước nhẹ. Hậu quả là lớp nội mạc mạch máu mất đi khả năng bảo vệ, tạo điều kiện cho các chất có hại bám vào và châm ngòi cho phản ứng viêm.
2. Giai đoạn 2: Sự thâm nhiễm LDL và hình thành tế bào bọt
Cholesterol “xấu” (LDL-C) trong máu dễ dàng chui qua vết xước ở lớp lót để đi sâu vào bên trong thành mạch và biến chất. Nhận diện có bất thường, các tế bào bạch cầu sẽ di chuyển đến và xử lý những hạt mỡ biến tính này. Tuy nhiên, nếu có quá nhiều LDL-C, bạch cầu sẽ bị phình to ra và bám lại thành từng vệt mỡ đục trên thành mạch.
3. Giai đoạn 3: Sự tăng sinh xơ và tích lũy canxi
Để ngăn khối mỡ trôi ra ngoài, các tế bào cơ ở thành mạch sẽ di chuyển đến và tiết ra chất xơ để bao bọc khối mỡ lại, tạo thành một lớp vỏ xơ cứng. Theo thời gian, canxi trong máu tiếp tục lắng đọng vào đây khiến khối xơ vữa cứng như đá. Lúc này, thành mạch bị mất đi độ đàn hồi tự nhiên và lòng mạch bắt đầu bị thu hẹp lại.
>>> Xem thêm: Mảng bám động mạch hình thành do đâu? Có đáng ngại?
4. Giai đoạn 4: Sự nứt vỡ mảng xơ vữa
Các tế bào viêm bên trong mảng xơ vữa liên tục tiết ra chất bào mòn, làm cho lớp vỏ xơ ngày càng mỏng và yếu đi. Áp lực từ dòng máu chảy mạnh có thể làm rách hoặc nứt lớp vỏ mỏng này, khiến nhân mỡ bên trong bị lộ ra ngoài. Ngay lập tức, các tiểu cầu và tế bào máu sẽ tụ lại tạo thành cục máu đông lớn, có thể gây tắc nghẽn mạch máu hoàn toàn chỉ trong vài phút.

Các yếu tố thúc đẩy quá trình hình thành mảng xơ vữa
Quá trình xơ vữa mạch máu diễn ra nhanh hay chậm phụ thuộc vào các yếu tố nguy cơ. Mỗi yếu tố tác động vào một hoặc nhiều giai đoạn trong cơ chế hình thành mảng xơ vữa, vì vậy nhận biết và phân loại các tác nhân này sẽ giúp người bệnh chủ động bảo vệ sức khỏe tim mạch.
Nhóm yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được:
- Tuổi tác: Mạch máu có xu hướng lão hóa và dễ tổn thương hơn khi tuổi tác càng cao.
- Giới tính: Nam giới thường có nguy cơ bị xơ vữa động mạch sớm hơn so với phụ nữ chưa mãn kinh.
- Yếu tố di truyền: Gia đình có người thân từng mắc bệnh tim mạch sớm sẽ làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu.

Nhóm yếu tố nguy cơ có thể thay đổi/kiểm soát được: (1)
- Mỡ máu cao: Nồng độ mỡ xấu (LDL) dư thừa trong máu chính là nguồn nguyên liệu tạo ra các tế bào bọt.
- Hút thuốc lá: Các chất độc trong khói thuốc trực tiếp làm hỏng lớp lót mạch máu và thúc đẩy mỡ tích tụ nhanh hơn.
- Tăng huyết áp: Áp lực máu chảy quá mạnh liên tục dội vào thành mạch, làm lớp lót nhanh bị rách và xước.
- Đái tháo đường: Lượng đường trong máu cao kéo dài làm gia tăng phản ứng viêm và khiến thành mạch dễ bị tổn thương.
- Béo phì, ít vận động: Làm rối loạn quá trình chuyển hóa chất béo và gia tăng tình trạng viêm trong cơ thể.
Mảng xơ vữa ổn định và mảng dễ vỡ khác nhau ở đâu?
Mảng xơ vữa ổn định có cấu trúc tương đối chắc chắn với lớp vỏ xơ rất dày bao bọc bên ngoài và nhân mỡ nhỏ bên trong. Nhờ lớp vỏ dày, mảng này rất khó bị vỡ ra bất ngờ, nhưng khi nó phát triển to dần sẽ làm hẹp lòng mạch, gây ra các cơn đau thắt ngực hoặc mỏi chân khi vận động do thiếu máu nuôi dưỡng.
Ngược lại, mảng xơ vữa dễ vỡ (không ổn định) lại giống như “quả bom hẹn giờ” với lớp vỏ xơ rất mỏng nhưng chứa đựng một nhân mỡ lớn và nhiều tế bào viêm bên trong. Loại mảng này có thể không làm hẹp lòng mạch nhiều nên khó phát hiện, nhưng nó lại rất dễ bị nứt vỡ đột ngột dưới áp lực máu, tạo ra cục máu đông gây ra đột quỵ hoặc nhồi máu cơ tim cấp tính. Đây là những biến chứng xơ vữa động mạch có thể đe dọa tính mạng.

