Sốt xuất huyết có thể gây ra nhiều thay đổi trong cơ thể, trong đó các chỉ số xét nghiệm máu thường biến động theo từng giai đoạn của bệnh. Bên cạnh tiểu cầu và hematocrit (Hct – tỉ lệ thể tích hồng cầu trong tổng thể tích máu), số lượng hồng cầu (RBC) cũng có thể thay đổi, khiến nhiều người lo lắng khi nhận kết quả xét nghiệm. Vậy khi bị sốt xuất huyết hồng cầu tăng hay giảm và sự thay đổi này có ý nghĩa gì trong theo dõi bệnh?

Sốt Xuất Huyết Hồng Cầu Tăng Hay Giảm

Sốt xuất huyết hồng cầu tăng hay giảm?

Khi mắc sốt xuất huyết, số lượng hồng cầu (RBC) có thể tăng hoặc giảm tùy theo tình trạng và giai đoạn bệnh. Sự thay đổi này có thể liên quan đến tình trạng thoát huyết tương, xuất huyết hoặc bù dịch.

1. Trường hợp hồng cầu tăng

Trong sốt xuất huyết, số lượng hồng cầu đo được trong một đơn vị thể tích máu có thể tăng tương đối do hiện tượng cô đặc máukhi người bệnh bị thoát huyết tương. Đây là hiện tượng phần dịch lỏng của máu rò rỉ ra khỏi lòng mạch, khiến lượng huyết tương giảm trong khi hồng cầu phần lớn vẫn ở lại trong mạch. Máu vì thế trở nên cô đặc hơn, làm tăng Hct. Tuy nhiên điều này không có nghĩa cơ thể sản xuất thêm hồng cầu mà chủ yếu phản ánh sự giảm lượng huyết tương.

Hct tăng so với kết quả xét nghiệm trước đó có thể là dấu hiệu gợi ý tình trạng thoát huyết tương. Tuy nhiên, Hct còn chịu ảnh hưởng của tình trạng mất nước, xuất huyết và lượng dịch được bù. Bác sĩ sẽ theo dõi sự thay đổi của Hct theo thời gian, kết hợp với các chỉ số xét nghiệm và biểu hiện lâm sàng để đánh giá tình trạng người bệnh.

Banner Khám Sức Khỏe Tổng Quát Công Nghệ Cao Tại Bệnh Viện Tâm Anh
Hồng Cầu Máu
Chỉ Số Hct Tăng Cao Là Dấu Hiệu Máu Bị Cô Đặc Do Thoát Huyết Tương, Cảnh Báo Nguy Cơ Sốc Dengue.

2. Trường hợp hồng cầu giảm

Sốt xuất huyết hồng cầu giảm dẫn đến mất máu. Khi đó, hemoglobin (Hb – huyết sắc tố trong hồng cầu, có chức năng vận chuyển oxy) cũng có thể giảm. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu của xuất huyết cấp, các chỉ số này đôi khi chưa giảm rõ rệt nên cần được đánh giá cùng tình trạng tuần hoàn và diễn biến lâm sàng.

Ngoài ra, sau khi được bù dịch, lượng dịch trong lòng mạch tăng lên có thể làm loãng máu, khiến nồng độ hồng cầu, Hb và Hct giảm. Vì vậy, chỉ số hồng cầu giảm không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với xuất huyết. Bác sĩ cần xem xét thời điểm xét nghiệm sốt xuất huyết, lượng dịch đã truyền và tình trạng thực tế của người bệnh để xác định nguyên nhân.

Lưu ý: Không thể chỉ dựa vào sốt xuất huyết hồng cầu tăng hay giảm để đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh. Bác sĩ cần kết hợp diễn biến các chỉ số Hct, Hb, số lượng tiểu cầu, dấu hiệu xuất huyết, tình trạng tuần hoàn và các kết quả xét nghiệm cần thiết khác.

Vì sao số lượng hồng cầu thay đổi khi bị sốt xuất huyết?

Một số yếu tố chính có thể ảnh hưởng đến chỉ số này gồm:

  • Thoát huyết tương: Làm máu cô đặc, khiến các chỉ số RBC và Hct có thể tăng tương đối.
  • Mất nước: Làm giảm thể tích huyết tương, có thể khiến RBC tăng tương đối.
  • Chảy máu trong sốt xuất huyết: Mất máu đáng kể có thể làm các chỉ số RBC và Hb giảm.
  • Truyền dịch: Bù dịch làm tăng thể tích huyết tương, có thể khiến các chỉ số RBC, Hb và Hct giảm do pha loãng.
  • Ảnh hưởng đến tủy xương: Virus Dengue có thể ức chế tạm thời quá trình tạo tế bào máu, góp phần làm thay đổi số lượng hồng cầu. Tuy nhiên, đây không phải nguyên nhân thường gặp khiến số lượng hồng cầu giảm nhanh trong giai đoạn cấp của bệnh.

