Sốt xuất huyết hồng cầu giảm có thể khiến nhiều người bệnh lo lắng, đặc biệt khi kết quả xét nghiệm cho thấy số lượng hồng cầu hoặc hemoglobin (Hb – huyết sắc tố trong hồng cầu, có chức năng vận chuyển oxy) thấp hơn bình thường. Tuy nhiên, hồng cầu giảm không phải dấu hiệu đặc trưng ở tất cả trường hợp mắc bệnh và mức độ nguy hiểm không thể xác định chỉ dựa vào một chỉ số xét nghiệm. Tùy nguyên nhân và diễn tiến, hồng cầu có thể giảm do mất máu khi xuất huyết hoặc do những thay đổi khác trong quá trình mắc bệnh.

Sốt Xuất Huyết Hồng Cầu Giảm

Sốt xuất huyết có làm giảm hồng cầu không?

Người mắc sốt xuất huyết có thể bị giảm số lượng hồng cầu, nhưng không phải biểu hiện điển hình của bệnh. Trên công thức máu, những thay đổi thường gặp hơn ở người bệnh sốt xuất huyết là giảm bạch cầu và giảm tiểu cầu. Khi phát hiện sốt xuất huyết hồng cầu giảm, bác sĩ cần đánh giá thêm Hb, Hct (hematocrit – tỷ lệ thể tích hồng cầu trong tổng thể tích máu), tình trạng xuất huyết và các chỉ số liên quan để xác định nguyên nhân. Không nên chỉ dựa vào số lượng hồng cầu thấp để kết luận bệnh đang chuyển nặng. (1)

Hồng Cầu Giảm Do Sốt Xuất Huyết
Hồng Cầu Giảm Không Phổ Biến Ở Người Mắc Sốt Xuất Huyết, Nhưng Vẫn Cần Được Lưu Ý Nếu Có Dấu Hiệu Xuất Huyết Bất Thường.

Vì sao hồng cầu giảm khi bị sốt xuất huyết?

Có nhiều cơ chế có thể khiến số lượng hồng cầu hoặc nồng độ Hb giảm ở người mắc sốt xuất huyết. Trong đó, mất máu do xuất huyết là nguyên nhân cần đặc biệt quan tâm.

1. Rò rỉ huyết tương

Rò rỉ huyết tương là cơ chế quan trọng trong giai đoạn nguy hiểm của sốt xuất huyết nhưng không trực tiếp làm mất hồng cầu. Khi thành mạch tăng tính thấm, huyết tương thoát ra khỏi lòng mạch trong khi các tế bào máu vẫn chủ yếu ở lại, khiến máu bị cô đặc và Hct tăng. Đây là lý do Hct thường được theo dõi để đánh giá tình trạng thoát huyết tương.

Banner Khám Sức Khỏe Tổng Quát Công Nghệ Cao Tại Bệnh Viện Tâm Anh

Vì vậy, không nên hiểu rằng rò rỉ huyết tương là nguyên nhân khiến hồng cầu giảm. Ngược lại, nếu người bệnh đồng thời có chảy máu, các tế bào máu bị mất đi có thể khiến hồng cầu và Hb giảm.

2. Xuất huyết, mất máu

Xuất huyết là nguyên nhân quan trọng cần nghĩ đến khi sốt xuất huyết hồng cầu giảm và hemoglobin giảm. Người bệnh có thể bị chảy máu niêm mạc như chảy máu mũi, chân răng, rong kinh. Trường hợp nặng hơn có thể xuất huyết tiêu hóa với biểu hiện nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen, phân có máu. Khi lượng máu mất đáng kể, số lượng hồng cầu và hemoglobin có thể giảm, dẫn đến thiếu máu. Xuất huyết nặng là một trong những tiêu chí xác định sốt xuất huyết nặng và có thể đe dọa tính mạng.

Đặc biệt, nếu người bệnh có dấu hiệu mất máu nhưng không thấy chảy máu ra bên ngoài, bác sĩ cần đánh giá khả năng xuất huyết kín. Trong phác đồ điều trị, tình trạng Hct (hoặc số lượng hồng cầu) sụt giảm đột ngột nhưng lâm sàng không cải thiện (người bệnh vẫn còn sốc, mạch nhanh, huyết áp không ổn định) là dấu hiệu cảnh báo tình trạng xuất huyết nội (chảy máu ẩn) rất nguy hiểm.