Phòng ngừa sự hình thành mảng xơ vữa
Chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ giúp làm chậm cơ chế hình thành mảng xơ vữa và là cách phòng ngừa xơ vữa động mạch hiệu quả, giúp mạch máu luôn khỏe mạnh. Mỗi người nên thực hiện thói quen sinh hoạt lành mạnh và theo dõi sức khỏe tim mạch định kỳ để giúp phát hiện sớm nhằm ngăn chặn mảng xơ vữa tích tụ bằng cách:
- Ăn uống lành mạnh với nhiều rau xanh, cá, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế đồ ăn nhiều mỡ động vật, đồ chiên rán.
- Tập thể dục đều đặn ít nhất 5 buổi/tuần với mỗi buổi tập khoảng 30 phút để tăng cường sức khỏe mạch máu và giúp cơ thể tiêu thụ bớt mỡ thừa.
- Không hút thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử và tránh xa môi trường có khói thuốc.
- Theo dõi và kiểm soát tốt các chỉ số huyết áp, đường huyết và mỡ máu theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.
- Khám sức khỏe định kỳ để kịp thời phát hiện sớm các nguy cơ tiềm ẩn và điều trị từ giai đoạn đầu.
Để đặt lịch khám, tư vấn và điều trị trực tiếp với các bác sĩ tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, Quý khách hàng có thể liên hệ theo thông tin sau:
HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH
- Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội:
- 108 Phố Hoàng Như Tiếp, Phường Bồ Đề, TP. Hà Nội
- (Đ/c cũ: 108 Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP. Hà Nội)
- Hotline: 024 3872 3872 – 024 7106 6858
- Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM:
- 2B Phổ Quang, Phường Tân Sơn Hòa, TP.HCM
- (Đ/c cũ: 2B Phổ Quang, P.2, Q.Tân Bình, TP.HCM)
- Hotline: 093 180 6858 – 0287 102 6789
- Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh – Quận 8:
- 316C Phạm Hùng, Phường Chánh Hưng, TP.HCM
- (Đ/c cũ: 316C Phạm Hùng, P.5, Q.8, TP.HCM)
- Hotline: 093 180 6858 – 0287 102 6789
- Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7:
- 25 Nguyễn Hữu Thọ, Phường Tân Hưng, TP.HCM
- (Đ/c cũ: 25 Nguyễn Hữu Thọ, P.Tân Hưng, Q.7, TP.HCM)
- Hotline: 093 180 6858 – 0287 102 6789
- Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy:
- 265 Cầu Giấy, Phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội
- (Đ/c cũ: 265 Cầu Giấy, P.Dịch Vọng, Q.Cầu Giấy, TP. Hà Nội)
- Hotline: 024 3872 3872 – 024 7106 6858
- Fanpage:
- Website: tamanhhospital.vn
Hiểu rõ về cơ chế hình thành mảng xơ vữa giúp chúng ta nhận thấy được những rủi ro tiềm ẩn đang âm thầm diễn ra trong hệ thống mạch máu. Vì vậy, mỗi người nên chủ động có lối sống khoa học, thăm khám sức khỏe định kỳ để bảo vệ hệ mạch máu, bảo vệ trái tim luôn khỏe mạnh.
Nguồn Trang : https://tamanhhospital.vn/co-che-hinh-thanh-mang-xo-vua/
Công chúa handsome… Truyện dài. (phần I)
Đêm tàn của những đau thương 19 phần
nói yêu em 7 lần
Anh Chọn Ai? Siêu Mẫu Hay Osin? full Chương 70
Truyện Ngắn : Mùa Đông Năm Ấy
TRUYỆN NGẮN : KẾT THÚC RỒI ĐẤY
CAFE ĐẮNG VỊ NGỌT KHÔNG ĐƯỜNG ..TỐI THỨ 7- QUANG HÙNG
sài gòn nắng tắt gió vẫn thổi
Muối dưa chớ bỏ qua khâu này đảm bảo dưa không khú
2 mệnh đẹp nhất trồng cây Hạnh Phúc: Tiền Vào Như Nước
Trồng cây khế trong nhà, gia chủ có thể nhận điều đặc biệt này
Kho cá cùng loại quả này, thịt săn chắc, nhừ xương, không tanh
Vì sao trước khi nấu nên ngâm thịt với nước muối loãng?
Thêm một lát gừng tươi vào chảo rán cá có tác dụng gì?
3 loại cá tự nhiên, khó nuôi nhân tạo: Chỉ người sành ăn mới biết
Mẹo đuổi gián đơn giản, không cần dùng hóa chất nặng mùi
