Viêm đại tràng mạn tính là bệnh lý tiêu hóa phổ biến. Tổn thương kéo dài ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Bài viết sau đây sẽ cùng tìm hiểu về triệu chứng, cách điều trị và biện pháp phòng tránh.

Viêm Đại Tràng Mạn Tính

Viêm đại tràng mạn tính là gì?

Viêm đại tràng mạn tính là tình trạng niêm mạc đại tràng bị viêm sưng kéo dài, gây đau bụng và rối loạn tiêu hóa. Bệnh có xu hướng diễn tiến âm thầm và dễ tái phát nhiều lần với mức độ nghiêm trọng tăng dần. Hậu quả có thể gây tổn thương đại tràng theo thời gian, ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Viêm Kéo Dài Gây Tổn Thương Niêm Mạc Đại Tràng
Viêm Kéo Dài Có Thể Gây Tổn Thương Niêm Mạc Đại Tràng Nghiêm Trọng

Cơ chế bệnh sinh của viêm đại tràng mạn tính

Cơ chế bệnh sinh của viêm đại tràng hiện vẫn chưa được xác định rõ ràng. Bệnh có thể liên quan đến hệ vi khuẩn đường ruột, tính nhạy cảm di truyền và các yếu tố miễn dịch. (1)

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây viêm đại tràng mạn tính

Bệnh viêm đại tràng mạn có thể xảy ra do những nguyên nhân như:

1. Nhiễm trùng kéo dài hoặc tái phát

Những tác nhân gây bệnh thường gặp như Salmonella, E. coli, giun sán… có thể gây viêm đại tràng cấp tính. Nếu tình trạng nhiễm trùng tái diễn nhiều lần hoặc không được điều trị đúng cách, bệnh có thể chuyển sang mạn tính và gây tổn thương đại tràng nghiêm trọng.

2. Chế độ ăn uống và lối sống

Viêm đại tràng mạn tính có thể liên quan đến thói quen ăn uống và chế độ sinh hoạt trong những trường hợp như sau:

  • Thường xuyên tiêu thụ đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ, thực phẩm chế biến sẵn
  • Sử dụng thực phẩm hết hạn, không rõ nguồn gốc, nhiễm bẩn và ôi thiu
  • Chế độ ăn không đầy đủ dưỡng chất, thiếu hụt chất xơ và vitamin
  • Bỏ bữa, ăn quá nhanh, ăn quá muộn vào ban đêm
  • Nằm hoặc vận động mạnh sau khi ăn
  • Lạm dụng rượu bia và thuốc lá
  • Ít hoặc không vận động thể chất

3. Stress và yếu tố tâm lý

Căng thẳng kéo dài, ngủ không đủ giấc, thức khuya, làm việc quá sức… là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc viêm đại tràng.

4. Tác dụng phụ của thuốc và bệnh nền

Một số loại thuốc như thuốc kháng viêm không steroid, thuốc ức chế miễn dịch hoặc kháng sinh có thể ảnh hưởng đến đại tràng, đặc biệt nếu sử dụng trong thời gian dài. Mặt khác, nguy cơ mắc bệnh có thể liên quan đến những bệnh lý như:

  • Viêm loét đại tràng
  • Bệnh Crohn
  • Bệnh lý mạch máu như xơ vữa động mạch
  • Tiền sử xạ trị vùng bụng

Triệu chứng viêm đại tràng mạn tính thường gặp

Viêm đại tràng mạn tính có thể gây ra những triệu chứng:

  • Đau bụng kéo dài, thường gặp ở bên trái hoặc dọc theo khung đại tràng
  • Cơn đau có thể xuất hiện từng cơn hoặc âm ỉ, và thuyên giảm sau khi đại tiện
  • Rối loạn đại tiện, táo bón, tiêu chảy hoặc xen kẽ cả hai
  • Đại tiện phân lỏng, có thể lẫn máu hoặc chất nhầy
  • Đi ngoài nhiều lần nhưng cảm giác đi không hết phân
  • Đầy hơi, chướng bụng, ăn nhanh no
  • Cơ thể suy nhược, xanh xao, mệt mỏi kéo dài
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân
Bị Rối Loạn Đại Tiện
Các Triệu Chứng Thường Gặp Gồm Đau Bụng, Rối Loạn Đại Tiện, Đầy Hơi, Mệt Mỏi Và Sụt Cân

Chẩn đoán viêm đại tràng mạn tính như thế nào?

Sau khi khai thác triệu chứng và bệnh sử, bác sĩ sẽ chỉ định những phương pháp cận lâm sàng gồm:

1. Xét nghiệm phân và máu

Đây là những xét nghiệm quan trọng để chẩn đoán bệnh viêm đại tràng. Phân tích mẫu phân của người bệnh có thể cung cấp thông tin về nguyên nhân như nhiễm vi khuẩn, nhiễm ký sinh trùng, nhiễm độc hoặc các vấn đề sức khỏe liên quan. Mặt khác, xét nghiệm máu có thể hỗ trợ phát hiện dấu hiệu nhiễm trùng, thiếu máu hoặc mất nước qua những chỉ số như công thức máu toàn phần, tốc độ lắng máu, điện giải…

2. Nội soi đại tràng và sinh thiết

Nội soi đại tràng có thể được chỉ định sau khi xem xét triệu chứng lâm sàng và kết quả của các xét nghiệm. Phương pháp này giúp bác sĩ quan sát những cấu trúc bên trong đại tràng chi tiết và rõ ràng. Qua đó phát hiện tổn thương và biến chứng do viêm gây ra, đồng thời chẩn đoán phân biệt với những bệnh lý tương tự. Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể kết hợp sinh thiết để lấy mẫu phân tích và kiểm tra.