Làm gì để kiểm soát hồng cầu ổn định khi mắc sốt xuất huyết?

Không có cách tự điều chỉnh số lượng hồng cầu tại nhà khi mắc sốt xuất huyết. Người bệnh cần kiểm soát các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số máu, đồng thời theo dõi xét nghiệm và diễn biến bệnh theo hướng dẫn của bác sĩ. Một số lưu ý gồm:

Banner Vacxin Sốt Xuất Huyết Ads Post
  • Theo dõi công thức máu theo chỉ định: Đặc biệt là các chỉ số RBC, Hb, Hct và số lượng tiểu cầu.
  • Tích cực bù dịch đường uống: Khuyến khích người bệnh uống nhiều nước (Oresol, nước trái cây, nước lọc…). Tuy nhiên, tuyệt đối không tự ý truyền dịch tại nhà, vì truyền tĩnh mạch sai cách có thể dẫn đến biến chứng quá tải tuần hoàn, tràn dịch đa màng và các biến chứng đe dọa tính mạng khác.
  • Theo dõi dấu hiệu mất máu: Chú ý chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc các biểu hiện bất thường khác.
  • Ăn uống đầy đủ: Ưu tiên chế độ ăn dễ tiêu, đủ năng lượng, protein và bổ sung vi chất khi có chỉ định.
  • Không tự dùng thuốc: Đặc biệt tránh aspirin, ibuprofen và các thuốc chống viêm không steroid khác nếu chưa được bác sĩ hướng dẫn vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
  • Tái khám đúng hẹn: Việc đánh giá xu hướng thay đổi của các chỉ số máu quan trọng hơn một kết quả xét nghiệm đơn lẻ.
Truyền Dịch Trong Sốt Xuất Huyết
Việc Bù Dịch Và Theo Dõi Các Chỉ Số Máu Cần Tuân Thủ Đúng Chỉ Định Của Bác Sĩ, Không Tự Ý Điều Chỉnh Tại Nhà.

Khi nào thay đổi hồng cầu ở người sốt xuất huyết cần đi khám ngay?

Cần đến cơ sở y tế ngay khi người mắc sốt xuất huyết có một hoặc nhiều dấu hiệu như:

  • Chảy máu bất thường: chảy máu mũi, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc có máu trong phân.
  • Đau bụng nhiều hoặc nôn ói liên tục.
  • Lừ đừ, vật vã, mệt nhiều hoặc khó đánh thức.
  • Khó thở, da lạnh ẩm, tay chân lạnh.
  • Tiểu ít hoặc không tiểu.
  • Chóng mặt, choáng váng hoặc ngất.
  • Kết quả xét nghiệm máu có thay đổi đáng kể, đặc biệt khi Hct tăng kèm giảm tiểu cầu hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo lâm sàng.
Bác Sĩ Duy Thăm Khám Bệnh
Bs.cki Nguyễn Hoàng Anh Duy Đang Thăm Khám Cho Người Bệnh

Nếu xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết hoặc có dấu hiệu bất thường trong quá trình theo dõi, người bệnh có thể đến Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh để được thăm khám và điều trị. Khoa quy tụ đội ngũ bác sĩ có chuyên môn, giàu kinh nghiệm trong điều trị các bệnh nội khoa, kết hợp với hệ thống xét nghiệm và trang thiết bị hiện đại, hỗ trợ chẩn đoán chính xác, theo dõi sát diễn tiến và xử trí hiệu quả, an toàn.

Trong sốt xuất huyết hồng cầu tăng hay giảm không thể được đánh giá chỉ dựa trên một lần xét nghiệm, bởi chỉ số này có thể thay đổi theo từng giai đoạn bệnh và tình trạng của mỗi người. Việc theo dõi hồng cầu cùng các chỉ số Hct, Hb, số lượng tiểu cầu và các biểu hiện lâm sàng giúp đánh giá chính xác hơn diễn tiến bệnh, từ đó phát hiện sớm những bất thường và có hướng xử trí phù hợp.

Nguồn Trang : https://tamanhhospital.vn/sot-xuat-huyet-hong-cau-tang-hay-giam/