3. Phản ứng miễn dịch

Nhiễm virus Dengue kích hoạt nhiều đáp ứng miễn dịch và các chất trung gian viêm trong cơ thể. Những thay đổi này có thể tác động đến quá trình tạo và tồn tại của các tế bào máu. Tuy nhiên, với người bệnh có hồng cầu giảm, không nên mặc định phản ứng miễn dịch là nguyên nhân chính. Trên lâm sàng, bác sĩ vẫn cần ưu tiên đánh giá tình trạng chảy máu, mất máu, bù dịch và các nguyên nhân thiếu máu khác.

Muỗi Sốt Xuất Huyết
Virus Dengue Lây Truyền Qua Muỗi Aedes, Gây Bệnh Và Làm Thay Đổi Các Chỉ Số Máu Và Số Lượng Hồng Cầu.

4. Ức chế tủy xương

Nhiễm virus Dengue có thể tạm thời ảnh hưởng đến hoạt động của tủy xương, nơi sản xuất hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu. Tuy nhiên, giảm hồng cầu do sốt xuất huyết rõ rệt không phải biểu hiện điển hình của cơ chế này. Do đó, nếu người bệnh có hồng cầu giảm rõ rệt hoặc kéo dài, cần đánh giá toàn bộ công thức máu và các nguyên nhân thiếu máu khác, đặc biệt là mất máu hoặc tình trạng thiếu máu đã có từ trước.

5. Các nguyên nhân khác

Sốt xuất huyết hồng cầu giảm cũng có thể liên quan đến những nguyên nhân không trực tiếp do virus Dengue, chẳng hạn thiếu máu có sẵn, thiếu sắt, thiếu vitamin, bệnh về máu hoặc mất máu từ nguyên nhân khác. Vì vậy, bác sĩ cần dựa vào bệnh sử, triệu chứng, công thức máu và diễn biến xét nghiệm sốt xuất huyết để xác định nguyên nhân cụ thể.

Banner Vacxin Sốt Xuất Huyết Ads Post

Biểu hiện nhận biết hồng cầu giảm khi sốt xuất huyết

Hồng cầu giảm nhẹ có thể chưa gây ra triệu chứng rõ ràng. Khi tình trạng thiếu máu trong sốt xuất huyết trở nên đáng kể, người bệnh có thể xuất hiện:

  • Da hoặc niêm mạc nhợt hơn bình thường.
  • Mệt mỏi, yếu sức, chóng mặt.
  • Đau đầu, hoa mắt, đặc biệt khi thay đổi tư thế.
  • Tim đập nhanh.
  • Khó thở, hụt hơi khi vận động.
  • Lừ đừ hoặc giảm khả năng tỉnh táo trong trường hợp nặng.

Tuy nhiên, những biểu hiện này không đặc hiệu cho sốt xuất huyết hồng cầu giảm và cũng có thể xuất hiện do những nguyên nhân khác trong quá trình mắc bệnh. Ở người bệnh, cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu gợi ý xuất huyết hoặc diễn tiến nặng như chảy máu mũi, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài ra máu, đau bụng nhiều, nôn dai dẳng, mệt lả hoặc bứt rứt. Đây là những dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá y tế ngay.

Người Mệt Mỏi Lừ Đừ
Người Mắc Sốt Xuất Huyết Có Hồng Cầu Giảm Có Thể Gặp Tình Trạng Thiếu Máu, Mệt Mỏi, Chóng Mặt, Da Xanh Xao Và Khó Thở

Giảm hồng cầu khi bị sốt xuất huyết bao nhiêu thì đáng lo?

Không có một ngưỡng số lượng hồng cầu đơn lẻ có thể dùng để xác định mức độ nặng của sốt xuất huyết. Bác sĩ cần đánh giá đồng thời số lượng hồng cầu, Hb, Hct, tiểu cầu, dấu hiệu sinh tồn, tình trạng chảy máu và diễn biến xét nghiệm qua từng thời điểm. Hồng cầu thấp có thể liên quan đến tình trạng thiếu máu đã có từ trước, pha loãng máu sau bù dịch hoặc mất máu do xuất huyết. Vì vậy, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nguyên nhân và tình trạng thực tế của người bệnh.