3. Chẩn đoán hình ảnh

Tùy theo trường hợp, người bệnh sẽ được thực hiện siêu âm bụng, chụp CT hoặc MRI. Những phương pháp này giúp đánh giá tổn thương bên trong đại tràng và mức độ ảnh hưởng đến các cơ quan khác.

Viêm đại tràng mạn tính ảnh hưởng đến cơ thể như thế nào nếu không điều trị?

1. Biến chứng thường gặp

Những biến chứng thường gặp của viêm đại tràng mạn tính gồm:

  • Mất nước
  • Đi ngoài lẫn máu
  • Hình thành vết loét
  • Áp xe ruột và tắc ruột
  • Thủng ruột tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào máu
  • Sốc nhiễm trùng
  • Phình đại tràng nhiễm độc

2. Nguy cơ ung thư đại trực tràng

Viêm xảy ra trong thời gian dài có thể dẫn đến những thay đổi ở thành đại tràng và tiềm ẩn nguy cơ hình thành tế bào ung thư. Khả năng mắc ung thư đại trực tràng sẽ cao hơn nếu viêm đại tràng mạn kéo dài 7 – 10 năm.

Viêm Đại Tràng Mạn Tính Kéo Dài
Viêm Đại Tràng Mạn Tính Kéo Dài Làm Tăng Nguy Cơ Mắc Ung Thư Đại Trực Tràng

3. Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống

  • Phải đi vệ sinh nhiều lần
  • Lo lắng và căng thẳng kéo dài, khiến bệnh trầm trọng hơn
  • Ăn uống không ngon miệng, dễ dẫn đến suy dinh dưỡng
  • Cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng tập trung

Tham khảo cách kiểm soát viêm đại tràng mạn tính tại nhà

Việc điều trị góp phần kiểm soát triệu chứng, phòng tránh bệnh diễn tiến nặng và gây biến chứng nguy hiểm. Những phương pháp dưới đây chỉ mang tính tham khảo. Người bệnh nên thăm khám với bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa để được đánh giá tình trạng sức khỏe chính xác và tư vấn phương pháp can thiệp tối ưu. (2)

1. Sử dụng thuốc

Bác sĩ sẽ kê đơn 1 hoặc kết hợp nhiều loại thuốc dựa trên nguyên nhân và triệu chứng của từng trường hợp. Những loại thuốc có thể được chỉ định gồm kháng sinh điều trị nhiễm vi khuẩn, thuốc chống viêm, thuốc sinh học, thuốc chống tiêu chảy, thuốc giảm đau, thuốc chống co thắt… Người bệnh nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng, đồng thời uống thuốc đúng liều lượng và thời gian hướng dẫn để đảm bảo hiệu quả tối ưu.

2. Điều chỉnh chế độ ăn uống

Người bị viêm đại tràng mạn tính cần xây dựng chế độ dinh dưỡng khoa học và cá nhân hóa. Trong đó, tăng cường bổ sung thực phẩm giàu chất xơ, chia bữa ăn thành nhiều bữa nhỏ và uống đủ nước. Đồng thời, người bệnh cần tránh tiêu thụ đồ ăn cay nóng và nhiều dầu mỡ, sữa và các chế phẩm từ sữa, rượu bia và cà phê.

3. Bổ sung lợi khuẩn (probiotics)

Bổ sung Probiotic hỗ trợ cân bằng hệ sinh đường ruột, cải thiện tiêu hóa, phòng tránh táo bón và tiêu chảy. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn loại và liều lượng phù hợp với tình trạng sức khỏe.

4. Thay đổi lối sống

  • Ngủ đủ 7 – 8 tiếng/ngày
  • Hạn chế thức khuya và làm việc quá sức
  • Tập thể dục thường xuyên
  • Kiểm soát căng thẳng bằng cách ngồi thiền, tham gia hoạt động xã hội, đi bộ…

5. Theo dõi triệu chứng định kỳ

Người bệnh cần thăm khám định kỳ theo chỉ định hoặc ngay khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường như tiêu chảy kéo dài, đau bụng dữ dội, đi ngoài lẫn máu, sốt cao…

Thăm Khám Sức Khỏe Định Kỳ
Người Bệnh Cần Thăm Khám Sức Khỏe Định Kỳ Hoặc Ngay Khi Nhận Thấy Những Dấu Hiệu Bất Thường

Phòng ngừa viêm đại tràng mạn tính tái phát

Những biện pháp hỗ trợ phòng ngừa viêm đại tràng tiến triển thành mạn tính gồm:

  • Tuân thủ phác đồ điều trị và dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, không tự ý ngưng hoặc điều chỉnh liều lượng thuốc
  • Duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân bằng giữa các nhóm chất, uống đủ nước
  • Tránh tiêu thụ thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, uống rượu bia và hút thuốc lá
  • Vận động thể chất đều đặn, kiểm soát cân nặng hợp lý
  • Nghỉ ngơi điều độ, tránh căng thẳng quá mức
  • Tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi dùng thuốc và thực phẩm chức năng
  • Khám sức khỏe định kỳ 1 – 2 lần/năm để phát hiện sớm yếu tố nguy cơ và can thiệp kịp thời

Để đặt lịch thăm khám tại Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, vui lòng liên hệ:

Viêm đại tràng mạn tính gây đau bụng và rối loạn tiêu hóa kéo dài, kèm theo tình trạng mệt mỏi, suy dinh dưỡng và những vấn đề sức khỏe khác. Bệnh có thể được can thiệp bằng cách sử dụng thuốc, điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống. Tốt nhất, mỗi người nên chủ động khám sức khỏe định kỳ hoặc ngay khi nhận thấy những dấu hiệu bất thường để được kiểm tra và điều trị kịp thời.

Nguồn Trang : https://tamanhhospital.vn/viem-dai-trang-man-tinh/