Đặc biệt đáng lo khi hồng cầu hoặc Hb giảm nhanh kèm dấu hiệu xuất huyết, mạch nhanh, huyết áp giảm, tay chân lạnh, chóng mặt, lừ đừ hoặc các biểu hiện cho thấy tuần hoàn không ổn định. Trong tình huống có chảy máu đáng kể và huyết động không ổn định, người bệnh có thể cần được truyền hồng cầu hoặc máu theo chỉ định của bác sĩ.

Ngược lại, nếu các chỉ số giảm nhẹ trong giai đoạn hồi phục nhưng người bệnh ổn định, không có dấu hiệu chảy máu và đang được theo dõi phù hợp, nguyên nhân có thể liên quan đến sự thay đổi thể tích huyết tương và hiệu ứng pha loãng. Do đó, không nên tự đánh giá mức độ nguy hiểm chỉ dựa vào một lần xét nghiệm hoặc tự quyết định truyền máu khi thấy hồng cầu thấp.

Cấp Cứu Bệnh Sốt Xuất Huyết
Bệnh Diễn Tiến Nghiêm Trọng Có Thể Gây Mất Máu, Làm Giảm Hồng Cầu Và Đe Dọa Tính Mạng Nếu Không Được Cấp Cứu Kịp Thời.

Người bị sốt xuất huyết hồng cầu giảm cần làm gì?

Khi bị sốt xuất huyết hồng cầu giảm, người bệnh cần chú ý chăm sóc, nghỉ ngơi và theo dõi sức khỏe trong suốt quá trình mắc bệnh, đồng thời hạn chế các yếu tố làm tăng nguy cơ chảy máu.

  • Uống nước thường xuyên hoặc bổ sung dung dịch điện giải phù hợp theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý truyền dịch.
  • Hạn chế vận động mạnh để cơ thể có thời gian hồi phục và giảm nguy cơ chấn thương.
  • Ưu tiên thực phẩm mềm, dễ tiêu, giàu dinh dưỡng và chia thành nhiều bữa nhỏ.
  • Không dùng aspirin hoặc ibuprofen vì có thể làm tăng nguy cơ chảy máu khi mắc sốt xuất huyết.
  • Tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc, sản phẩm tạo máu (như viên sắt, vitamin) hoặc yêu cầu truyền máu khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
  • Thăm khám ngay khi hồng cầu giảm nhanh hoặc xuất hiện dấu hiệu xuất huyết, mệt lả, đau bụng nhiều, nôn dai dẳng.

Có thể ngăn ngừa sốt xuất huyết bị giảm hồng cầu không?

Không có biện pháp riêng biệt nào giúp ngăn hồng cầu giảm trong sốt xuất huyết. Cách quan trọng nhất là phát hiện sớm, theo dõi đúng diễn tiến và hạn chế nguy cơ xuất huyết, bởi mất máu do chảy máu là một trong những nguyên nhân có thể khiến hồng cầu và Hb giảm.

Người bệnh nên:

  • Thăm khám sớm khi nghi ngờ sốt xuất huyết.
  • Theo dõi công thức máu và tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ.
  • Uống đủ nước nếu có thể uống, không tự ý truyền dịch.
  • Không tự dùng aspirin, ibuprofen hoặc các thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
  • Theo dõi sát trong giai đoạn nguy hiểm, thường bắt đầu xuất hiện khoảng ngày thứ 3-7 của bệnh, đặc biệt khi hạ sốt và kéo dài khoảng 24-48 giờ.
  • Đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều, nôn dai dẳng, chảy máu, nôn ra máu, đi ngoài ra máu, lừ đừ hoặc bứt rứt.

Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, phối hợp cùng hệ thống xét nghiệm và chẩn đoán hiện đại, hỗ trợ theo dõi các chỉ số máu, đánh giá tình trạng sức khỏe và phát hiện sớm dấu hiệu cảnh báo biến chứng. Người bệnh nên thăm khám sớm khi có dấu hiệu bất thường và đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, chảy máu bất thường, lừ đừ hoặc tay chân lạnh.

Sốt xuất huyết hồng cầu giảm không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với tình trạng nguy hiểm. Điều quan trọng là xác định vì sao hồng cầu giảm. Nếu liên quan đến mất máu do xuất huyết, đặc biệt khi xuất huyết nhiều hoặc kèm dấu hiệu huyết động không ổn định, đây có thể là biểu hiện của sốt xuất huyết nặng cần được cấp cứu và điều trị kịp thời.

Nguồn Trang : https://tamanhhospital.vn/sot-xuat-huyet-hong-cau-giam/